به پاس ارج نهادن به کار هنرمندان آفرینشگر، 10 ژوئن (20 خورداد)، در سالنمای جهانی، به نام «روز جهانی صنایع دستی» نامگذاری شده است. صنایع دستی به کارها و آثاری گفته میشود که با دست ساخته میشوند. اندیشهی نگاهبانی و پشتیبانی از صنایع دستی جهان به دههی 60 میلادی بازمیگردد. در آن دهه کنگرهای در نیویورک آمریکا برگزار شد که بازده گفتوگوها و بررسیهای آن کنگره به بنیادگذاری «شورای جهانی صنایع دستی» انجامید. ایران نیز یکی از کشورهایی بود که به این شورا که در سال 1968 میلادی شکل گرفت، پیوست. در سال 2010 میلادی این شورا، روز 10 ژوئن را به نام روز جهانی صنایع دستی نامگذاری کرد.
چرا باید صنایع دستی را پشتیبانی کرد
صنایع دستی هر کشوری بخشی باارزش از هویت، فرهنگ و میراث آن سرزمین است. از سوی دیگر میان رشد اقتصادی کشورها و نگاهبانی و گسترش صنایع دستی، پیوندی آشکار وجود دارد. پیداست بخشی از توسعه و پیشرفت اقتصادی در گرو پشتیبانی از صنایع دستی خواهد بود. به این نکته هم باید نگریست که ارزش افزودهی صنایع دستی به این نیز بازمیگردد که همهی مواد تولید صنایع دستی از طبیعت به دست میآید؛ طبیعتی که ویژهی همان گستره است. از اینرو صنایع دستی برآمده از آن گستره، با کارهای دستی گسترهها و جاهای دیگر جدایی (:تفاوت) خواهد داشت. همین گوناگونی است که صنایع دستی هر بخشی را یگانه (:منحصر بهفرد) میسازد.
از سوی دیگر، گسترش صنایع دستی به پیشرفت صنعت گردشگری هم میانجامد. این دو (صنایع دستی و گردشگری) از بخشهای مهم اقتصادی و فرهنگی هستند که پیوندی ناگسستنی با هم دارند. صنایع دستی شناسای فرهنگ هر سرزمینی به گردشگران است. بدین سبب در جذب گردشگران سهم چشمگیر و مهمی دارد. گردشگران که خواستار آشنایی با فرهنگ بومی هر گسترهای هستند، با دیدن و خرید صنایع دستی به این مهم دست پیدا میکنند. این دادوستد فرهنگی به تقویت اقتصادی کشورها کمک خواهد کرد و سبب شناساندن فرهنگ و تمدنهای گوناگون به مردمان جهان میشود. گردشگران به شناختن تاریخ، سنتها و شیوهی زندگی مقصد خود دلبستگی دارند. صنایع دستی آنها را در رسیدن به این خواستشان کمک میکند. افزون بر این که خرید صنایع دستی برای آنها بازآفرینی یادمانهای سفر نیز هست.
صنایع دستی در اشتغالزایی و به دست آوردن درآمدهای پایدار نیز سهم بسیاری دارد. یک ارزش دیگر صنایع دستی جلوگیری از کوچ (:مهاجرت) روستاییان به گسترههای دیگر است. اگر روستاییان از صنایع دستی تولیدی خود درآمدی پایدار داشته باشند، لزومی برای مهاجرت و کوچ به شهرها و جاهای دیگر نخواهند دید. به همین گونه صنایع دستی با محیط زیست نیز سازگار است و زیانی به زیستبوم جهان نخواهد زد. یک برتری صنایع دستی و گسترش آن این است که سبب اشتغالزایی زنان روستایی و شهری خواهد شد و به آنها توانمندی خواهد داد که برای بهبود گذران (:معیشت) خانواده اثرگذار است. باز از ارزشهای صنایع دستی به سرمایهگذاری اندک برای تولید آن باید اشاره کرد. همهی مواد صنایع دستی از طبیعت به دست میآید و فراهم آوردن آن به سرمایهگذاری کلان نیاز ندارد. صنایع دستی در خوداشتغالی نیز اهمیت دارد و میتواند فرصتهای کاری بسیاری را برای هازمانها پدید آورد. اینها و بسیاری موارد دیگر سبب میشود که اهمیت و بایستگی پشتیبانی از صنایع دستی نمایانتر و پیامدهای مثبت آن پدیدار شود.
روز جهانی صنایع دستی زمانی دلخواه برای نگرش بیشتر و کارآمدتر به این صنعت کارساز و اثرگذار خواهد بود.
فرنگیس یگانگی مادر صنایع دستی
روز جهانی صنایع دستی یادآور کوششهای بسیار و خستگیناپذیر فرنگیس یگانگی (درگذشتهی 1388 خورشیدی) در بنیادگذاری سازمان صنایع دستی ایران است. او در دههی پنجاه خورشیدی از کارمندان کوشای وزارت اقتصاد بود و سهمی بسیار در زندهسازی (:احیاء) و بازاریابی صنایع دستی ایران ایفا کرد. یگانگی در ماموریتی شش ماهه به سراسر ایران، صنایع دستی مردم روستایی و شهری را گردآوری کرد. این سفر که دستاوردهای فراوانی برای شناخت و توسعهی صنایع دستی ایران داشت به برپایی نمایشگاهی از تولیدات صنایع دستی ایران در ژاپن و شناساندن دستسازهای ایرانیان به مردمان دیگر کشورها انجامید. از همینرو و به سبب نقش بسیاری که بانو فرنگیس یگانگی در زندهسازی صنایع دستی ایران داشته است، او را به نام «مادر صنایع دستی ایران» میشناسند. روز جهانی صنایع دستی بهانهای شایسته برای یادکرد از کوششهای بسیار او نیز هست.
روز جهانی صنایع دستی (20 خردادماه) بیگمان فرصتی برای نگرش پایهایتر به صنایع دستی ایران و راههای پشتیبانی و گسترش آن است. این روز را گرامی بداریم!
