تختی صدای مردم بود

آیین گشایش نمایشگاه عکس و رونمایی از تمبر طلای جهان‌پهلوان تختی به کوشش «موزه‌ی تمبرهای طلا و نقره‌ی ایران» و «ایکوم» در نود و پنجمین زادروز  وی در خانه‌ی هنرمندان برگزار شد.
در این آیین شماری از هم‌دوره‌ای‌های غلامرضا تختی و نامداران کشتی به بازگویی خاطره‌هایی از او پرداختند و یاد فرزند ایران‌زمین را بار دیگر گرامی داشتند.

در آیین زادروز جهان‌پهلوان تختی، چهره‌هایی همچون فرامرز تختی (برادرزاده‌ی جهان‌پهلوان) و رضا  توکلی (برادر زنده‌یاد شهلا  توکلی، همسر غلامرضا تختی)، شماری از نامداران کشتی، باستانی‌کاران و دوستان آن جاویدنام مانند: منصور برزگر، امیرمهدی شیرگیر، کیانوش گرامی، حسین تورانیان و … باشنده بودند.

احمد محیط طباطبایی، احمد مسجد جامعی، هارون یشایایی، فرامرز تختی، مصطفی کیان‌تاش، محمدرضا طالقانی و رحیم پرنیا از سخنرانان رونمایی از تمبر طلای جهان‌پهلوان تختی بودند.

پخش کلیپی درباره‌ی روان‌شاد امامعلی حبیبی، اجرای زنده موسیقی به سرپرستی استاد محمدنیا و اجرای برنامه‌ی ضرب‌نوازی زورخانه توسط «گروه رهروان تختی» از دیگر برنامه‌های این آیین بود. در پایان برنامه از تمبر طلا و نقره جهان‌پهلوان تختی رونمایی شد و نمایشگاه عکسی با عنوان «قاب تختی» گشایش یافت.
آیین بزرگداشت زادروز جهان‌پهلوان تختی پسین سه‌شنبه 4 شهریورماه 1404 خورشیدی، در تالار استاد جلیل شهناز خانه‌ی هنرمندان با باشندگی شمار بسیاری از دوستداران جهان‌پهلوان تختی، برگزار شد.

عباس خجسته، پیشکسوت کشتی و نمایشگاه دار عکسهای جهان پهلوان تختی

طباطبایی یزدی، گرداننده و مجری برنامه:

مدال زرین اخلاق بر سینه‌ی جهان‌پهلوان تختی

غلامرضا تختی نامی‌ست که هرگاه به زبان می‌آید قلب‌ها را به احترام وا‌می‌دارد. او تنها کشتی‌گیر پرافتخار  ایران نبود بلکه پهلوانی بودکه در میدان زندگی مرام و اخلاق را همچون مدالی زرین بر سینه داشت.

تختی به ما آموخت که قهرمانی تنها در پیروزی بر حریف نیست بلکه در دستگیری از مردم و فروتنی در اوج افتخار معنا پیدا می‌کند. تاریخ پهلوانان را نه به خاطر بازوهای پرتوانشان بلکه به خاطر دل‌های بزرگشان جاودانه می‌کند.

منصور برزگر پیشکسوت کشتی و قهرمان جهان

سمیرا کاظمی‌فرد، گرداننده‌ و مجری برنامه و پژوهنده‌ای که درباره‌ی غلامرضا تختی سال‌های بسیار بررسی و تحقیق کرده است:

شگفت است که هرچه درباره‌ی تختی می‌نویسند، تازگی دارد. گویی خون سیاوش است!.
تختی چون آزادی و آزادگی را دوست داشت هرگاه که نسیمی می‌آید نامش زنده می‌شود. در این مورد، قلمرو سخن حد و مرزی نمی‌شناسد و آن‌چنان گستردگی دارد که پایانی بر آن متصور نیست. زیرا جامعه‌ی ما آن را پذیرفته است.
هر وقت اصول فتوت و جوانمردی افول کند، آن‌وقت پهلوان آتش زیر خاکستر را می‌ماند تا دیگر باره جلوه‌‌گری از سر گیرد و رخنه کند. این عقیده‌ی مردم کوچه‌وبازار و همه‌ی اندیشمندانی است که با مردم گام می‌زنند و هماهنگ هستند. پهلوانان تنها می‌مانند، اما تنها نمی‌گذارند.

چهره‌ی میانی، شاهرخ شهبازی، بازیگر  نقش جهان‌پهلوان تختی در فیلم غلامرضا تختی

احمد محیط طباطبایی رییس ایکوم (شکمیته ملی موزه‌ها):

تختی فراتر از هویت تاریخی‌اش بود
سخنران نخست این بزرگداشت، احمد محیط طباطبایی، فرنشین ایکوم ایران، نویسنده، پژوهشگر و تهران‌شناس بود. او در آغاز گفت: «شادروان غلامرضا تختی شخصیتی کاملا شناخته شده است، هم در بُعد ورزشی و هم پهلوانی و سیاسی و اجتماعی. چه به شکل خاطره و چه به شکل یادداشت و روایت، همگان او را به یاد دارند و ویژگی‌های گوناگونش زبانزد خاص‌وعام است».
او سپس افزود: «من به این نکته می‌خواهم بپردازم که گاه شخصیت‌های بزرگ از حالت تاریخی خود بیرون می‌آیند و نماد ملی می‌شوند. برای نمونه، شیخ بهایی را داریم که نماد معماری و مهندسی در ایران است. هرچند او از نظر تاریخی در زمان صفویه زندگی کرده اما هر پدیده‌ی مهم مهندسی را منسوب به او می‌کنند. بسیاری از شخصیت‌های دیگر مذهبی و ملی ما به‌ همین‌گونه‌اند».
محیط طباطبایی در ادامه گفت: «تختی نیز فراتر از یک کشتی‌گیر و فراتر از یک قهرمان ورزشی بود. مردم جایگاه اجتماعی او را می‌شناختند و این را در زلزله‌ی بوئین‌زهرا دیده بودند. به همین‌گونه بُعد سیاسی او را می‌شناختند و می‌دانستند که تختی صدای مردم زمانه‌اش است. اما به تدریج به جایی رسید که هر پهلوان ورزشی‌ای -حتا در رشته‌هایی غیر کشتی- که دارای خصلت‌های مردمی است و خودش را در برابر اتفاقات اجتماعی مسوول می‌داند، مردم می‌گویند که تختی ِ دیگری است و او را به صفت‌های تختی می‌شناسند. به سخن دیگر، تختی به شکل یک صفت برای فرهنگ اجتماعی و ورزشی ما درآمده است. او صفت‌ها و ابعاد تاریخی خودش را پشت سر گذاشته و صفتی برای رفتار اجتماعی و اخلاقی شده است».
این سخنران در ادامه گفت: «در کشتی ایران قهرمانان بسیاری هستند که در تاریخ ورزشی ما تاثیرگذار بوده‌اند. اما می‌بینیم که کمتر چهره‌های ورزشی‌ای هستند که شخصیتی فراتر از هویت تاریخی خود می‌یابند و هویت فرهنگی کسب می‌کنند. پوریای ولی چنین بود. پوریای ولی ِ تاریخی با پوریای ولی‌ای که ما به حافظه سپرده‌ایم، تفاوت دارد».
محیط طباطبایی در پایان گفت: «آدم‌های بسیاری هستند که می‌خواهند مانند تختی زندگی کنند و مانند او آوازه پیدا کنند و مانند او آگاه و برای جامعه مفید و پشتیبان باشند؛ چرا که تختی را به این صفت‌ها می‌شناسند».

احمد مسجدجامعی، پژوهشگر، نویسنده و وزیر پیشین فرهنگ و ارشاد اسلامی:

تختی نام ایران را جهانی کرد
احمد مسجدجامعی، هموند پیشین شورای شهر تهران و وزیر پیشین فرهنگ و ارشاد، سخنران دیگری بود که به ستایش از تختی و پیشینه‌ی خانوادگی او پرداخت. مسجدجامعی گفت: «یکبار به محله‌ای که زادگاه تختی است، رفتیم. جایی که یخچالی بود و یک تخت کنار آن بود که گفتند محل کسب پدر تختی بوده است. یخچال در گذشته با چیزی که امروز به این نام می‌شناسیم، فرق داشت. یخچال همان چال ِ یخ است. این سازه‌ای که می‌شد یخ را در اوج گرما هم در آن نگه داشت. به سخن دیگر، یخچال جای نگاهداری یخ بود. در همه‌جای ایران هم بود. کسی که کارش فروش یخ بود، یخ‌ها را تکه‌تکه می‌کرد. این کار نیاز به نیروی پهلوانی داشت و خانواده تختی از آغاز چنین بودند».
این سخنران آنگاه به بازگویی خاطره‌ای پرداخت و گفت: « یکبار در تهران‌گردی به زورخانه‌ای قدیمی رفتیم؛ در همان محله‌ی تختی. خانم‌های خبرنگار هم همراه ما بودند. یکی از جمع با صدای بلند گفت: زورخانه جای خانم‌ها نیست، جای مردهاست! یکی دیگر که اهل آن محله بود، پاسخش داد: زورخانه جای نامردها نیست، زن و مرد ندارد! بازگویی این خاطره برای این بود که بگویم فضایی که تختی در آن بالید و رشد کرد چنین نگرشی داشت. فضای تلاش و کوشش و اعتراض به وضع موجود بود. فضای نگرش متفاوت نسبت به مساله‌ی جنسیت بود. در این فضا بود که تختی نماد پهلوانی شد».
مسجدجامعی گفت: «تختی در آخرین مسابقه‌ی جهانی‌ای که رفت، مدال طلا نیاورد، اما آبروی بیشتری کسب کرد. استقبالی که مردم از او کردند نشان داد که او بزرگتر از مدال طلا است. خودِ او طلاست، نه مدالی که به او آویزان می‌کردند».
مسجدجامعی در پایان گفت: «تختی نام ایران را جهانی کرد. با مدال‌های او سرود ایران نواخته شد و او تبدیل به نماد ملی و نماد قهرمانی در نزد ایرانیان شد. من از همه‌ی کسانی که برای بلندی نام ایران، به هر شکل و صورتی و در هر میدانی، تلاش می‌کنند، با همه‌ی وجودم آرزوی پیروزی دارم و دستشان را می‌بوسم».

هارون یشایایی، تهیه‌کننده سینما و از دوستان صمیمی جهان پهلوان تختی:

تختی به فرهنگ ایران بسیار علاقه‌مند بود
هارون یشایایی، تهیه‌کننده‌ی پیشکسوت سینمای ایران، ، سخنران دیگر آیین زادروز جهان‌پهلوان تختی بود. او در آغاز سخنانش گفت: «من تنها می‌توانم بگویم که دوست تختی بودم و چیزی که می‌توانم درباره‌ی او بگویم که جوانان به آن توجه داشته باشند تا به سمت و سوی رفتار تختی بروند، این است که پیوند تختی با مردم بود. او می‌توانست خیلی آدم مشهور و مهمی باشد، ولی چیزی که در وجودش بود (که شاید میراث خانوادگی یا علاقه‌ی ملی بود) این بود که سخت به فرهنگ ایران دلبسته بود».
او سپس افزود: «تختی همیشه تکرار می‌کرد که: من بچه‌ی فلان محله‌ی تهران هستم. نه اینکه تهرانی بودن را مهم بداند. بلکه نشان می‌داد که با محله‌اش پیوند دارد. مردم هم هر گاه او را می‌دیدند برایش دست می‌زدند و این عادت‌شان شده بود».
یشایایی در پایان گفت: «در آن زمان جبهه‌ی ملی یک جریان سیاسی بود و فعالیت ملی داشت شکل می‌گرفت که متاسفانه سرکوب شد. تختی در رأس تمام فعالیت‌های آزادی‌خواهی مردم ایران بود. او خودش را از مردم جدا نمی‌کرد و با مردم بود. تختی با علایق ملی مردم پیوند داشت».

پخش کلیپی از زنده‌یاد امامعلی حبیبی، نخستین آورنده مدال طلای المپیک 1956

فرامرز تختی، برادر‌زاده جهان پهلوان تختی: 

فردین دوست و رفیق تختی بود
فرامرز تختی (برادرزاده‌ی زنده‌‌نام غلامرضا تختی، به نمایندگی از خانواده‌ی تختی در این نشست باشنده بود. او در آغاز سخنانش گفت: «تنها دلیلی که سبب شده پشت این میکروفن قرار بگیرم، نسبت نزدیکم با شادروان غلامرضا تختی است. چه شیرین است عمویی مانند تختی داشتن! امروز روز تولد عمویم، غلامرضا تختی است. عموجان تولدت مبارک!».
او در ادامه گفت: «در خانه‌ی هنرمندان هستیم. اینجا مقدس است و هنرمندان بزرگی در آن بوده‌اند. بگذارید از کشتی‌گیر هنرمندی یاد کنم که دیگر در میان ما نیست و از هم‌دوره‌ها و دوست و رفیق تختی بود؛ شادروان محمدعلی فردین. فردین بزرگ‌مرد عرصه‌ی سینما و ورزش و ستاره‌ی فروزانی بود که دیگر نتوانستیم همانندش را ببینیم».
فرامرز تختی در پایان گفت: «مدال‌های رنگارنگ تختی باعث ماندگاری‌اش نشد. منش پهلوانی او بود که ماندگارش کرد. هر کسی هم در جایگاه خودش می‌تواند مرام پهلوانی داشته باشد».

معرفی برخی از پیشکسوتان

امیر مهدی شیرگیر، رییس اسبق فدراسیون ورزش زورخانه ای باستانی و صاحب باشگاه ابومسلم

رضا توکلی برادر شهلا توکلی همسر جهان پهلوان تختی

اجرای ورزش زورخانه‌ای به سرپرستی مرشد محمدجواد خرمی

مرشد محمدجواد خرمی

مصطفی کیان‌تاش، فرزند زنده‌یاد علی کیان‌تاش (پهلوان و ورزشکار زورخانه‌ای:

تختی نماد بزرگی و پهلوانی بود
سخنران دیگر مصطفی کیان‌تاش فرزند علی کیان‌تاش بود. علی کیان‌تاش از پهلوانان نامی محله‌ی سرچشمه تهران بود كه بیش از ۷۵ سال پیش زورخانه‌ای را اجاره كرد تا جایی برای ورزش مردم محله‌ی سرچشمه باشد. مصطفی کیان‌تاش با گفتن اینکه: «پس از درگذشت پدرم، نزدیک به 40 سال است که زورخانه‌ی او را اداره می‌کنم»، به یادکرد از جهان‌پهلوان تختی پرداخت و در پایان گفت: «تختی در همه‌ی ابعاد زندگی پهلوان و بزرگ بود».

محمدرضا طالقانی، پیشکسوت کشتی، فرنشین پیشین فدراسیون کشتی و مربی تیم‌های ملی:

بگذارید مردم خودشان پهلوانان‌شان را انتخاب کنند
محمدرضا طالقانی، فرنشین پیشین فدراسیون کشتی و از قهرمانان نامی این رشته، در آغاز سخنانش گفت: «من احساسم این است که مجلس ما اشباع شده از این همه مشتاق جهان‌پهلوان تختی. امروز پُر از انرژی‌ام، چون یک روز را دولتمردان به نام مرام پهلوانی نامگذاری کرده‌اند. پس بگذارید بگویم: آی دولتمردها، آی بزرگترها، اجازه بدهید مردم خودشان پهلوانان‌شان را انتخاب کنند».
طالقانی در ادامه گفت: «من رفتم بیمارستان ایران‌مهر ملاقات خانم شهلا توکلی همسر جهان‌پهلوان. فردای آن روز روزنامه‌ها نوشتند: بعد از 49 سال، خانم توکلی با دو نفر صحبت کرد. یکی رسول خادم، یکی هم منِ کمترین. شهلا توکلی استوره‌ای‌ بزرگ است. به عشق آقاتختی 49 سال حرف نزد. درود به این زن و زن‌های دیگر مملکتم که این‌قدر خوبند».
او در ادامه از امامعلی حبیبی، کشتی‌گیر نامدار تازه‌درگذشته یاد کرد و گفت: «بهترین کشتی‌گیر جهان و المپیک بود و نخستین مدال المپیک را گرفت. می‌گفت: فینال کشتی بود. چهل درجه تب داشتم. اما با آن وضع آشفته رفتم روی تشک و کشتی گرفتم و حریفم را ضربه‌فنی کردم. راست می‌گفت. من خودم آنجا بودم. کشتی دنیا بخاطر فن ابداعی حبیبی عوض شد. امامعلی حبیبی به من گفتند: تختی رفیق من بود. او بود که اولین‌بار به من گفت: حبیبته! آنوقت ببین روزنامه‌ها چی می‌نویسند!. طالقانی افزود ترا به خدا حالا که این قبیله‌ی کشتی دو تا از بهترین کشتی‌گیرهاش را از دست داده، امامعلی حبیبی و رضا سوخته‌سرایی، بیایید یک چیز را از تختی یاد بگیریم. مرام پهلوانی را».
طالقانی سپس به بازگویی خاطره‌ای از کشتی‌گیر تازه درگذشته، رضا سوخته‌سرایی، پرداخت و گفت: «در مسابقات جهانی، دیدم سوخته‌سرایی با منصورخان برزگر هم‌اتاقی شده. پرسیدم: رضا چرا با آقامنصور هم‌اتاق شدی؟ گفت: هیچی نگو، منصور دارد وزن کم می‌کند و من همه‌ی غذاهایش را می‌خورم!».
او در پایان از برگزارکنندگان برنامه‌ی زادروز جهان‌پهلوان تختی سپاسگزاری کرد.

 رحیم پرنیا، مدیر موزه تمبرهای طلا و نقره ایران:

ایران را مرام پهلوانی نگه داشته است
سخنران واپسین این نشست رحیم پرنیا، مدیر موزه‌ی تمبرهای طلا و نقره ایران بود. او در سخنان کوتاهی گفت: «چیزی که باعث شد تختی در تاریخ بماند مدال نبود. حک شدن نام او در سینه‌ی مردم بود. ما پهلوان زیاد داریم اما استوره کم داریم. استوره‌ها هستند که مسیر زندگی انسان‌ها را تغییر می‌دهند».
او در پایان افزود: «کشتی یک استوره و آرمان است. به باور من چیزی که ایران را نگه داشته، مرام پهلوانی است».

رونمایی تمبر طلای جهان پهلوان تختی

نمایشگاه عکس عباس خجسته از جهان پهلوان تختی در خانه هنرمندان 4 تا 7 شهریورماه

فرتور از همایون مهرزاد است.

2393