کاوش‌های باستان‌شناسانه در شهر باستانی اَنزان از سر گرفته شد

به گزارش اَمرداد،تُلِ مَلیان، یکی از محوطه‌های بزرگ و مهم باستانی ایران است که از جایگاه ویژه‌ای نزد باستان‌شناسان و پژوهشگران تاریخ برخوردار است. این یادمان تاریخی – فرهنگی در برگیرنده‌ی تپه‌های گسترده‌ای است که در دوره‌های گوناگون تاریخی مردم در آن زندگی می‌کردند و رمز و رازهای نهفته‌ی فراوانی را در سینه دارد.

تُل مَلیان که بیشتر با نام شهر باستانی «اَنشان» یا «اَنزان» پرآوازه است از آنِ دوران ایلامیان (عیلامی) است و به باور کارشناسان اَمر، یکی ‌از دو پایتخت بزرگ حکومت ایلام بوده که کمابیش از 5200 سال پیش شکل گرفته و در دوران تاریخی نیز زندگی در آن تداوم داشته است.

کاوش‌های باستان‌شناسی از اوایل شهریورماه با پروانه‌ی (مجوز) پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری کشور و پشتیبانی اداره‌ی کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی پارس و شهرستان بیضا به سرپرستی مشترک کامیار عبدی و علیرضا سرداری آغاز شد و در نیمه‌های مهرماه به پایان رسید.

در بخش نخست گزارش کاوش‌های باستان‌شناختی تُلِ مَلیان با علیرضا سرداری،سرپرست کاوش‌ها گفت‌وگو شد.

در این گزارش به ترانشه دوم یا بخش دیگر محوطه‌ باستانی تُل مَلیان پرداخته خواهد شد و با کامیار عبدی، دیگر سرپرست کاوش‌های باستان‌شناختی به گفت‌و‌گو می‌پردازیم.

کامیار عبدی درباره‌ی کاوش‌های باستان‌شناختی در تلِ مَلیان بیضا به اَمرداد گفت: «هم‌اینک ما در تپه‌های مَلیان هستیم که بر پایه‌ی کاوش‌های باستان‌شناختی که پیشتر در اینجا صورت گرفته، بر ما آشکار شده که این محوطه «اَنزان» پایتخت کوهستانی ایلام (عیلام) بوده است. پژوهش‌های خط‌شناختی سال‌های گذشته نشان می‌دهد که نام «اَنشان»، در اصل «اَنزان» تلفظ می‌شده است. در این محوطه در سال 1347خورشیدی چندین آجرنبشته پیدا شد که نشان داده اینجا انزان پایتخت کوهستانی ایلام بوده است. پس از آن، در سال‌های ۱۳۵۱ تا ۱۳۵۶ خورشیدی یک هیات آمریکایی به کاوش‌های باستان‌شناختی در این محوطه پرداخته است. کارهای باستان‌شناختی برای مدت درازی از سال 1357 خورشیدی در تُل مَلیان متوقف شد و تا سال 1378 خورشیدی در قالب تعیین عَرصه و حریم محوطه، من به اینجا آمدم و کار کردم. همچنین در سال 1384 خورشیدی نیز یک فصل کاوش‌های باستان‌شناختی را در تلِ مَلیان انجام دادم. شوربختانه کاوش‌های باستان‌شناختی پس از آن دوباره متوقف شد تا اینکه‌ با پیگیری های فراوان من و همکارم دکتر علیرضا سرداری و صدور پروانه پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری کشور دوباره توانستیم برای پژوهش و کاوش به شهر بزرگ و باستانی «اَنزان» بازگردیم و امیدواریم که با پشتیبانی مسوولان دولتی محلی و میراث فرهنگی محلی و مرکز استان بتوانیم از سال آینده هر ساله به این محوطه آمده و چندین فصل کاوش باستان‌شناختی انجام دهیم و به راز و رمزهای نهفته در دل تاریخ منطقه دست یافته و پرده از تاریکی‌ها بِزداییم».

این باستان‌شناس در دنباله‌ی سخنان خود گفت: «تل مَلیان،محوطه ارزشمندی است و 200 هکتار مساحت دارد و از بزرگ‌ترین و مهم‌ترین محوطه‌های پیش از هخامنشی در ایران است که کمابیش 3000 سال از شهرهای مهم ایران به‌شمار می‌آمده است. این شهر نزدیک 2000 سال در کنار شوش در خوزستان یکی از پایتخت‌های ایلام(عیلام) بوده است که نهفته از داده‌های ارزشمند تاریخی است و نیازمند پژوهش و کاوش‌های باستان‌شناختی پِیاپی است تا بتوان رازهای سر به مُهر آن را گشود».

دکتر کامیار عبدی در بخش دیگری از سخنان خود گفت: «ایلامیان  به سبب امنیت و دیگر مسایل، گِردادگرد شهر باستانی «اَنزان» را دیوارکشی می‌کنند و ما هم‌اینک در کنار بخشی از همین دیوار شهر ترانشه‌ای به درازای 10 متر باز کرده و سرگرم کاوش‌های باستان‌شناختی هستیم تا بتوان با تحلیل و تجزیه‌ها و داده‌ها به پرسش‌های موجود پاسخ دهیم».

سرپرست کاوش‌های باستان‌شناختی تلِ مَلیان بیضا در دنباله‌ی سخان خود گفت: «ما دست کم باید ۵ فصل دیگر در این محوطه کاوش‌های باستان‌شناختی انجام دهیم تا وضعیت ساختاری و گاهنگاشتی دیوار شهر را روشن کنیم. پاسخ به دیگر پرسش‌ها و دلایل متروک‌شدن شهر نیاز به پژوهش‌های بیشتر دارد. همچنین باید دانست که این شهر در زمان ساسانیان نیز مسکونی بوده و امیدواریم در فصل‌های آینده بتوانیم در مورد این موضوع هم پژوهش انجام دهیم. در اوایل دوران اسلامی که آرام آرام شهر استخر از اعتبار می اُفتد، این منطقه رونق می‌گیرد و شهر بیضای کنونی شکل می‌گیرد».