تاریخ پست:1395/8/23 21:6
بنفشه میزرایی

«شیرین» نام ارمنی همسر خسروپرویز (شاه ساسانی) است که به زیبایی شهرت داشته و فرهاد نیز عاشق و شیفته‌ی وی بود. داستان خسرو و شیرین از داستان‌های استوره‌‌ای در فرهنگ ایرانی و در پیوند با روایت‌های پیش از اسلام و دورا‌ن پایانی دودمان ساسانی است که در کتاب‌هایی مانند «المحاسن و الاضداد» جاحظ، «غرر اخبار ملوک‌الفرس» ثعالبی و تاریخ بلعمی آمده است. در این روایت‌ها شیرین کنیزکی ارمنی در عهد «هرمز» است که خسرو با او نرد عشق می‌بازد و بعدها از زنان نامور حرم‌سرای خسرو می‌شود. شیرین همچنین شخصیت اصلی یکی از نامورترین داستان‌های تغزلی و استوره‌ای در فرهنگ ایرانی به شمار می‌آید (یوسفی، 1369: 178).

شیرین در فرهنگ ایرانی نماد عشق قهرمانانه و شورانگیز زمینی است. «نظامی» در منظومه‌ای با نام «خسرو و شیرین» که بعدها شاعرانی مانند «امیر خسرو دهلوی»، «هاتفی»، «وحشی بافقی»، «عرفی شیرازی»، «وصال شیرازی» و ... از آن الگوبرداری کردند. برتری عشق بر کامرانی، حضور شیرین را بر سراسر داستان حاکم می‌کند و به بیان عشق پاک و پاک‌دامنی و وفاداری او می‌پردازد. شیرین به رغم برتری‌های مادی خسرو، وی را تحت تاثیر بزرگی مینُوی و اخلاقی خود قرار می‌دهد و بر خودکامگی‌های او پیروز می‌شود (زرین‌‌کوب، 1379: 108).

شیرین زن آرمانی در سروده‌های نظامی است و همه‌ی ویژگی‌های دلخواه او را دارد. نظامی در وجود شیرین همسر درگذشته‌ی خود، «آفاق» را می‌بیند و در پایان روایت خسرو و شیرین به او و ویژگی‌های شیرین‌گونه‌اش یعنی زیبایی، خردمندی، پاکدامنی، وفاداری و مرگ در جوانی اشاره کرده است و در توضیح نام او می‌آورد:

«شنیدم نام او شیرین از آن بود/ که در گفتن عجب شیرین زبان بود» (نامورمطلق، 1394: 212).

شیرین در عشق زنی پویا است. دشواری‌ها را به جان می‌خرد و پس از شنیدن وصف خسرو و دیدن چهره‌‌‌اش، به او دل می‌بندد. یکی از ویژگی‌های شیرین خویشتن‌داری و پاک‌دامنی است که با وجود آزادی بر خواهش‌های دل پا می‌نهد و تسلیم نفس خسرو نمی‌شود و به او می‌گوید که پیرو آیین و سنت با او ازدواج می‌کند و استواری او بر باورهایش خسرو را وادار به پیروی از خواسته‌های شیرین می‌کند و به زنی معشوق و پویا نامور می‌شود به‌گونه‌ای که یاد عشق پاک او تا به امروز حفظ شده است.

یاری‌نامه:

زرین‌کوب، عبدالحسین، 1379، با کاروان حله، تهران، انتشارات علمی

نامورمطلق، بهمن، 1394، نمادهای ایرانی، تهران، نشر شهر

یوسفی، غلام‌حسین، 1369، چشمه‌ی روشن، تهران، انتشارات علمی

 

 


تاریخ پست:1395/8/23 21:6 اشتراک گذار ی در تلگرام
شمار بازدید :933

دیدگاه هموندان

ثبت دیدگاه

نام

رايانامه

ديدگاه

کامنت خصوصی است؟ بله

برای ثبت دیدگاه عبارت امنیتی تصویررو به رو را وارد کنید.



مطالب مرتبط

نظر سنجی

وقت خود را بیشتر با کدام‌یک از موارد زیر می‌گذرانید؟

هموندی در خبرنامه

آدرس رایانامه (:ایمیل) خود را وارد کنید تا خبرنامه ی امرداد روزانه نوشتارهایمان را برای شما بفرستد