در میانهی فلات ایران، بر دامنهی کوه بیستون، داریوش بزرگ داستان خویش را بر سنگ نگاشت. از زبان خود او شنیدیم که چگونه از میان آشوبی بزرگ برخاست، شورشیان را فرو نشاند و تاج شاهی را بازستاند. ولی پژوهشگران تا امروز نتوانستهاند آنچه را در لابهلای سطرهای سرد سنگ ناگفته مانده، بازیابند. شک و دودلی مانع از آن شده است که راههای پیموده و روزهای پرحادثهی آن دوران روشن شود.
نگارنده در این نوشتار کوشیده است همین راههای ناپیدا را بازسازی کند؛ تا مردی را که تاریخ ایران را دگرگون ساخت، از نو بشناسیم: او از کجا برخاست؟ چگونه خود را به بیستون رساند؟ و آیا آنچه در کتیبه آمده، بهدرستی همان است که رخ داده است؟
سنگنبشتهی بیستون با همهی شکوهش، دربارهی مسیرها خاموش است. هیچجا نمیگوید سپاه از کدام راه رفته یا داریوش از کجا حرکت کرده است. از همین سکوت، پرسش آغاز میشود؛ سه پرسش ساده، ولی ژرف:
۱. آیا میتوان از ریشهشناسی نامها و جاینامهای نوشتهشده در سنگنبشته، زمان و مکان شورشها را بازشناخت؟
۲. راههای واقعی حرکت سپاه داریوش چه بوده است؟
۳. اگر این مسیرها بازسازی شوند، آیا روایت خود داریوش را تأیید خواهند کرد یا نه؟
آغاز راه شاهی
سال ۵۲۲ پیش از میلاد شاهنشاهی هخامنشی در تبوتاب است. کمبوجیه، پسر کوروش، در مصر به سر میبرد و از آن سوی سرزمینها خبر میرسد که مردی در پیشیائوادا خود را «بردیا، پسر کوروش» خوانده و بر تخت نشسته است. این مرد همان گئوماته است _ کسی که داریوش او را «مغ دروغزن» مینامد.
کمبوجیه برای بازپسگیری تاجوتخت رهسپار ایران شد، اما در میانهی راه درگذشت. هنوز غبار مرگ او فرو ننشسته بود که شورشها در سراسر شاهنشاهی شعله کشیدند: در پارس، عیلام، ماد، بابل، مرو و ارمنستان. این هنگامی بود که داریوش، نیزهدار کمبوجیه و از خاندان هخامنشی، به بابل رسید.
داریوش به همراه شش تن از بزرگان پارسی برای بازستاندن شاهی به پا خاست. بسیاری بر این باورند که او نخست به شوش رفت؛ اما شواهد جغرافیایی و تاریخی خلاف این را نشان میدهد. داریوش، پس از مرگ کمبوجیه، از ناحیهای در سوریهی امروزی حرکت کرد، نخست به بابل رفت و از آنجا بهسوی نیسایه (احتمالاً هرسین در کرمانشاه) رهسپار شد؛ زیرا در آن هنگام گئوماته در نیسایه اقامت داشت.
آنچه در بالا آمده است بخشی از نوشتاریست با عنوان «رازهای به شهریاری رسیدن داریوش بزرگ»، به قلم مریم روشنبین، که در تازهترین شماره امرداد چاپ شده است.
متن کامل این نوشتار را در رویهی ششم (تاریخ و باستانشناسی) شمارهی 507 امرداد بخوانید.
«امرداد» شمارهی 507 در روزنامهفروشیها و نمایندگیهای امرداد در دسترس خوانندگان خواهد بود.
خوانندگان میتوانند برای دسترسی به هفتهنامهی امرداد افزونبر نمایندگیها و روزنامهفروشیها از راههای زیر نیز بهره ببرند:
فروش اینترنتی فایل پیدیاف شمارهی 507 هفتهنامه امرداد
فروش اینترنتی نسخهی چاپی شمارهی 507 هفتهنامهی امرداد
اشتراک ایمیلی هفتهنامهی امرداد
3 پاسخ
درود فراوان بر دست اندرکاران امرداد. پاینده و تندرست باشید.
درودبی پایان بر نگارنده وتمام کسانی تاریخ وافتخارات این سرزمین کهن را به نسل امروز واینده درست بیان میکنند .راه اینده از گذشته میگذرد.
درود بر تمام کسانی که تاریخ با شکوه این سرزمین را زنده نگه میدارند درود بر کوروش بزرگ و دین دوستی راستی زرتشتیان گرامی