تاریخ پست:1395/4/27 15:45
این‌جا هنوز استوره‌ها سخن می‌گویند

«سی‌سخت»؛ فرشی از زیبایی بر دامنه‌ی دنا

سیاوش آریا

شهر «سی‌سخت»، همچون تابلویی زیبا، در دل درختان بلوط و باغ‌هاي سیب و انگور در دامنه‌ی کوه «دنا» دامن گسترده است. این شهر دلربا با داشتن گيرايي‌هاي دیدنی و چشم‌اندازهای شگفت‌انگيز از جايگاه گردشگری ويژه‌اي در استان كهكيلويه و بويراحمد است. در بالای شهر، دنای همیشه سرافراز پر از برف است كه دامنه‌های بِکرش زیستگاه جانوران و رویشگاه درختان خودروی خوراکی و دارویی است.

این شهر مرکز شهرستان دنا و در 35 کیلومتری شمال باختري(:غربی) شهر یاسوج، در استان کهکیلویه و بویراحمد است. کوه گُل و چشمه میشی و... نمونه‌اي از جاهاي گردشگري اين شهر هستند. شهر سی‌سخت با گستردگي 5/2 کیلومتر مربع بر دامنه‌ي کوه 4409 متری دنا نشسته است. برای مسافرت به این شهر می‌توان از راه یاسوج به سی‌سخت بهره برد.

آب و هوا

آب و هوای سی‌سخت با بودن در كنار دنا، سردسیری است و بخشي از پاییز و سرتاسر زمستان از برف پوشیده است. همین امر شوند(:موجب) پرآبی منطقه‌ی سی‌سخت است و جویبارها و چشمه‌سارهای هميشگي از جاهاي برفگیر سرازیر شده و گستره را سیراب می‌سازد.

چشمه میشی

این چشمه‌ی سحرانگیز و استوره‌ای در پنج کیلومتری شمال خاوري(:شرقی) شهر سی‌سخت است. از بلندي‌هاي دنای سربلند سرچشمه می‌گیرد و در مرز باختري گستره‌ي حفاظت‌شده‌ي دنا، جاري است. بزرگ‌ترین و پرآب‌ترین چشمه‌اش چشمه بشو یا چشمه میشی است که در پایین گردنه‌ي بیژن قرار گرفته و آب آن زمین‌های کشاورزی ده بزرگ سی‌سخت را آبیاری می‌کند.

یکی از خنک‌ترین و سردترین آتش‌فشان‌های جهان این‌جاست. فوران آب از دل کوه دنا، سرچشمه‌ای را نقش کرده‌است که شهر سی‌سخت را آب زندگی بخشیده است. چشمه میشی گواراترین آبی است که در همه‌ی فصل‌ها و روزهای سال جاری‌ست. چشم‌انداز بی‌مانند این گستره‌ي گردشگری و در کنار گل‌های کوهی و چویل و آویشن، فرشی را بافته که همه‌ی بخش‌هاي آن زنده‌اند. این چشمه، چشم و چراغ طبیعت ناب سی‌سخت و دنا است.

استوره‌ی کیخسرو، سی‌سخت و چشمه میشی

سي‌سخت استوره‌پرور است و گوشه‌اي از استوره‌ي اين سرزمين است. در سي‌سخت، تلي وجود دارد كه به تل خسروي نامور است. درباره‌ي تل خسرونی یا خسروی و انتساب نام خسرو به تل در شاهنامه‌ي فردوسی بزرگ آمده است، کیخسرو پادشاه ایران بر تل بلندی که اکنون تل خسروی نام دارد کاخی ساخت و بسیاری از سران و بزرگان را بخواند و لهراسپ را به جانشینی خود گمارد. آنگاه كيخسرو با تنی چند از یاران نزدیک خود به سوی دژ دنا شتافت و در گردنه‌ای سخت و پربرف گرفتار سوز و سرما و بوران شد و در زیر برف‌ها جان سپرد و البته بنابر برخي داستان‌ها پس از شست‌وشوی خود در چشمه‌ی(بشو:میشی) که در بلندي‌ها است خود را درون غاری انداخت و در حال نیایش اهورامزدا با زندگی بدرود گفتو. درباره‌ي نام سی‌سخت نيز به استناد بخش استوره‌اي شاهنامه چنین آمده است: «سی پهلوان، از پهلوانان نام‌دار که یکی از آن‌ها بیژن بود در پی یافتن كيخسرو  از تل خسروی به سوی دژ دنا شتافته‌بودند و می‌خواستند بدان‌جا روند. آنها در گردنه‌اي که امروزه به گردنه‌ي بیژن نامور است چادر می‌زنند كه شب‌هنگام دچار برف گرانی می‌شوند. برف چادرهای آن‌ها را می‌پوشاند و همگی جان خود در راه ایران می‌بازند. سی‌سخت خود کنایه‌اي  از سخت مردن سی‌ مرد و سی ‌گُرد ايران است.» و در نوشته‌هاي تاریخی به استوره‌های اين بخش اشاره‌هايي شده است.

حمداله مستوفی می‌نویسد: «گروهی گویند: كيخسرو در دمه بمرد و در کوه دنا به کهکیلویه در میان عراق و فارس کوهی است  که آن را اکوشید خوانند و در آن روزگار بر آن کوه اژدهایی بزرگ پیدا شد چنان‌چه از بیم آن، آبادی‌ها را باز گذاشتند. كيخسرو بفرستاد و آن را بکشت و بر آن کوه آتش‌خانه ساخت و آن را دیر کوشید خوانند.» و همچنین حمزه‌ي اصفهانی می‌نویسد: «در اخبار ایرانیان آمده‌است  که كيخسرو را گفتند که در میانه‌ی انتهای فارس و اصفهان(کهکیلویه) کوه سرخی به نام کوشید است  و در آن اژدهایی است که بر کشتزارها و آدمیان چيرگي یافته. وی با مردان خود به آن جا رفت و اژدها را کشت وآتشکده‌ای بر کوه بنیاد گذارد که به آتش کوشید نامور شد.»

سی‌سخت دارای پیشینه‌ی تاریخی بسیار کهنی است و ديرينگي زندگي در آن به پیش از اسلام بر‌می‌گردد. در برخی روايت‌ها آمده است كه؛ «هنگامی که کیخسرو پادشاه کیانی ایران به همراه سی تن  از پهلوانان خود همچون بیژن، توس و گیو از راه تل خسرو به یکی از روستاهای کنونی سی‌سخت به نام کوخدان که در گذشته به کومه‌دان نامور بوده ،می‌رسند، شب را در آن جا توقف مي‌كنند. بامداد روز بعد، پس از گذر از سی‌سخت، كيخسرو لهراسپ را به جانشینی خود گزینش کرده و از یاران خود جدا می‌شود. یاران كيخسرو شب‌هنگام در گردنه‌ي کوه دنا گرفتار برف و سرما شده و بر اثر کولاک درمي‌گذرند. از همين روي گردنه را به یاد بیژن، پهلوان نامی لشگر كيخسرو، بیژن و این دیار را سی‌سخت نامیدند. یعنی جایی که سی مرد دلاور و سخت از سرما و کولاک و برف زندگی را بدرود گفتند.

چشمه میشی و كورش بزرگ

در افسانه‌ها و داستان‌ها آمده است که: كورش بزرگ روزی از این منطقه  گذر می‌کرده و در کنار چشمه میشی مي‌ايستد تا اندكي از آب چشمه بنوشد. بادی سخت وزیدن مي‌گيرد و تاج كورش از سرش می‌افتد. پیشگویان این را شوندی بر پایان شهریاری كورش بر سرزمین ایران تعبیر کردند که پس ازآن شهریاری بزرگ وی نابود مي‌شود! هر چند این بخش، جز افسانه و داستان چیز چشمگیری ندارد ولی پیشینه و سپندینگی این چشمه و جایگاهش را نزد نیاکان ما و روزگار باستان می‌رساند.

نکته: شاپور پساوند، چامه‌سرا و منتقد ادبی  و نویسنده‌ی نامدار شیرازی چند سال پيش به چشمه میشی آمده‌اند و سروده‌ي کورش خود را بنابر همین داستان و همان شب سروده‌اند.

بخش کوتاهی ازسروده‌ی کورش بزرگ:

کورش اینک همه جهان عید است           

جمع باید که روز جمشید است

ای تو هم خون آریایی من                    

هر چه بی‌نام توست تردید است

چشمه میشی هنوز می جوشد                

کورش این چشمه های امید است


تاریخ پست:1395/4/27 15:45 اشتراک گذار ی در تلگرام
شمار بازدید :715

دیدگاه هموندان

ثبت دیدگاه

نام

رايانامه

ديدگاه

کامنت خصوصی است؟ بله

برای ثبت دیدگاه عبارت امنیتی تصویررو به رو را وارد کنید.



مطالب مرتبط

نظر سنجی

اگر زماني را براي مطالعه ويژه كنيد در كدام‌يك از اين زمينه‌ها كتاب مي‌خوانيد؟

هموندی در خبرنامه

آدرس رایانامه (:ایمیل) خود را وارد کنید تا خبرنامه ی امرداد روزانه نوشتارهایمان را برای شما بفرستد