مهرازی (:معماری)، تنها طراحی دیوار و سقف نیست؛ ساختن فضاهایی است که روان انسان در آن تنفس میکند. در جهانی که شهرها روزبهروز مانند هم میشوند و آپارتمانها درپی هم ردیف، کمتر کسی میاندیشد که شاید حال بد بسیاری از ما، ریشه در فضاهایی دارد که دیگر با ذهن و روانمان همنوا نیستند. در این میان، گفتوگو با کسانی که نگاهی تلفیقی و چندبُعدی به فضا و مهرازی دارند، فرصتی باارزش است برای بازخوانی معنای «خانه»، «محله» و «مهرازی» در فرهنگ ایرانی.
میلاد داوطلب، دانشآموختهی روانشناسی و فعال در طراحی نمای ساختمان و دکوراسیون داخلی، یکی از چهرههایی است که بهواسطهی دانش میانرشتهای خود، به رابطهی ژرف میان مهرازی سنتی ایرانی و روان فردی و اجتماعی توجهی ویژه دارد. او این روزها در چارچوب یک پروژهی پژوهشی تلفیقی، با همکاری استادان و دانشجویانی از رشتههای گوناگونی مانند تاریخ ایران باستان، مهندسی مهرازی، روانشناسی، باستانشناسی ایران دوران تاریخی و مهندسی عمران، درپی رمزگشایی از پیوند میان ویژگیهای روانشناختی و زیباشناختی معماری ایرانی با حافظهی جمعی و هویت تاریخی ایرانیان است. در این گفتوگو، از او خواستهایم تا از حال خوب خانههای قدیمی، از دیوارهایی که امنیت روانی میدادند و از فضاهایی بگوید که ما را به خودمان نزدیکتر میکردند.
جناب داوطلب چگونه مهرازی بر روان انسانها و ساختار روانی جامعه تاثیر میگذارد؟
از دید روانشناسی محیطی (Environmental Psychology)، فضا نهتنها بستر زندگی، بلکه گونهای عامل روانی است که در شکلگیری الگوهای رفتاری، هیجانی و شناختی نقش دارد. ساختارهای معماری بهواسطهی عناصر بصری، فضایی و ادراکیای که میآفریند، روی احساس امنیت، کنترل، تعلق، انسجام روانی و حتا خودپندارهی فرد اثر دارند. به سخنی دیگر، فضا میتواند تنظیمگر هیجانها و برانگیزانندهی رفتارهای فردی و اجتماعی باشد و از دیدگاه نظریهی تحریک محیطی (Environmental Stimulation Theory)، هنگامی فضاها بیشتحریک یا کمتحریک باشند، باعث اضطراب، سردرگمی یا بیقراری ذهنی میشوند. معماری خوب، مانند معماری سنتی ایرانی، تعادلی میان محرکهای بصری، شنیداری و حرکتی ایجاد میکند. زیرا تعادل میان صدا، نور، رنگ، ریتم فضایی و نسبتها بهشدت برای روان انسان معنا دارد و ما نمودهای شگفتآوری از این هماهنگی و تعادل را در معماری سنتی ایرانی میبینیم.
آنچه در بالا آمده، بخشی از گفتوگوی فرشید ابراهیمی با میلاد داوطلب، دانشآموختهی روانشناسی و فعال در طراحی نمای ساختمان و دکوراسیون داخلی است که باعنوان «آن هنگام که فضا با روان سخن میگوید!»، در تازهترین شمارهی امرداد چاپ شده است.
متن کامل این گفتوگو را در رویهی پنجم (اندیشه) شماره 502 امرداد بخوانید.
پانصدودومین شمارهی هفتهنامهی امرداد در روزنامهفروشیها و نمایندگیهای امرداد در دسترس خوانندگان است.
خوانندگان میتوانند برای دسترسی به هفتهنامهی امرداد افزونبر نمایندگیها و روزنامهفروشیها از راههای زیر نیز بهره ببرند.
فروش اینترنتی فایل پیدیاف شمارهی 502 هفتهنامه امرداد
فروش اینترنتی نسخهی چاپی شمارهی 502 هفتهنامهی امرداد
اشتراک ایمیلی هفتهنامهی امرداد
