شوشتر، این کهنشهر سرزمین ایران، همواره بهخاطر دیرینگی، اهمیت و فرهنگ پرمایهاش شناخته شده است. این شهر از دیرباز میزبان آیینهای دینی، بومی و فرهنگی بسیار بوده که هر یک بخشی از هویت و زندگی مردم این دیار را تشکیل میدادند. شوربختانه با گذر زمان، بسیاری از این آیینها فراموش شد و تنها در کتابها، بازگفتهای بزرگان و یادها و خاطرههای پیران و ریشسفیدان باقی مانده است. با این همه، در چند سال گذشته و به کوشش هواداران فرهنگی و اجتماعی شوشتر، این آیینها دوباره زنده شدهاند. آیینهایی مانند «غم به در»، «پلوپزون»، «دوعیدون»، «بادبادک» و «بادگیرهای بومی شوشتر» نمونههایی از کوشش برای بازگرداندن فرهنگ کهن این دیار هستند.
یکی از ارزشمندترین این آیینها، جشن دیسون هلون است. «دیسون» بهچم (:معنی) مکتبخانه یا دبستان در گذشته و «هلون» بهچم جشن و شادی است. این جشن نه تنها نشانه آغاز آموزش کودکان بود، بلکه احترام به دانایی و آرزوی کامیابی برای نسل آینده را نیز همراه داشت. شوشتر از گذشتههای دور همواره مهد ادیبان و بزرگان بوده و بسیاری از بزرگان علمی و فرهنگی این شهر از دل دیسونها رشد یافتهاند. از دیسونهای شناختهشده میتوان به دیسون حقانی اشاره کرد که نقشی ویژه در آموزش و پرورش نسلهای پیشین داشته است.
به گفته مهندس چهارمحالی، پژوهشگر تاریخ شوشتر، در گذشته وقتی کودک برای نخستین بار به مکتب میرفت، آیینهایی ویژه برگزار میشد: شستوشوی کودک، کوتاه کردن مو، خرید گیوه نو و همچنین خنچه همراه با رحل و قرآن و قلمنی و دوات بوده است. همراه با این آیینها، سرودههای بومی نیز خوانده میشد:
دیسون هلونی داریم
مکتب رونی داریم
اول روز مکتب
جشن و سروری داریم
این آیینها نه تنها نشانهی احترام به علم و دانش بودند، بلکه دعای نیک و آرزوی پیروزی برای کودک را در دل خود جای میدادند.
آنچه در بالا آمده است بخشی از گزارشیست با عنوان «شوشتر میزبان آیین کهن «دیسون هَلون» شد» به قلم ابوالفضل مهدیپور، که در تازهترین شماره امرداد آمده است.
متن کامل این گزارش را در رویه سوم (مردم) شماره 506 امرداد بخوانید.
«امرداد» شمارهی 506 در روزنامهفروشیها و نمایندگیهای امرداد در دسترس خوانندگان خواهد بود.
خوانندگان میتوانند برای دسترسی به هفتهنامهی امرداد افزونبر نمایندگیها و روزنامهفروشیها از راههای زیر نیز بهره ببرند.
فروش اینترنتی فایل پیدیاف شمارهی 506 هفتهنامه امرداد
فروش اینترنتی نسخهی چاپی شمارهی 506 هفتهنامهی امرداد
اشتراک ایمیلی هفتهنامهی امرداد
