ماجرای هفته نخست سفر به انگلستان (پاره دوم)

فشرده بخش نخست

موضوع هفت روز نخست سفر من به انگلستان (سرزمین آرتور شاه استوره‌ای) بود و چگونگی مسافرت من از تهران به لندن و رسیدم به اینجا که می‌خواهم راهی دیدار هاید پارک شوم البته با کمک یکی از بستگان پدرم که در نزدیکی این پارک زندگی می‌کردند.

چند نکته را باید در شروع بخش دوم یادآور شوم. نخست اینکه این نوشتارها تنها تجربه‌های زیسته من است از سفری که داشته‌ام با هر آنچه که از رویدادهای سفر پس از سی‌ودو سال در ذهنم باقی‌مانده است. این‌ها نه برداشت فلسفی یا علمی است و نه یک نوشته پژوهشی. تنها بازمانده‌های احساسی من از یک سفر است بر اساس برداشت‌های شخصی و عاطفی من. نکته دوم و بسیار مهم این است که هیچ کجای جهان مانند وطن و سرزمین مادری من نیست و من بهترین و بیشترین خوشی‌ها و شادی‌ها و نیز بیشترین غم‌ها و افسوس‌های زندگی خویش را در این وطن تجربه کرده‌ام که ای‌کاش غم‌ها و افسوس‌هایش کمتر می‌بود. نکته بعدی اینکه این نوشته‌ها را برای خوشامد یا بدآمد کسی یا گروهی نمی‌نویسم و تلاش دارم تا آنجا که بشود به‌راستی و درستی رویدادها را همان‌گونه که بوده بیاورم. نکته چهارم و بسیار مهم‌تر، آن است که در درازای تمام دوره کاری و تحصیلی خویش جدا از یاری پدر و مادر و به‌ویژه پس از پیوند همسری، همواره از پشتیبانی و همراهی صمیمانه همسر خویش و بعدها فرزندانم، برخوردار بوده‌ام و این پشتیبانی در سخت‌ترین لحظات زندگی و کار، حتی در زمان دوری درازمدت از یکدیگر جهت انجام‌وظیفه در ایران (یزد) نیز ادامه داشته است. بعدتر شاید به سختی‌های دوران تحصیلات عالیه در انگلستان هم اگر فرصتی بود بپردازم.

ادامه

در ته طبقه پایین اتوبوس دوطبقه با همسفر بسیار خوش‌لباس و جنتلمن خویش نشسته بودم و منتظر که اتوبوس حرکت کند. در همین حالت شش تن که به نظر می‌رسید جهانگرد باشند سوار شده و روبروی ما در دو سوی مخالف هم نشستند. این اتوبوس‌های دوطبقه سبزرنگ فرودگاه آخرین ردیفشان عمود بر راستای طولی اتوبوس بود ولی آن دو ردیف بعدی به‌موازات راستای طولی اتوبوس و روبروی هم قرار داشت به‌طوری‌که در هر ردیف سه تن جای می‌گرفت. از این شش تن، سه تن بانو و سه تن هم مرد یا آقا بودند که به نظر می‌رسید از کشورهای گوناگون باشند. همچنان که هنوز اتوبوس منتظر مسافران بود که برسند دیدم دو تن از زن و مردهای گروه جهانگرد به لهجه آمریکایی صحبت می‌کنند.

نمونه‌ای از اتوبوس‌های دوطبقه سبزرنگ فرودگاه در 1993 (برگرفته از: www.londonbusmuseum.com)

من لهجه‌های مختلف را از ده‌ها نوار و سی دی زبان در درازای دو سال تمرین زبان برای تافل و آی. ال. تی. اس (دوره‌های آزمون ویژه) یاد گرفته بودم اگرچه در زبان هنوز به نظر خودم اندر خم یک کوچه بودم! به دوست همسفر خود آهسته گفتم: می‌شود با این‌ها حال و احوالی بکنم. مرا به‌شدت بر حذر داشت و گفت اصلا این‌چنین کاری درست و رایج نیست. من که دنبال تمرین زبان گفتاری و شنیداری خودم بودم توجهی نکردم و شروع کردم به صحبت به این مسافران تازه‌رسیده در اتوبوس که زن و مرد هر دو لباس و ظاهر متناسب تابستان لندن را داشتند یعنی مردان کلاه به سر و پیراهن آستین‌کوتاه و زنان هم پیراهن‌های آستین‌حلقه‌ای و دامن‌های کمی تا قسمتی کوتاه!! من به یکی از مردان که نزدیک‌تر به من بود یک «های» بلند بالا کردم و با عرض پوزش توضیح دادم که من دانشجوی خارجی هستم و دلیل صحبتم هم تمرین زبان انگلیسی است! جالب اینکه آن مرد و یکی از خانم‌ها گفتند: اوکی نو پرابلام (خوب، مشکلی نیست)[1]. از این ایستگاه نخست آشنایی که گذشتم و یک لبخند پیروزمندانه کوچک هم به مسافر ایرانی بغل‌دستی‌ام زدم که یعنی حالا دیدی مشکلی نداشت (!) به صحبت با دوستان ادامه دادم. من ابتدا توضیح دادم که من برای ادامه تحصیل به انگلیس آمده‌ام و بعد شوند بودن آن‌ها را پرسیدم. گفتند که هر شش تن دوستان جهانگرد هستند و از سه کشور آمریکا، فرانسه و آلمان به لندن آمده‌اند برای بار دوم. در ضمن این افراد بزرگ اندام و حدود شصت سالی داشتند و طبق گفته یکی از آنان بازنشسته بودند. پس‌ازاینکه ملیت آن‌ها را پرسیدم یکی از بانوان گروه پرسید که شما (یعنی من) چه ملیتی داری؟ من هم برای اینکه موضوع را به گونه پرسش و چالش در آورم گفتم: شما چه حدسی می‌زنید؟ یکی از آنان گفت: «تو هندی هستی؟» گفتم: خیر! دیگری پرسید: «تو عراقی هستی؟» پاسخم نه بود. سومی پرسید: «تو پاکستانی نیستی؟» گفتم: خیلی نزدیک شدی!! نفر چهارم گفت: افغانی هستی؟ گفتم: خیر. بعد هم به‌سادگی گفتم: من همه این‌ها هستم ولی در اصل من از ایران هستم. یک‌مرتبه یک حرکتی از خانم‌ها سر زد که باورم نمی‌شد. این موضوع در اواخر امرداد 1372 (آگست 1993) روی داد. تا گفتم من یک ایرانی هستم ناگهان خانم‌ها دامن‌های خود را که چیزی هم برای کشیدن نداشت شروع کردند به سمت زانوها کشیدن!!! من دستم را بالا بردم و گفتم: نگران نباشید مساله‌ای نیست. راحت باشید لطفا. بعد هم اضافه کردم که من یک زرتشتی هستم و توضیح دادم که ما یک اقلیت دینی بسیار قدیمی در ایران هستیم. تا این را گفتم یک‌دفعه گروه شش تن جهانگردان که دست‌کم بانوان آن‌ها دچار یک استرس ناگهانی شده بودند نفسی به‌راحتی کشیدند و به حالت عادی برگشتند. البته هنوز هم نفهمیده‌ام که چرا این حرکت از آن بانوان سر زد. من که با جثه کوچک خود در برابر اندام بسیار بزرگ و نیرومند آن‌ها ابهتی نداشتم که از من بترسند. چرایی این داستان را باید از روانشناسان و خبرسازان رادیو و تلویزیون‌ها و به‌ویژه سیاست‌بازان آن روزگاران پرسید و در شرایط آن زمان جستجو نمود. البته یک مورد دیگر هم که به یادم هست نورافکن چشم‌های درشت و هیز همسفر ایرانی کنار دست من بود که گاه و بی گاه می‌دیدم که درگیر مطالعه بود. از مطالعه گفتم و یادم آمد که من در طول سفر یک کتاب زبان انگلیسی داشتم به نام «مکالمات روزمره انگلیسی» که در حد ممکن آن را مرور می‌کردم و تا حدی به دردم خورد ولی میان نوشته کتاب و لهجه‌های محلی تفاوت بسیار است. در هواپیمایی هم که بیشتر مسافران آن ایرانی بودند بسیار به‌ندرت یک‌تن را می‌دیدم که مشغول مطالعه کتابی باشد!

روی جلد کتاب پایه مکالمات روزمره زبان انگلیسی

باری! پس‌ازاین ماجرا و با راه افتادن اتوبوس من متوجه تماشای خیابان‌ها و مناظر بیرون لندن شدم. هنگامی‌که به انتهای مسیر یکجایی حوالی یک تاق بزرگ (بعدها فهمیدم نامش ماربل آرک[2] است) در کنار هایدپارک رسیدیم من با کوله‌پشتی خود پیاده شدم. برای تماس هیچ تلفن و موبایلی در دست نداشتم. تنها آدرس و تلفن یک هتل را در خیابان بیز واتر لندن داشتم که فامیل پدرم (روانشاد خداداد دهقانیان) در آنجا مدیریت می‌کردند. در واقع با تماس تلفنی از داخل یکی از این اتاقک‌های قرمزرنگ تلفن‌های جالب لندن بود که توانستم با آقا خداداد صحبت کنم و ایشان مرا برای یافتن آدرس راهنمایی کردند. پرسان پرسان رفتم تا عرض یا طول پارک را بپیمایم و به‌سوی دیگر که خیابان بیز واتر بود برسم که یک موضوع بسیار شگفت دیدم! داخل هاید پارک تعداد بسیاری مردان وزنان عرب گام برمی‌داشتند. مردان پوشش سفید (دشداشه و عکال یا سربند) وزنان جامه سیاه بر تن داشتند. بچه‌هایشان هم کوچک و بزرگ همراهشان بودند. تعداد آن‌ها در مسیری که من پیمودم و دیدم شاید بیش از یک‌صد تن می‌شد. هنگامی هم که سرانجام به هتل ردنور Radnor Hotel در خیابان بیز واتر رسیدم تعدادی از عرب‌ها را اطراف و درون هتل دیدم. بعد فهمیدم که این مسافران و جهانگردان عرب از کشورهای گرمسیری هر تابستان به شهر لندن می‌آیند و دربست اتاق یا اتاق‌هایی را برای سه ماه اجاره می‌کنند. به‌تدریج هم بسیاری از آنان تا به امروز خانه‌ها و آپارتمان‌های زیادی را نه‌تنها در لندن، بلکه در شهرهای دیگر انگلستان خریده‌اند و ساکن شده‌اند.

خلاصه اینکه هتل را یافتم و به دیدار آقای خداداد دهقانیان رسیدم و بسیار خوشحال شدم که ایشان را یافتم. آقا خداداد و همسر گرامیشان (سیمین بانوی مهرآیین) به مهربانی و گرمی با من برخورد کردند و بعد از مقداری گفتگو و حال و احوال‌پرسی و نوشیدن یک فنجان چای گرم و دل‌چسب یک اتاق از هتل به من دادند که کوله‌ام را بگذارم و دوشی بگیرم. چون‌که از ظهر گذشته بود به پذیرش هتل رفتم و به آقا خداداد توضیح دادم که من یک‌شب بیشتر در لندن نیستم و فردا عصر باید روانه شفیلد شوم تا برای ثبت‌نام در دانشگاه اقدام کنم. ناهاری مرا دعوت کردند و بعدش هم ازبس‌که خسته بودم رفتم به اتاقم تا یک خواب گوارای پس از نیمروزی داشته باشم. آقا خداداد یادآور شد که اگر می‌خواهی هاید پارک را باهم بگردیم برای ساعت پنج عصر در لابی یا پذیرش هتل حاضر باش! گفتم چشم حتماً و خواهش کردم اگر که خواب ماندم مرا ساعت چهار و نیم بیدار کنند. خلاصه که از فرط خستگی دقایقی بعد در اتاقم در خواب بودم.

عصر ساعت پنج با آقا خداداد به‌سوی هاید پارک گام برمی‌داشتم. آقا خداداد به من توضیح داد که ایشان هرروز عصر ساعت پنج (شش؟) به مدت چهل دقیقه در درون هاید پارک قدم می‌زنند؛ اما موضوعی که بود قدم زدن ایشان آن‌چنان تند بود که من هر چه تلاش می‌کردم به پایشان نمی‌رسیدم! فهمیدم همه گام برداشتن‌های من در بیابان‌های یزد و ایران برای موضوعات جغرافیای طبیعی چقدر آرام بوده است. آن نوع گام برداشتن تند در بین ما ایرانی‌ها شاید رایج نباشد. در لندن دیدم اکثر انگلیسی‌ها تند راه می‌رفتند. به‌مرور و به‌ویژه وقتی به ایران بازمی‌گشتم متوجه شدم اکثر ما مردم ایران آرام و باحوصله (به‌کندی) راه می‌رویم. تا وقتی‌که در انگلستان بودم به‌ندرت می‌توانستم با سرعت گام زدن اروپایی‌ها برابری کنم و با گام برداشتن‌های آقا خداداد هم نتوانستم همگام شوم و تمام راه پنجاه شصت متر از او عقب‌تر می‌ماندم و به‌ناچار می‌دویدم تا به او برسم!! بعدازاین چهل یا چهل‌وپنج دقیقه مسابقه پیاده‌روی آخرش هم مرا به یک قهوه‌خانه (پاب[3]) در کنار هاید پارک برد که در آنجا دو سه تن از دوستان انگلیسی او هم حضور داشتند و خوش‌وبش کردند.

نمایی از گوشه‌ای از هاید پارک در ماه اپریل (فروردین) دهه نود میلادی و چمن‌های سبز آن  (از سایت https://www.flickr.com/photos/adamfieled/8574772720/)

 در آنجا باهم چای و قهوه خوردیم با دو دانه بیسکویت و بعد از شنیدن خوش‌وبش‌های او و دوستانش که چندان متوجه معنای جمله‌های نمی‌شدم باز با پیمودن عرض هاید پارک به هتل بازگشتیم. برای فردا صبح برنامه‌ام بازدید هاید پارک در صبح و نیز تماس تلفنی یا حضوری با نمایندگی وزارت علوم در سفارت ایران در لندن بود که یادم هست در یک‌گوشه دیگر هاید پارک قرار داشت و چندان دور نبود و باید بودن خویش را در انگلیس خبر می‌دادم.

شب به آقای خداداد خبر دادم که من صبح می‌خواهم خودم بروم و در هاید پارک و اطرافش بگردم و ایشان هم موافقت کرد ولی سفارش کرد که حاضر (مواظب) جیب و کیف خود باش و حتما نام و آدرس محل هتل را به انگلیسی همراه داشته باشم که داشتم.

بااین‌وجود در تمام مدتی که لندن بودم جز پلیس‌های اسب‌سوار هاید پارک کسی به من نزدیک نشد. البته در واقع این من بودم که برای بهتر دیدن اسب‌ها و پلیس‌ها به آن‌ها نزدیک شده بودم. چه اسب‌های بلندقامت و قشنگی بودند و چه پلیس‌های خوش جامه‌ای. کبوترها، قوها، غازها و اردک‌هایی که با جوجه‌های خود در کنار یا داخل دریاچه پارک دیده می‌شدند زیبایی خاص خود را داشتند و فضای دلپذیری فراهم کرده بودند. از بعضی درختان هم سنجاب‌ها بالا و پایین می‌رفتند بدون آنکه از مردم هراسی داشته باشند!! این مناظر و محیط صلح‌آمیز و دوستانه انسان‌ها، درختان و گیاهان و پرندگان پارک به آدم احساس آرامشی می‌بخشید که در برخی پارک‌های دیگر جهان به دلایلی احساس نمی‌شود! شوربختانه هیچ عکسی که خودم برداشته باشم از آن دوره نیافتم که اینجا بیاورم اما عکسی که اخیرا گرفتم را در اینجا می‌آورم.

نمایی از یک‌گوشه از هاید پارک لندن و چند تن که مشغول دانه دادن به کبوترها هستند

در گوشه و کنار پیر و جوان مشغول آمدورفت یا ورزش بودند و کسی به کسی کاری نداشت که ایراد بگیرد. هر کس یک‌جور سرووضع و آرایش و ویرایش ویژه خود داشت و هر که به سبک و روش و توان خود مشغول ورزش و نرمش و پیاده‌روی بود. در اینجاوآنجا هم‌روی برخی از نیمکت‌ها یکی نشسته بود و داشت کتاب یا روزنامه یا مجله می‌خواند. از همه بهتر سرویس‌های بهداشتی تمیز و خوبی بود که در برخی گوشه‌های پارک وجود داشت.

در نهایت من هر چه نگاه کردم کسی که مشغول سخنرانی از روی یک چهارپایه باشد را نیافتم و شاید باید روزهای زیادی رفت‌وآمد تا او را یافت! از سوی دیگر وسایل ارتباط‌جمعی و امکانات فضای مجازی و ماهواره‌ای شاید دیگر لزوم روی چهارپایه رفتن در هاید پارک را برای گفته‌های انتقادی و اعتراضی غیرضروری ساخته است. هاید پارک هم همان هاید پارک‌های قدیم!!

[1] البته بعدها فهمیدم که در این مورد حق با دوست همسفر ایرانی بوده که سفارش کرد بی‌دلیل با مسافران خارجی (جهانگردان) صحبت نکن و مزاحمشان نشو. البته در آن زمان من هدف دیگری جز یادگیری زبان نداشتم و به چیز دیگری هم توجه نداشتم.

[2] Marble Arch

[3] PUB=Public House تقریبا معادل قهوه‌خانه ما که در آن قهوه و چای و انواع مشروبات و خوراکی‌ها داده می‌شود.