با فرارسیدن ماه اَمرداد در گاهشمار ایرانی، زمان آن است که دربارهی نام «اَمرداد»، درستنگری واژگانی داشته باشیم. واژهی «اَمرداد» از زبان اوستایی سرچشمه گرفته است، «اَمرتات» که معنای آن «بیمرگی»، «جاودانگی» و «ماندگاری زندگی» است.
«اَمرداد»، یکی از امشاسپندان، نیروی پاک و خردآفرین، در آیین زرتشتی است و نماد تندرستی، پایداری و زندگی جاودانه در جهانبینی ایرانیان کهن بهشمار میرود.
اما در گذر زمان، این واژهی پرمایه در نوشتارهای روزمره دستخوش دگرگونی شده و بیشتر بهگونهای نادرست «مرداد» نوشته یا خوانده میشود. برداشتن «اَ» از آغاز واژه، معنا را از روشنایی به تاریکی میکشاند؛ «مرداد» را میتوان «مرگداد»، «مرگآور» یا «مرگ و نیستی» معنا کرد. برداشتی که با سرشت جاودانگی این نام هیچ سازگاری ندارد.
چرا درستنویسی «امرداد» اهمیت دارد؟
پافشاری بر نوشتن و خواندن «اَمرداد» تنها یک دقت زبانی نیست، بلکه:
• بزرگداشت ریشههای زبان فارسی و فرهنگ کهن ایرانزمین است.
• گامی در راه پالایش زبانی و رهایی از واژگان مخدوششده و نادرست بهشمار میآید.
• یادکردیست از میراث معنوی و آیینی که نامهای ماهها نیز بازتابدهندهی آن معنا هستند.
نامهای ماهها، همچون نگینهایی در دل زباناند که مفاهیم ژرفتری از شمارش روزها را در خود دارند. «اَمرداد» یادآور زندگی جاودانه است، نه گذرا بودن، نه پایان. پس بر ماست که در گفتار و نوشتار خود، این معنا را بدرستی بازتاب دهیم.
پیشنهاد به رسانهها و کاربران فارسیزبان
شایسته است که رسانهها، نویسندگان، آموزگاران و کاربران شبکههای اجتماعی:
• در نگارشها، از واژهی درست «امرداد» بهره ببرند.
• نادرستی شکل «مرداد» را بهدرستی گوشزد کنند.
• زمینهی گفتوگو دربارهی واژهها و معناهای فرهنگی آنها را فراهم سازند.
درستنویسی «اَمرداد» فقط یک دقت زبانی نیست، بلکه گامیست در راستای پاسداشت اندیشهای فرهنگی که ریشه در تاریخ، آیین، و زبان مادریمان دارد. در زبان، جان فرهنگ نهفته است؛ و در واژهها، یادآوری آیین مردمان ایرانزمین.
بیایید در این «اَمُرداد»، نام درست این ماه را بهدرستی بخوانیم و بنویسیم.
باشد که پویایی زبانمان، بازتابی باشد از پویایی اندیشهمان.
باشد که امرداد، نامی برای جاودانگی زبانمان شود.

2 پاسخ
با درود: درست است که امرداد بمعنی بی مرگی و جاودانگیست اما به نظر من در قدیم که نه پنکه، نه کولر و فنکور و نه یخچال و سایر وسایل سرمایشی نبوده مردم از زور گرما گرمایشی و بیمار میشدند و میمردند، به همین خاطر نام این ماه را مرداد گذاشته بودند.