چاپ، از دیرباز در نگهداری و رساندن میراث فرهنگی، دینی و تاریخی نقش برجستهای داشته است. چاپخانههایی مانند «راستی»، با کوشش و دلسوزی افراد فرهیخته، در شمار جایگاههایی درآمدند که آثار ارزشمند دینی و فرهنگی در آنها آماده و چاپ میشود. در این راه، روانشاد فرامرز خادمی کلانتری، نخستین حروفچین کتاب اوستا در ایران یکی از چهرههای پرتلاش و فروتن این حوزه در چاپخانه راستی بود.
فرامرز خادمی کلانتری با بیش از سی سال کار پیوسته در چاپخانه راستی، در آمادهسازی و حروفچینی نسخههای اوستا، یسنا، یشتها، وندیداد و دیگر نوشتههای دینی، نقش چشمگیری داشت. دقت، نظم، و پایبندی او به کار، نهتنها در کیفیت آثار چاپشده، بلکه در رفتار و همدلی میان همکاران نیز اثرگذار بود.
همزمانی سیاُمین روز درگذشت روانشاد خادمی با تهیهی این گزارش به مناسبت روز ملی صنعت چاپ، فرصتی فراهم کرده تا همراه با بزرگداشت یاد و خدمات فرهنگی او، نگاهی دوباره به جایگاه هنر چاپ در هازمان زرتشتی ایران داشته باشیم. چاپ، نهتنها ابزاری برای نشر نوشتههای دینی و پژوهشی بوده، بلکه زمینهای برای پاسداری از هویت نیاکانی و آموزش نسلهای آینده فراهم کرده است. این گزارش، با تمرکز بر زندگینامه و کوششهای ایشان، بر ارزش نگهداری و شکوفایی این هنر در روزگار کنونی پافشاری دارد.
زندگینامه روانشاد فرامرز خادمی کلانتری
فرامرز خادمی کلانتری، فرزند شیرین و رستم، در سال ۱۳۱۷ خورشیدی در روستای مزرعه کلانتر از توابع استان یزد دیده به جهان گشود. دوران کودکیاش در میان دشتها و مزارع سرسبز آن دیار سپری شد و تحصیلات ابتدایی را در مدرسهی محلی آغاز کرد.
در سال ۱۳۲۸، با انگیزهی ادامهی تحصیل و کمک به تامین هزینههای زندگی، به تهران رفت. در کنار کارهای روزانه، بهصورت پراکنده به درس خواندن پرداخت و در سال ۱۳۳۲ موفق به دریافت گواهینامهی پایان دورهی ابتدایی شد. یک سال بعد، به چاپخانهی راستی پیوست و تا سال ۱۳۷۱ با عنوان حروفچین در آنجا فعالیت کرد.
با ارادهای استوار، تحصیلات شبانه را ادامه داد و در سال ۱۳۴۴ دیپلم رشتهی طبیعی را دریافت کرد. پیشنهاد کار در بانک صادرات کرمان را نپذیرفت و ترجیح داد در چاپخانه بماند. پس از بازنشستگی، تا سال ۱۳۷۷ همچنان به همکاری فرهنگی ادامه داد و پس از درگذشت ارباب کیخسرو راستی، در سال ۱۳۷۹ به زادگاه خود بازگشت و بهعنوان دهموبد و آتشبان درمهر (آتشکده) پذیرفته شد. وظایف خود را با نظم و دقت انجام داد و در کنار آن، به آبیاری درختان آتشکده و زیارتگاه پیر رفیعآباد نیز پرداخت. دو دوره عضو شورای ده و دو دوره عضو انجمن زرتشتیان مزرعه کلانتر بود.
در سال ۱۳۴۵ با دخترعموی خود، بانو گلرخ خادمی کلانتری، پیمان زناشویی بست. ثمرهی این پیوند دو پسر به نامهای مهربان و مهران و سه نوه به نامهای نیلوفر، نیما و مهتاب است.
سرانجام پس از یک عمر تلاش و خدمات ارزنده به جامعه، در تاریخ چهارم امردادماه ۱۴۰۴، با دلی آرام به سرای نور و سرور شتافت. یادش گرامی، نامش جاودان، و خدماتش در چاپ و فرهنگ زرتشتی، ماندگار خواهد بود.
پیام سالنمای راستی
روز امرداد از ماه شهریور ۳۷۶۳ اوستایی، سیاُمین روز درگذشت روانشاد فرامرز خادمی کلانتری، که از نیکاندیشان، نیکگفتاران و نیککرداران بودند و بیش از سی سال از زندگانی خود را در چاپخانه راستی به حروفچینی کتاب اوستا و سایر کتابهای دینی زرتشتیان کوشش نمودند را به خانوادهی آن روانشاد و یاران صنعت چاپ و نشر زرتشتیان آرامش باد میگوید.
راهشان پررهرو باد روانشان به مینو شاد باد.
روز مهر از ماه شهریور ۳۷۶۳ ۱۱ شهریور ۱۴۰۴ خورشیدی روز و هفتهی صنعت چاپ نیک و گرامی باد.
به یاد سیاُمین روز درگذشت فرامرز خادمی، نخستین حروفچین کتاب اوستا در ایران و همکار پرتلاش در چاپخانه راستی، ویدیویی از سرگذشت آن روانشاد با گویش خودشان را در ادامه میبینید:
عکسهای قدیمی در چاپخانه راستی
عکس نخستین کتاب اوستا که در ایران و چاپخانه راستی به دست روانشاد فرامرز خادمی حروفچینی شده است 
آیین سیروزه روانشاد فرامرز خادمی کلانتری در مزرعهکلانتر که یکشنبه دوم شهریورماه 1404 برگزار شده است
فرتورها رسیده است.
4090
2 پاسخ
پدربزرگ عزیزم
آسمانی شدنت را آرامش باد میگویم هیچوقت خاطرات خوب و دلنشینت فراموش نمی کنم
روانت شاد مرد مهربان و خندان مزرعه کلانتر.