موبد اردشیر خورشیدیان، در سخنان خود در جشن مهرگان به این نکته اشاره کرد که ایزد مهر را همه در وجود خودمان داریم و اگر سه «دی» دیگر را هم داشته باشیم دیگر اورمزد خواهیم شد.
در روز خجسته جشن مهرگان در تالار همایشگاه مارکار تهرانپارس سه سخنرانی به همراه برنامههای شاد ویژه این روز برگزار شد. نخست چون بهشید برخوردار، نماینده زرتشتیان در مجلس میهمان جشن مهرگان کرج بود پیام شادباش او را مهرداد قدردان، نویسنده و پژوهشگر زرتشتی برای باشندگان خواند که از این اینجا میتوانید بخوانید. پیامهای موبد اردشیر خورشیدیان، هموند انجمن موبدان و افشین نمیرانیان، فرنشین انجمن زرتشتیان تهران در پایین به شکل کامل آمده است.
موبد اردشیر خورشیدیان:« دین زرتشت دینی بر پایه دانش است؛ بنابراین دینی فهمیدنی است، این دین دارای علوم پایه است. یعنی کشف قوانین حاکم بر طبیعت»، وی سخن خود را با این شعر ادامه داد:
امروز روز مهر و ماه مهر و جشن فرخ مهرگان / مهر بیافزا، ای نگار مهرچهر، مهربان
وی درباره شعر بالا توضیح داد، تمام واژهها این شعر دارای مفهوم است. جشن مهرگان، روز مهر از ماه مهر در گاهشمار زرتشتی است (چون ما روزشمار نداریم و گاهشمار داریم). روز مهر از نگاه گاهشمار زرتشتی برابر است با دهم مهر در تقویم ایرانی و دوم اکتبر میلادی، که هرسال هم همین است و همواره ثابت است. این جشنی برای عشق ورزیدن، مهرورزی بهاضافه پیمانداری است که مهرورزی بهاضافه پیمانداری همان عشق است وگرنه این هوس بازی است. پس این روز مهرورزی و پیمانداری ایرانیان است و این کهنترین جشن ایرانی است. این جشن پیروزی راستی بر دروغ است که به عربی به آن پیروزی حق بر باطل میگویند. همچنین پیروزی کاوه آهنگر بر ضحاک خونآشام است. وی در ادامه افزود، اشوزرتشت زمانی که در حدود 4000 سال پیش در شهر رگه در کنار دریاچه چیچسب زاده شد. نخستین کار او بهمانند هر بچهای فیلسوف شدن بود. همه بچهها وقتی زاده میشوند فیلسوف هستند، یعنی به دنبال حقیقت هستند، فیلسوف یعنی به دنبال حقیقت بودن، بنابراین به همهچیز شک میکنند. اگر به چیزی شک نکنید و سخنان دیگران را همانگونه که هست بپذیرید به هیچ حقیقتی نخواهید رسید. پس زرتشت به همهچیز شک کرد و به دنبال پاسخ شکیات خود رفت. پدر اشوزرتشت، کَتمن یا موبد آیین مهر و طبیعت پرست بود. در آن زمان آنها برای هر بخش از طبیعت خدایانی داشتند که به آن دیو میگفتند. اکنون نیز هندیها جشن دیوالی دارند که از دیو میآید بتپرستان هم به بت دیو میگویند، البته هندیها بتپرست نیستند. موبد اردشیر خورشیدیان در ادامه افزود درباره جشن مهرگان سالها پیش پرسش کرده بودند. (زمان این پرسش به گمانم شاید در زمان موبد اشیدری و یا اوایل فرنشینی من در سال 1383 بود.) پرسش شده بود که ما از برگزاری جشن بیگانه ولنتاینی که ایرانیان آن را برگزار میکنند ناراحت هستیم، چون این جشن ایرانی نیست و برای خارجیان است میخواهیم بدانیم ایرانیان پیش از اسلام چه میگفتند؟ موبد اردشیر خورشیدیان همچنین افزود برخیها هم جشن سپندارمزگان را که جشن زن و زایندگی که ویژه بانوان است را چون نزدیک بهروز ولنتاین است، روز ولنتاین ایرانی میدانند. البته این را خود حکومت از ما پرسش کرد. موبد در ادامه افزود ما بررسی کردیم و پی بردیم که جشن اسفندگان جشن زن است و بانوان از قدیم محترم بودند و هستند. همیشه بهدینان این روز را روز مزدگیران زن مینامیدند یعنی مردان کار میکردند و بانوان بر تخت مینشستند. البته این عشق تنها ویژه زن و شوهر و بچه نیست. بلکه عشق به خدا هست تا عشق به خودمان، خانواده، آموزگارمان و پدر و مادرمان و صد البته که این عشق دوطرفه است. همچنین ما باید عاشق همه هستی باشیم؛ بنابراین جشن مهرگان که روز مهر از ماه مهر است را میتوان روز عشق ایرانیان نامید. حتا شعرای بزرگ ما هم گفتهاند عشق جز مهر نیست که این را مولانا سروده است.
موبد اردشیر خورشیدیان در ادامه افزود در یسنا میخوانیم که اشوزرتشت وقتی شک میکند و از پاسخهای پدر و مادرش هم راضی نشد در کوه اشیدرمی به مدت 10 سال به طبیعت نگریست و از طبیعت آموخت که خداوند اهورامزدا یعنی دانای هستیبخش است؛ و علم ثابت کرده دانای هستی در همه موجودات وجود دارد. اشوزرتشت پس از 10 سال به زادگاهش بازگشت و آنجا آموختههای خود را بازگو میکند و 110 تن به او میپیوندند و سپس بهسوی دربار گشتاسب شاه میروند و به مدت چهار سال از 40 سالگی تا 44 سالگی در آنجا جاماسپ، کتایون و فرشوشتر را به دین خود درمیآورد و پسازآن شاه به دین زرتشتی ایمان میآورد. موبد خورشیدیان در ادامه افزود اشوزرتشت خدایان آن زمان و هر آنچه را که مثبت بودند ایزد مینامند که همگی در وجود ما هستند. موبد اردشیر خورشیدیان در ادامه افزود، ایزد مهر را همه در وجودمان داریم و اگر سه تا «دَی» را یاد بگیریم آنگاه اورمزد خواهیم شد. موبد همچنین گفت در اوستا میخوانیم به خشنودی مینوی دادار اورمزد رایومند و خرومند که همان اهورامزدا است و همچنین میخوانیم به خشنودی مینوی اورمزد اواگاه سه دَی ویسفی شام که انسان است. اورمزدی که اواگاه باشد به سه دَی ویسفی شام این سه دی (دی به مهر، دی به دین و دی به آذر) هستند. وی در ادامه افزود این بحث بسیار تخصصی است و باید موبدان و بهدینان به آن آگاه باشند. پسازآن اشوزرتشت انجمن مغان را تشکیل میدهد که این انجمن یکی از قدیمیترین انجمنهای مغان بوده است. در این انجمن افکاری که در گذشته بوده را به شکل آیین زرتشتی درمیآورند؛ مانند اینکه در مهر یشت آمده، پیشازاین «مهر» به عنوان خدا بوده و بعدها بهعنوان ایزد نامیده شده است. این مطالب را همه بهویژه سران هازمان ما مانند انتشاراتیها و انجمنیها و سازمانهای جامعه زرتشتی باید بدانند. ما باید به تعداد شهرها انجمن داشته باشیم ولی تنها یک انجمن مغان باید داشته باشیم. ما سال 1384 دیدگاه کارشناسی دادیم که در دین ما امربهمعروف و نهی از منکر نداریم. در دین ما دستور (موبد) مانند پزشک است. این مطلب پیشتر به شکل کامل در هفتهنامه امرداد منتشرشده است و توضیحات مفصلی در آنجا دادهشده است. به گمانم این نوشتار برای سال 1386 باشد. من متاسفم که انتشارات ما هیچکدام در گاهشماری خود روز مهر را روز عشق نامگذاری نکردند. وی همچنین از بهشید برخوردار خواست که در مجلس بیان کند که ما این آمادگی را داریم که روز دهم مهرماه، جشن مهرگان را در تقویم رسمی بهروز عشق ایرانی نامگذاری کنند.
اگر خودمان با خودمان مهربان نباشیم کسی با ما مهربان نیست
افشین نمیرانیان، فرنشین انجمن زرتشتیان تهران، این جشن را به همه ایرانیان شادباش گفت و ابراز امیدواری کرد که این جشن برای همه ایرانیان و همه ایرانشهر بزرگ پرشگون و فرخ باشد. وی از سوی خود و همکارانش در انجمن زرتشتیان تهران به همگی خوشامد گفت. وی همچنین از کسانی که در این چند روز کوشش کردند تا این جشن را برگزار کنند سپاسگزاری کرد.
فرنشین انجمن زرتشتیان تهران در سخنان خود به چند نکته اشاره کرد. وی افزود، نخست اینکه، خوشحالم که جشن مهرگان امسال را پسازاینکه با کوششهای بسیاری از سوی افراد زرتشتی و غیر زرتشتی توانست ثبت جهانی شده، ما اینجا برگزار میکنیم. وی همچنین ادامه داد، بخشی از این اعتبار ملی و جهانیشدن جشن مهرگان متعلق به ما زرتشتیان است. در طول تاریخ ما زرتشتیان بدون هیچ تردیدی این جشن را نگاه داشتیم که البته منتی هم نداریم چون وظیفه ما بوده است. ما زرتشتیان این کار را کردیم و از این به بعد دنیا باید بداند ما دیگر متولی برگزاری این جشن نیستیم. البته ما برای خودمان برگزار میکنیم ولی درست و شایسته این است که اینگونه جشن را شهرداریهای و دولت برگزار کند؛ و ما هم در آن شرکت کنیم نه اینکه همه توقع داشته باشند ما برگزار کنیم و همه هم به اینجا بیایند. در هفته گذشته تعداد زیادی از ایرانیان غیر همکیش را داشتیم که درخواست شرکت در این مراسم را داشتند و ما به خاطر محدودیتهای فضایی اجازه نداریم. نکته دیگری که افشین نمیرانیان به آن اشاره کرد این بود که در استورههای ایرانی، امروز، روز مهرگان روز پیروزی ایرانی بر دشمنانش است. امیدوارم هرروز ما جشن مهرگان باشد و امیدوارم هرروز ایرانی پیروز باشد که همیشه در طول تاریخ اینگونه بوده و از این به بعد ایرانی سرافراز و سربلند خواهد بود. فرنشین انجمن زرتشتیان در ادامه افزود، جشن مهرگان در روز مهر و ماه مهر؛ نام را بر روی خودش دارد. نامش مهر و محبت و عشق و دوستی است. بیتعارف بگویم زندگی سخت شده است و روزگار با ما نامهربان شده است. پس بیایید با یکدیگر بیشتر مهربان باشیم. ما یک خانواده بزرگ هستیم و تنها خودمان به درد همدیگر میخوریم و بدانید کسی به داد ما نخواهد رسید. اگر خودمان با خودمان مهربان نباشیم کسی با ما مهربان نیست. وی از باشندگان خواست تا مشکلات خود را به داخل جامعه زرتشتی نیاورند و با یکدیگر مهربانتر و باحوصلهتر باشند. افشین نمیرانیان افزود ما وقتی بیرون مشکلاتی داریم، زمانی که به خانه میآییم انتظار داریم افراد خانواده رفتار تند ما را تحمل کنند که این اشتباه است. وی همچنین افزود منظور من از خانواده همان خانواده بزرگ هازمان زرتشتی است. فرنشین انجمن زرتشتیان تهران بهعنوان نکته سوم به انتخابات هیاتمدیره گردش 46 که چند ماه پیش برگزار شده بود اشاره کرد و از همه نامزدها، برگزارکنندگان و نیز شرکتکنندگان در انتخابات سپاسگزاری کرد. وی افزود چون زمانی پیش نیامده بود که در یک گردهمآیی اینچنین بزرگ بتوانم از سوی انجمن و خودم از همگی شما سپاسگزاری کند اکنون از این زمان استفاده میکنم و این کار را انجام میدهم. از همگی واقعا سپاسگزارم و امیدوارم این همازوری بیشتر شود. وی در ادامه افزود امروز روز جشن است و نمیخواهم حرفهای تلخی بزنم ولی میدانید انجمن مشکلات و مسایل زیادی دارد بهعنوان نمونه تعداد دانشآموزان پایه اولی زرتشتی دختر و پسر در آموزشگاههای ما نگرانکننده است؛ و این یعنی کم شدن جمعیت زرتشتی، از سوی دیگر ما مشکلات زیادی داریم. مشکلاتی مانند اقتصادی و مشکلات دیگر، بنابراین ما باید حرفهای جدی بزنیم و تصمیمهای جدی بگیریم و این کار باید در مجامع و نشستهای پرتعداد انجام شود. همچنین فرنشین انجمن زرتشتیان تهران از همه خواست تا در نشستهای گفتوگویی که انجمن زرتشتیان برپا میکند همازوری بیشتری داشته باشند. وی افزود این سومین جشن مهرگانی است که گردش 45 آن را برگزار میکند و گردش 46 بیتردید جشن مهرگان سال دیگر را برگزار میکند. وی همچنین از کارمندان و کارکنان انجمن زرتشتیان تهران که انجام بیشتر کارهای انجمن بر دوش آنها است سپاسگزاری کرد.
افشین نمیرانیان همچنین افزود در طول این گردش شوربختانه ما اتفاقات بدی هم داشتیم که تلخترین آن از دست دادن دو تن از هموندان هیاتمدیره بود. وی در پایان سخنان خود از درگذشت دو هموند هیاتمدیره این گردش روانشادان شاهرخ سلامتی و فرشاد سلامتی یادکرد.
