که ایران چو جان است و شهنامه تَن
هفتهنامهی «امرداد» در شمارهی 505 خود گفتوگویی از آقای ابراهیم بهزاد را با عنوان «من گشتاسب را تبرئه میکنم»، به چاپ رسانده است. در این نوشته بر آنم بخشهایی از سخنان ایشان را به بوتهی «سنجش سخن» (نقد) بگذارم و به دوستداران شاهنامه و فرزانه فردوسی پیشکش کنم. از آنجا که گزارهی «من گشتاسب را […]
مرشد چایانی: نقال باید مردمدار و جامعهشناس باشد
سال 1395 در جستجوهایم میان فیلمهای آرشیوی اداره تئاتر، دربارهی دورههای گوناگون جشنواره آیینی سنتی بخش نمایشهای قهوهخانهای برای نخستینبار نَقلشان را دیدم وشنیدم. پس از آن در مناسبتهای گوناگون پای نقل ایشان بودم و آخرینبار هم در دورهی بیستودوم جشنواره آیینی سنتی که امسال برگزار شد اجرای ایشان را دیدم. مرشد مهدی چایانی، نقال […]
از چرمی بر نیزه تا نماد ملی ایران؛ داستان شکوهمند درفش کاویانی
«درفش کاویانی» نام پرچم ایران در روزگار اشکانیان و ساسانیان بوده است، اما داستان استورهای پیدایش آن به روزگارانی بسیار دورتر بازمیگردد. برپایهی آنچه در شاهنامهی فردوسی آمده، هنگامی که کاوهی آهنگر* بر ضد ضحاک شورش کرد، چرمی را که در زمان آهنگری بر زانوی خود میافکند، به نشانهی خیزش، بر سرِ نیزه کرد و […]
نبود آرش در شاهنامه
یکی از بحثانگیزترین غیبتهای شاهنامه، فقدان داستان آرش کمانگیر است؛ روایتی که در سنت استورهای ایرانی جایگاهی محوری دارد و در متون دینی مانند اوستا، مینوی خِرد و همچنین متون پساساسانی، بهویژه در تاریخ طبری، مجملالتواریخ و تاریخ طبرستان و بسیاری از متون پهلوی بهجا مانده، به عنوان یکی از شکوهمندترین استورههای ایثار ایرانی شناخته […]
گُردآفرید، نخستین بانوی شاهنامه که برای دفاع از ایران برخاست
نهصدوشانزدهمین نشست از «شبهای بُخارا» به گردانندگی علی دهباشی، با عنوان «شب گُردآفرید» برگزار شد. در این نشست مریم طاهری مجد- شاهنامهشناس و دکترای زبانوادبیات فارسی- دربارهی گردآفرید- بانوی رزمجوی شاهنامه- سخن گفت و اثرگذاری او را در بخشی کوتاه از «داستان رستموسهراب» برشمرد. «شب گردآفرید» در پسین سهشنبه چهارم آذرماه 1404 در تالار جلیل […]
دکتر حسن بلخاری: شاهنامه حلقهی پیوند زبان و فرهنگ ایران است
واژهی هنر در نوشتههای اوستایی، پهلوی و شاهنامه آمده است و هویتی ایرانی دارد. از این روی اگر چه شاهنامه سرآغازی برای شناخت هنر و به عنوان کاملترین حلقهی پیوند زبان و فرهنگ ایران در شناسایی مفاهیم ایرانی برشمرده میشود، اما پایان این جستوجو و شناخت بهشمار نمیرود. دكتر حسن بلخاری در نشست «معرفتشناسی هنر […]
نمایش آثار خطبرجستهی حسین قنواتی در نمایشگاه ایران فردوسی
نمایشگاه آثار خط برجسته (برآمد) با نمایش آثاری از حسین قنواتی از سرودههای شاهنامهی فردوسی بزرگ، با عنوان «ایران فردوسی»، 23 آبانماه 1404 در خانه هنرمندان ایران گشایش یافت. این نمایشگاه 29 آبان به کار خود پایان میدهد و دوستداران میتوانند برای بازدید از آثار آن (امروز) از ساعت 13 تا 20 به نگارخانه بهار […]
هرچه هست و نیست عشق به ایران است و بس
مرشد محمدرضا معجونی، از نقالان و پردهخوانان باتجربه و با سوادیست که میشناسم. وی دانشآموختهی تیاتر در مقطع کارشناسی ارشد است. همچنین شاهنامه را به خوبی و به ژرفی میشناسند. ویژگیای که هر نقالی باید داشته باشد دانش است که ایشان از این ویژگی ارزشمند برخوردار هستند. با مرشد تماس گرفتم که برای هفتهنامه امرداد […]
پیمان گرشاسب و دیو سپید
در فرهنگ ما دیوها جاندارانی وارونهکار با چهرهای منفی هستند. در شاهنامه نیز همینگونه است. در توصیفی روشنگرانه فردوسی آنها را مردمانی بد که پیرو راه یزدان نیستند، میشناساند: «تو مر دیو را مردم بد شناس/ کسی کو ز یزدان ندارد سپاس.» این بدی، رویارویی نیکی و بدی و دربرگیرنده همه ویژگیهای بیاخلاقی، بیقانونی و […]
که ایران چو جان است و شهنامه تن
امرداد: در شمارهی 505 هفتهنامهی «امرداد» (رویهی شاهنامه) گفتگویی با آقای ابراهیم بهزاد، نویسندهی کتاب «اول شاهنامه؛ من گشتاسب را تبرئه میکنم» منتشر شد. آقای مهرداد پارسه نقدی بر آن گفتوگو نوشتهاند. چکیدهای از نقد و داوری ایشان در شمارهی 509 امرداد (رویهی 4) آمده است. آنچه در اینجا آمده همهی نوشتهی آقای پارسه است، […]