تاریخ پست:1397/9/13 18:10
بیست سال از درگذشت روانشاد کیخسرو خسرویانی گذشت

کیخسرو خسرویانی بنیان‌گذار نخستین چاپخانه زرتشتیان

بابک سلامتی

چاپخانه‌ی راستی یکی از ارزشمندترین نهادهای فرهنگی زرتشتیان ایران است که از سال 1328 خورشیدی با چاپ کتاب، سالنما و کتاب اوستا نقش شایسته‌ای در پیشرفت فرهنگی زرتشتیان بر دوش داشته است. روانشاد کیخسرو خسرویانی بنیان‌گذار این چاپخانه بیست سال پیش در چنین روزی چشم از جهان فرو بست.

 

کیخسرو خسرویانی در صدمین سال زایش

كیخسرو خسرویانی در سال 1297 خورشیدی یعنی صد سال پیش در رحمت‌آباد یزد چشم به جهان گشود. او علاقه فراوان به درس و آموزش دینی داشت و با راهنمایی میرزا سروش لهراسب توانست مدرك ششم ابتدایی را بگیرد.

در سن 14 سالگی برای دانش‌اندوزی و درآمد بیشتر به هندوستان رفت. سفر او 12 سال به درازا کشید و در سن 26 سالگی به ایران بازگشت. کیخسرو خسرویانی (راستی) پس از مدتی زندگی در رحمت آباد به تهران آمد و در خیابان منوچهری در مغازه‌ای به‌ نام راستی سرگرم به كار فروش نوشت‌افزار شد.

 

کیخسرو خسرویانی چاپخانه و اوستا

به هنگام کار در فروشگاه نوشت‌افزار  دریافت که چاپخانه‌ها آشنایی و آگاهی کمی از واژگان اوستایی و دیگر نوشته‌های زرتشتی دارند و از این رو کارهای چاپی زرتشتیان با لغزش‌ها و اشتباه‌های بسیاری چاپ می‌شود. با اینکه سررشته‌ای در چاپ و چاپخانه‌داری نداشت به یاری اورمزد، ماشین چاپ كوچكی با همه‌ی لوازم آن خریداری كرد و در فروشگاه نوشت‌افزار راستی آن را به کار انداخت. تا آن روزگار زرتشتی دیگری در ایران دست به این کار نزده بود. از چاپ و کارت و آگهی و جزوه‌های کوچک دینی آغاز کرد سپس در اندیشه‌ی چاپ کتاب اوستا فرو رفت. کیخسرو خسرویانی توانست با یاری روانشاد موبد رستم شهزادی و سازمان فروهر، ماتریس حروف دین‌دبیره را از هندوستان وارد ایران کند و در سال 1345 خورشیدی نخستین آموزش‌نامه‌ی حروف دین‌دبیره را به چاپ رساند. پس از این كتاب اوستا با برگردان و قلم روانشاد موبد اردشیر آذرگشسب و موبد رشید شهمردان در چاپخانه راستی به چاپ رسید.

 

کیخسرو خسرویانی و سالنمای زرتشتی

تا سال 1328 خورشیدی زرتشتیان از داشتن سالنمای زرتشتی محروم بودند و هیچ گونه سالنمایی كه نام روزهای زرتشتی را داشته باشد در دسترس نبود. او در این سال سالنمای کوچک جیبی و دیواری با شکل ویژه‌ی سالنمای راستی را چاپ كرد و این کار پس از درگذشت آن روانشاد با پشتکار و سختکوشی دخترش مهندس پریرخ خسرویانی ادامه دارد. شوربختانه سالنماهای 4 سال نخست اینک در دسترس نیست و نخستین سالنمایی که نمونه‌ای از آن موجود است، سالنمای سال 1332 خورشیدی است. با این حساب سالنمای 1398 خورشیدی که به زودی چاپ خواهد شد، هفتادمین سالنمای چاپ شده‌ی این چاپخانه است.

مجله هوخت كه درآن زمان تنها نشریه زرتشتی بود و با سردبیری روانشاد اردشیر جهانیان اداره می‌شد نیز از کارهای چاپخانه‌ی راستی است. از آغاز تا پایان مجله‌ی هوخت در چاپخانه راستی به چاپ رسید. پس از آن چند سالی چاپ مجله فروهر نیز در چاپخانه راستی انجام می گرفت.

رفته‌رفته بر حجم و وسعت کار چاپخانه راستي افزوده شد. به همین دلیل پیش از سال 1352 به جای بزرگتری در خیابان انقلاب انتقال يافت و با 15 ماشین پیشرفته‌ی آلمانی در زمینه‌ی حروفچینی، لیتوگرافی و صحافی کار خود را توسعه داد تا جايي كه به غیر از آثار تخصصی مربوط به زرتشتیان، آثار ناشران دیگر را در زمینه‌های گوناگون نيز به چاپ رساند.

این چاپخانه از سال 1352 تا 62 خورشیدی با چاپ انواع «کتاب»، «سربرگ» و جزوه، یکی از سه چاپخانه‌ بزرگ ایران پس از چاپخانه «اقبال» و «روزنامه کیهان» بود اما پس از سال 1362 خورشیدی به دلیل بیماری کیخسرو راستی و بعد شریک و برادرش تعطیل و بسته شد.

 

کیخسرو خسرویانی و مهرش به زرتشتیان

کیخسرو خسرویانی فردی قدرشناس، نیکوکار و خوش‌حساب بود. در سال 1373 خورشیدی از سوی سازمان تامین اجتماعی به دریافت خوش حساب‌ترین كارفرما در تهران برگزیده شد، همچنین از پیشگامان در بنیاد اتحادیه‌ی چاپخانه‌داران تهران بود. او همیشه می‌گفت: دو چیز را در زندگانی دوست دارم، یكی گل و دیگری جامعه‌ی زرتشتیان را .گل را برای یك روز و جامعه‌ی زرتشتیان را برای همیشه.

روانشاد کیخسرو خسرویانی روز ورهرام‌ایزد و آذرماه 3736 زرتشتی برابر با 14 آذرماه 1377 خورشیدی در تهران در گذشت  و جاودانه شد. یادش گرامی و راهش پایدار باد.

 روانشاد کیخسرو خسرویانی

روانشاد کیخسرو خسرویانی

روانشاد کیخسرو خسرویانی بر سردر چاپخانه‌ی راستی در سال 1328 خورشیدی

روانشاد کیخسرو خسرویانی بر سردر چاپخانه‌ی راستی در سال 1328 خورشیدی 

 


تاریخ پست:1397/9/13 18:10 اشتراک گذار ی در تلگرام
شمار بازدید :580

دیدگاه هموندان

نام : همکیش از یزد زمان : ۱۳ آذر ۱۳۹۷ _ ۲۲:۴۴:۵۵

هزاران بار روحش شاد وآرامش ارزانیش باد.سپاس فراوان از آقای سلامتی برای این نوشتار که ما رو با بزرگمردان ونیک کرداران دینمون اشنا می کنند

نام : باستانی زمان : ۱۴ آذر ۱۳۹۷ _ ۰۷:۰۷:۴۴

بر روان کیخسرو خسرویانی این مرد بزرگ و نیک اندیش درود و خداوند مردان و زنانی همچون او را در هازمان ما بیشتر کند.

نام : مهوش زمان : ۱۴ آذر ۱۳۹۷ _ ۰۷:۴۵:۰۸

یادش شاد باد برای سالهای سال از او سالنامه زرتشتی را میخریدم. پیش از انقلاب زمانیکه به فرانسه برای دوره دکتری رفتم از دوستانم میخواستم که نز د او رفته و سالنامه نو را تهیه و برایم به فرانسه بفرستند. همه عکسهای اشو زرتشت این سالنامه ها را نگهداری کردم و در کیف و اتاق قرار داده ام. روانش شاد و بهشت برین جایگاهش باشد.

نام : د. مهرشاهی زمان : ۱۴ آذر ۱۳۹۷ _ ۱۳:۰۰:۳۴

درود به روان این مرد دوستدار جامعه زرتشتی. او چند سال پیش از انقلاب هم سرپرست خانه دانشجوی روانشاد خدارحم داوری خرمشاهی بود که من در دوران دانشگاه در آنجا بودم. روحش شاد همیشه به مشکلات خوابگاه ما با صبر و حوصله می رسید و خوشرو و خوش اخلاق بود. زمان سال نو وقتی که برای دیدنی و تقاضایی برای خوابگاه میرفتم یک تقویم هم هدیه می داد! یادش به خیر و بهشت جایگاهش. سپاس از آقای بابک سلامتی

نام : د. مهرشاهی زمان : ۱۴ آذر ۱۳۹۷ _ ۱۳:۰۰:۳۶

درود به روان این مرد دوستدار جامعه زرتشتی. او چند سال پیش از انقلاب هم سرپرست خانه دانشجوی روانشاد خدارحم داوری خرمشاهی بود که من در دوران دانشگاه در آنجا بودم. روحش شاد همیشه به مشکلات خوابگاه ما با صبر و حوصله می رسید و خوشرو و خوش اخلاق بود. زمان سال نو وقتی که برای دیدنی و تقاضایی برای خوابگاه میرفتم یک تقویم هم هدیه می داد! یادش به خیر و بهشت جایگاهش. سپاس از آقای بابک سلامتی

نام : یک ایرانی زمان : ۱۴ آذر ۱۳۹۷ _ ۱۳:۴۷:۴۸

بسیار جالب بود. سپاس از آقای بابک سلامتی

ثبت دیدگاه

نام

رايانامه

ديدگاه

دیدگاه خصوصی است بله

برای ثبت دیدگاه عبارت امنیتی تصویررو به رو را وارد کنید.



مطالب مرتبط

هموندی در خبرنامه

آدرس رایانامه (:ایمیل) خود را وارد کنید تا خبرنامه ی امرداد روزانه نوشتارهایمان را برای شما بفرستد

Real Time Analytics