تاریخ پست:1395/7/28 9:20
بنفشه میزرایی

تجارت ابریشم و کالاهای دیگر سالیان دراز میان ایران، چین و روم جریان داشت و راه نامور(:معروف) به ابریشم را به وجود آورده بود، اما بروز برخی از مشکل­ها در مسیر خشکی راه ابریشم، برخی از بازرگانان را وا داشت راه آبی را برای ادامه­ی تجارت خویش برگزینند. اگرچه این مسیر طولانی­تر بود و خطرهای ناشناخته­ای را به همراه داشت، اما در برخی زمان­ها بر راه خشکی برتری داشت. افزایش قدرت دریایی فرمان­روایی­های چین و ایران، گسترش هرچه بیشتر مسیر آبی ابریشم را موجب شد و این گسترش در دوره­ی اسلامی نیز از حرکت باز نماند. بندرهایی چون اُبله، سیراف، هرمز و کیش هریک در دوره­ای پیشرفته­ترین و پر رفت­وآمدترین بندرهای جهان به شمار می­آمدند. راه آبی ابریشم تا نیمه­ی فرمان­روایی صفوی اهمیت و رونق ویژه­ای داشت، اما از این پس به شوند(:دلیل) دگرگونی­هایی که در شرایط جهانی دادوستد پیش آمد، جایگاه راه­های تجاری دگرگون شد و مسیر آبی ابریشم از رونق اقتاد (علی­زاده مقدم، 1383: 39)

شاخاب پارس(:خلیج‌فارس) به ‌عنوان بخشی بزرگ از اقیانوس هند که بر سر راه همه‌ی راه‌های دریایی در خاور(:شرق) خلیج «عَدن» جای دارد و به ‌عنوان گذرگاه مبادله‌ی کالا و بازرگانی میان خاور و باختر(:غرب)، نه تنها از زمان‌های دور صحنه‌ی هماوردی و کشمکش ملت‌ها و قدرت‌های دور و نزدیک بود، بلکه از دیرباز گذرگاه آمد و شد بازرگانی و جایگاه ترابرد(:انتقال) فرهنگ و تمدن خاور و باختر و مهم‌ترین ورودی و خروجی راه آبی ابریشم به‌ شمار می‌آمد. شاخاب پارس در بخش خاوری آسیا و جنوب ایران جای دارد و مالکیت آن نیز از دیرباز برای ایران بوده است و از همین رو نیز شاخاب پارس نامیده شده و چندین هزار سال است که با همین نام و نشان شناخته می‌شود. نخستین باری که از شاخاب پارس سخن به ‌میان آمده، در یکی از کتیبه‌های آشوری است که در آن شاخاب پارس به نام «رود تلخ»، به زبان آشوری نارمرتو (Narmarratu) نامیده شده است (مشکور،1369: 38). در کتیبه‌ی داریوش بزرگ نیز که از هنگام حفر کانال «سوئز» به‌جای مانده، عبارت «داریه تیه هچا پارسا ائی‌تی» دیده می‌شود، یعنی «دریایی که از پارس می‌رود یا سر می‌گیرد» (رائین،1337: 133). از دیرباز قوم‌های ساکن در شاخاب پارس، از جمله «فنیقی‌ها» و «بابِلی‌ها»، نیز نقش مهمی در بازرگانی و دریانوردی این بخش داشته‌اند و تاریخ گواه درستی این ادعا است (علی­زاده مقدم، 1383: 42) بعدها داریوش با توجه به اهمیت راه‌های دریایی، دستور کندن کانال سوئز را داد. ساخت این راه دریایی از دو سو مهم بود: یکی از لحاظ لشکرکشی؛ تا نیروی دریایی ایران بتواند به آسانی از کرانه‌های شاخاب پارس، عمان و اقیانوس هند به‌کرانه‌های مدیترانه، دریای سیاه، آسیای کوچک و دریای الجزایر برسد. دیگر از دید اقتصادی، برای جابه‌جایی کالاهای فراوان بازرگانان مصر و کشورهای دیگر تابعه‌ی هخامنشی. از زمانی که هند به گستره‌ی قلمرو بزرگ هخامنشی پیوست، جریان همیشگی بازرگانی و کشتی‌رانی بین دهانه‌ی رود سند و شاخاب پارس آسان‌تر شد. همین شیوه به رونق بازرگانی ایران در دوره‌های بعدی از جمله دوره‌های اشکانی، ساسانی و همچنین رونق بسیار آن در دوران اسلامی؛ به ویژه صفویه منجر شد.

یاری­نامه:

رائین، اسماعیل، 1337،تاریخ دریانوردی ایرانريال جلد 1، تهران.

علی­زاده مقدم، بدر­السادات، 1383، راه آبی ابریشم، مجله تاریخ روابط خارجی، شماره 21، ص 78-39.

مشکور، محمدجواد،1369، خلیج­ فارس، مجموعه مقالات خلیج فارس، تهران، دفتر مطالعات سیاسی و بین­

المللی.


تاریخ پست:1395/7/28 9:20 اشتراک گذار ی در تلگرام
شمار بازدید :650

دیدگاه هموندان

ثبت دیدگاه

نام

رايانامه

ديدگاه

کامنت خصوصی است؟ بله

برای ثبت دیدگاه عبارت امنیتی تصویررو به رو را وارد کنید.



مطالب مرتبط

نظر سنجی

اگر زماني را براي مطالعه ويژه كنيد در كدام‌يك از اين زمينه‌ها كتاب مي‌خوانيد؟

هموندی در خبرنامه

آدرس رایانامه (:ایمیل) خود را وارد کنید تا خبرنامه ی امرداد روزانه نوشتارهایمان را برای شما بفرستد