هر بار که برق خانهها ناگهان قطع و وصل میشود یا ولتاژ بالا و پایین میرود، خیلی از همکیشان دلشان فرو میریزد: «نکند یخچال که پر از مواد غذایی است بسوزد؟» «نکند تلویزیون، کولر یا حتی کامپیوتر که با آن کار میکنم از کار بیفتد؟» این نگرانی بیدلیل نیست. بارها پیشآمده که یک جرقه کوچک یا افتوخیز ولتاژ، وسیلهای چندمیلیونی را از کار انداخته و خانوادهای را با خرجی ناخواسته مواجه کرده است. بعضیها مجبور شدهاند وام بگیرند تا وسیلهشان را دوباره بخرند.
نکته اینجاست که خیلی از همکیشان نمیدانند روی قبض برقشان، ماهبهماه مبلغی تحت عنوان «بیمه توانیر» از آنها گرفته میشود. پولی که فلسفهاش همین است: وقتی برقتان نوسان میکند و وسیلهای میسوزد، بتوانید خسارتش را پس بگیرید؛ یعنی شما و همه مشترکان، بدون اینکه انتخابی داشته باشید، عضو این بیمه هستید؛ اما بیشتر مردم از وجود آن یا راه استفادهاش خبر ندارند.
بیمه توانیر چه میگوید؟
این بیمه اساسا برای جبران خسارت ناشی از نوسان و قطعی برق طراحی شده؛ یعنی اگر وسیلهای بر اثر قطع و وصل ناگهانی یا تغییر ولتاژ از کار بیفتد، باید خسارت پرداخت شود.
البته یک نکته مهم وجود دارد: اگر دلیل خرابی، سیمکشی فرسوده یا اتصالی داخل خود خانه باشد، بیمه مسوولیتی قبول نمیکند؛ مثلا اگر پریز خانهتان ذوب شده یا سیمکشی قدیمی جرقه زده، این مورد بهحساب بیمه توانیر نمیآید.
تجربه همکیشان
ماجرا در عمل همیشه ساده و یکدست نیست. بعضی از همکیشان تعریف میکنند که وقتی یخچالشان سوخت یا کولر از کار افتاد، بعد از ثبت درخواست، کارشناس اداره برق به خانه آمد، وسیله را بررسی کرد و حتی گزارش تعمیرکار هم خواسته شد. بعضیها خوششانس بودهاند و بعد از چند هفته، بخشی از هزینه تعمیر یا خرید وسیله به حسابشان واریز شده است.
اما خیلیهای دیگر هم میگویند ما ماهها دنبال پرونده دویدیم و آخرش چیزی عایدمان نشد. همکیشی تعریف میکرد که تلویزیونش سوخته بود و بعد از کلی پیگیری، نهایتا گفتند «بودجه نداریم». همین تفاوت تجربهها باعث شده اعتماد عمومی به این بیمه چندان بالا نباشد و بعضیها اصلا زحمت ثبت درخواست به خودشان ندهند.
چگونه درخواست بدهیم؟
اگر وسیلهای بر اثر نوسان یا قطعی برق آسیب دید، باید برابر یکروند مشخص عمل کنید تا پروندهتان جدی گرفته شود:
۱. وارد سامانه bime.tavanir.org.ir شوید.
۲. در بخش «ثبت درخواست»، شناسه قبض برق و مشخصات خود را وارد کنید.
۳. نوع وسیله آسیبدیده و شرح دقیق خرابی را بنویسید. (مثلاً: «یخچالفریزر مدل …، بعد از نوسان برق روشن نمیشود.»)
۴. مدارک لازم مثل عکس وسیله، رسید خرید، یا گزارش تعمیرکار را بارگذاری کنید.
۵. یک شماره پیگیری دریافت کنید و آن را حتماً جایی یادداشت یا نگهداری کنید.
۶. منتظر تماس یا بازدید کارشناس اداره برق یا بیمه باشید.
در این روند، داشتن مدارک کامل خیلی مهم است. هرچه توضیحات شما روشنتر و دقیقتر باشد، احتمال گرفتن خسارت بالاتر میرود؛ مثلا اگر رسید خرید یا کارت گارانتی وسیله را دارید، آن را هم ضمیمه کنید.
اگر پاسخی نگرفتید چه کنید؟
بسیاری از همکیشان میگویند بعد از ثبت درخواست، دیگر هیچ خبری از کارشناس نشده یا پروندهشان معطل مانده است. اگر چنین اتفاقی افتاد:
نخست به اداره برق منطقه خود مراجعه کنید و نوشتاری پیگیری بخواهید.
اگر بازهم نتیجهای نگرفتید، امکان شکایت حقوقی وجود دارد. در این مسیر، داشتن مدارک (مثل ثبت درخواست اینترنتی، نامههای اداره برق و گزارش تعمیرکار) میتواند در دادگاه به نفع شما همکیش تمام شود.
چرا آگاهی مهم است؟
نوسان برق موضوع تازهای نیست. هرسال با افزایش مصرف، بهخصوص در تابستان و زمستان، این مشکل تکرار میشود. چیزی که تازه است، بالا رفتن آگاهی همکیشان از حقشان است. وقتی همه روی قبض برق مبلغی بابت بیمه میپردازند، طبیعی است که انتظار داشته باشند در زمان خسارت، این بیمه پشتشان باشد. آگاهی اولین قدم است؛ اگر همکیشان ندانند چنین حقی دارند، طبیعتا هیچوقت برای گرفتنش هم اقدامی نمیکنند.
فرجام سخن
هیچکس دوست ندارد میانه گرمای تابستان کولرش بسوزد یا در سرمای زمستان یخچالش از کار بیفتد؛ اما مهمتر از ناراحتی اولیه، این است که بدانیم چه راهی برای جبران خسارت وجود دارد. بیمه توانیر اگرچه در اجرا هنوز ایرادهای زیادی دارد و روندش گاهی طولانی و خستهکننده است، اما در حال حاضر تنها مسیر قانونی برای پس گرفتن بخشی از این زیانهاست. تجربه نشان داده همکیشان و هممیهنانی که باحوصله پیگیری کردهاند و مدارک کاملی ارایه دادهاند، بیشتر به نتیجه رسیدهاند.
پس بهترین سلاح همکیشان در برابر خاموشیها و نوسانهای پرهزینه، دانستن حق خود و پیگیری جدی آن است؛ چیزی که شاید جلوی خرجهای میلیونی ناخواسته را بگیرد.
*فرهاد رویینتن، حقوقدان
یک پاسخ
جناب رویین تن فکر کنم به عهد عتیق برگردیم راحت تر از گرفتن خسارت از اداره ی توانیر میتوان بود. به نظرم اداره ی برق باید برای شهروندان ترانس میزان برق از دم کنتور دم در منازل برای هم میهنان درست کند که ولتاژ و نوسان برق باعث سوخت وسایل برقی و حتی ذوب شدن سیم برق و اتش سوزی نشود. اون موقع با بی ابی و وسایل خاموش کردن اتش چه باید کرد؟! به نظرم تکنولوژی درد سر کامل برای شهروندان شده است. یک روز در درمانگاهی منتظر دکتر بودیم که برقها رفت و ژنراتور به کار افتاد. بعد از فاصله ی زمانی برق آمد و یکی از بیماران که منتظر نوبت بود چیز جالبی یاد داد اونم این بود که کولر گازی را ۵ دقیقه خاموش کنند و مجدد روشن کنند. که جریان برق بطور کامل قطع شود و باز به سیستم بیاید. تا کولر گران نسوزد. خلاصه کامپیوترها هم همین مشکلات را دارند. این اقا کارشون تاسیساتی در ادارات بود. به هرجهت مشکلات زیاد است اما افکار با یک سری مشکلات درگیر است. و باید مهندسین برق و الکترونیکفکر چاره ی درست برای هم میهنان باشند. سپاس از یاداوری شما. امیدوارم صحبت من به گفته ی شخص محترمی که یاداوری نمودمفید واقع گردد. 🙏🏼🍀