با گذشت بیش از یک هفته از هشدارها دربارهی تهدیدها و خطرهای ساخت یک پروژه تجاری در حریم کاخ گلستان و سکوت میراث فرهنگی، اینک کنشگران میراث فرهنگی با ارائه مستنداتی درباره صدور مجوز ساخت چهار طبقه زیرزمین به عمق ۱۷ متر در این پروژه، هشدار دیگری مبنی بر این دادند که «طبق مطالعات مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی و سازمان پیشگیری و مدیریت بحران تهران در سال ۱۴۰۳، محدودهای که این پروژه درحال اجرا است، بهعنوان پهنه بسیار پرخطر در برابر فرونشست معرفی شده است».
به گزارش ایسنا، وحید شهاب، کنشگر و کنشگر میراث فرهنگی در اینباره گفت: مجموعه جهانی کاخ گلستان در مرکز تاریخی و متراکم تهران جای دارد و بستر آن از لایههای آبرفتی نرم و ریزدانه تشکیل شده و بهدلیل وجود قناتهای قدیمی، از سامانه پیچیده جریان آب زیرسطحی برخوردار است. در چنین بستری، هرگونه تغییر در فشار جانبی خاک یا جهت حرکت آبهای زیرزمینی میتواند موجب نشست موضعی، ترک در دیوارهای خشتی و آجری، و فرسایش پیِ سازههای تاریخی پیرامون شود.
این کنشگر میراث فرهنگی ادامه داد: در پرونده ثبت جهانی کاخ گلستان، عوامل و خطرات آسیبزا همچون فشارهای توسعهای، محیطی، بلایای طبیعی، و تاثیر همجواری با بازار تهران و راسته بازار ناصرخسرو، از جمله افزایش تراکم ساختوساز و فشارهای ناشی از فعالیتهای پشتیبان بازار و تاثیر تدریجی بلندمدت، بهعنوان تهدیدی برای سازههای کاخ گلستان مطرح شده است.
وی افزود: پلاک مذکور در حریم قنات [۷۰۰ ساله] مهرگرد و در فاصله کمتر از ۲۵ متر از آن جای دارد و برپایهی مستندات تاریخی، میدانگاه شمسالعماره پیشتر مظهر این قنات بوده و آب آن در دسترس شهروندان بوده است. پژوهشهای مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی و سازمان پیشگیری و مدیریت بحران تهران در سال ۱۴۰۳ نیز این محدوده را بهعنوان پهنه بسیار پرخطر در برابر فرونشست معرفی کرده است.
شهاب گفت: تمام این موارد و فاصله کمتر از ۵۰ متر پروژه تا سازهی شمسالعماره، بایستگی انجام اقدامات پیشگیرانه و مطالعات مدلسازی ژئوتکنیکی دقیق، شناسایی مسیر قنوات تاریخی، بررسی جریان آب زیرسطحی و تاثیر بارگذاری ساختمانهای جدید بر پایداری سازههای تاریخی را پیش از هرگونه گودبرداری تاکید میکند.
این کنشگر میراث فرهنگی افزود: با توجه به مجوز صادره از سوی مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی استان تهران در روزهای گذشته، ساخت چهار طبقه زیرزمین به عمق ۱۷ متر در این پروژه «مجاز» شناخته شده است که با احتساب فونداسیون، عمق گودبرداری نزدیک به ۲۰ متر خواهد بود. اکنون این پرسش مطرح است که با توجه به تجربه پروژه اطلسمال نیاوران و تاثیر آن بر کاخ صاحبقرانیه، آیا مالک نباید پیش از صدور مجوز، ملزم به انجام مطالعات فنی زمینشناسی، ژئوتکنیکی و هیدروژئولوژیکی میشد؟
شهاب همچنین این پرسش را مطرح کرد که آیا تجربه کاهش آبهای زیرزمینی و تاثیر آن بر میدان جهانی نقشجهان و ترکهای سازهای مسجد امام و کاخ عالیقاپو و فرونشست خیابان هشتبهشت اصفهان و تاثیر ساختوسازهای پیرامون بر این بافت، فراموش شده است؟
این کنشگر میراث فرهنگی از وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی و وزیر راه و شهرسازی درخواست کرد برای حفظ ارزش جهانی و منحصربهفرد مجموعه جهانی کاخ گلستان و پیشگیری از آسیبهای مشابه در ابنیه تاریخی، دستور توقف این پروژه تا زمان انجام مطالعات فنی، کارکردی، میراثی و ژئوتکنیکی صادر کنند؛ زیرا بیشک در بلندمدت، ادامه پروژه میتواند آثار غیرقابل جبرانی بر جای گذارد.
