شاید برای شما پیش آمده باشد: در صف بانک یا پشت پیشخوان یک دفتر، کسی برگهای را جلویتان گذاشته و گفته «فقط یه امضا بزن، چیز خاصی نیست». خیلیها در همین لحظه ساده امضا میکنند و بعد تازه میفهمند چه بار سنگینی روی دوششان گذاشتهاند. قانون ایران، در ماده ۱۳۰۱ قانون مدنی، به روشنی میگوید که امضا، نوشته را معتبر میکند. همین یک جمله کافی است تا بفهمیم هیچ امضایی شوخی نیست.
امضا یعنی پذیرش کامل
وقتی پای یک برگه را امضا میکنیم، قانون ما میگوید که همه نوشته را پذیرفتهایم؛ حتی اگر نخوانده باشیم. یک خانم خانهدار تعریف میکرد که به اعتماد برادرش، سندی را امضا کرد و بعد فهمید خانهاش در رهن بانک رفته. دردسرش سالها ادامه داشت.
امضای سفید؛ خطر پنهان در خانهها
گاهی برگهای سفید بهامان خدا امضا میشود تا بعداً پر شود. شاید به خیال اینکه بین دوستان و فامیل خطری نیست. اما همین یک حرکت میتواند مثل طنابی به گردن باشد. ماده ۶۷۳ قانون مجازات میگوید اگر کسی از سفیدامضا سوءاستفاده کند، کارش بزه است. ولی باور کن اثباتش مثل پیدا کردن سوزن در انبار کاه است.
قرارداد دستنویس هم اعتبار دارد
خیلیها فکر میکنند برگهای که در دفترخانه نوشته نشده، ارزشی ندارد. نه! قانون مدنی (ماده ۱۳۰۱) میگوید هر نوشتهای با امضا، سند است. حتی اگر روی کاغذ مشق بچهتان نوشته شده باشد. یکی از همکیشان، روی یک برگ سادهی پارهشده قراردادی نوشته بود و همان کاغذ در دادگاه باعث شد حقش برگردد.
شاهد لازم نیست؛ امضا کافی است
شاهد بودن خوب است، خیال آدم را راحتتر میکند. اما نبودنش چیزی را باطل نمیکند. گاهی در زندگی روزمره این بخش قانون فراموش میشود؛ همه دنبال شاهد میگردند، در حالی که همان امضا کفایت میکند.
پیامک و واتساپ در برابر امضا
پیامک و پیامهای واتساپی هم این روزها بهعنوان دلیل پذیرفته میشوند، درست. ولی به پای امضا نمیرسند. یک پیام ساده میتواند پاک یا انکار شود، اما امضا… مثل مهر سرنوشت پای برگه میماند.
امضای دیجیتال؛ آینده نزدیک
شاید عجیب بهنظر برسد ولی همانطور که خرید اینترنتی برایمان عادی شد، امضای دیجیتال هم دارد جا باز میکند. باید بدانیم دادهپیامهای مطمئن همان ارزش سند کاغذی را دارند. شاید فردا روزی عادت کنیم روی گوشی، امضای الکترونیکی بزنیم و همان اندازه گرفتار شویم یا نجات پیدا کنیم.
توصیه پایانی
بارها در دادگاهها دیدهام کسانی بهخاطر یک امضای ساده سالها زندگیشان تلخ شده. یکی برای وام ضامن شد، یکی برای اجاره خانه رفیقش برگهای را نخوانده امضا کرد، یکی حتی پای برگهای که فکر میکرد رسید ساده است امضا زد و گرفتار شد.
برای همین میگویم: هیچ برگهای— اگر از دست نزدیکترین دوست یا خواهر و برادرت باشد—را نخوانده امضا نکن. اگر هم متوجه نمیشوی نوشته چه میگوید، از یک آشنا به قانون بپرس. باور کن یک دقیقه پرسوجو بهتر است از سالها دعوا و دادگاه.
*فرهاد رویینتن، حقوقدان
یک پاسخ
با سپاس از فرهاد گرامی. امید که این وکیل جوان جای خالی شادروانان پری سیما آذرکیوان و فرامرز ضیاطبری را در خدمت به جامعه پر کند.
در خریدهای اینترنتی که امروزه بسیار متداول شده توجه کنید که قبل از پرداخت مربعی را باید تیک کنید که شرایط خرید را میدهد. حتما به لینک بروید و نوشته های ریز را مطالعه کنید چون ممکن است با شرایط خاص مثلا کسر جریمه برگشت صرف نداشته باشد.