قدیمیترین آتشکدهی شهر، که نزدیک به دو قرن قدمت دارد، از آتشی مهیب که بیش از ۱۰۰ مغازه اطراف آن را در خیابان ازرا در مرکز کلکته نابود کرد، جان سالم به در برد.
این اگیاری یا آتشکده (ثبتشده به نام «کلیسای رستمجی کاوسجی» در اسناد شهرداری کلکته)، که در سال ۱۸۳۹ توسط بازرگان، کشتیساز و نیکوکار پارسی، رستمجی کاوسجی باناجی بنا شده بود، در ساعات اولیهی بامداد ۱۵ نوامبر 2025 گزارش شد که در آتش سوخته است. آتشنشانان و عکاسان دود برخاسته از سقف آن را دیده بودند. در حالی که مغازههای اطراف در آتش میسوخت و خاکستر میشد.
با این حال، این آتشکده که پس از تعطیلی فعالیتش حدود نیم قرن پیش، تقریباً از خاطرهی عمومی پاک شده بود، بهنظر میرسد که از دل خاکستر دوباره زنده شده است. آتش و حرارت باعث شد بخشی از گچِ نمای خارجی ساختمان آهکی پوسته کند. اما دیوارهای ضخیم، ستونهای عظیم توسکانی و سقف همگی سالم ماندهاند.
بازدید خبرنگار تایمز آف ایندیا از آتشکده برای بررسی خسارت نشان داد که اتاق آتش و آفرینگان آتش سالم باقی مانده است، حتی کاشیهای ایتالیایی روی دیوارها نیز در وضعیت خوبی بودند.
اگرچه یک تیرک چوبی که بخشی از آن در آتش سوخته بود فرو ریخت، اما سقف آسیب ندید، زیرا بهتازگی تیرهای فولادی برای تقویت سقف نصب شده بود. نشانههایی آشکار وجود داشت که تعمیرات پیش از آتشسوزی آغاز شده بود. داربست فولادی هنوز در بیرون پاوی (دیوار اطراف اتاق آتش) در راهروی کفمرمری که از طریق چند پله قابل دسترسی است، دیده میشود. پنکههای قدیمی در راهرو که تازه رنگ شده بودند، اکنون لایهای از دوده گرفتهاند.
دروازه و نردهها نیز تعمیر شده بودند. پنجرهای که از آن آفرینگان قابل مشاهده است و درِ منتهی به اتاق آتش نیز در حال پولیشکاری بودند. افتخار حسین، از اعضای انجمن کسبهی مستقر در این محدوده، ادعا کرد که بیش از ۱۰۰ مغازهدار هر کدام بین ۳۰ هزار تا ۱ لک روپیه برای آغاز تعمیرات آتشکده دو ماه و نیم پیش کمک کردند و ۸۰ لک روپیه خرج شد، زمانی که آتش مغازههای آنها را سوزاند و بخشهایی از تعمیراتشان را تخریب کرد.
او گفت: «بازاری که در محوطهٔ معبد پارسی وجود داشت، معیشت چند هزار نفر را تأمین میکرد. درست است که برخی دکهها دیوارهای معبد را پوشانده بودند؛ اما ما احساس کردیم که نمیتوانیم به قیمت ویرانی معبد، کسبوکارمان را رونق دهیم. از آنجا که نهاد شهری اعلام کرد به دلیل کمبود بودجه نمیتواند معبد را تعمیر کند، ما داوطلبانه پول جمعآوری کردیم و تعمیرات را آغاز کردیم. در ۱۴ نوامبر، تعمیرات خارجی به پایان رسیده بود. فقط شستوشو و پولیش کف مرمر، پولیش در و پنجرهٔ اتاق آتش و رنگآمیزی نردههای آهنی و دروازه باقی مانده بود که آتش مغازهها را سوزاند.»
با وجود خسارتی که کسبه بیش از ۱۰۰ کرور روپیه برآورد کردهاند، پدر حسین، محمد اسلام (۸۷ ساله)، که ادعا میکند ۴۵ سال از این ملک نگهداری کرده، گفت که کسبه دوباره این مکان مقدس را تعمیر خواهند کرد در حالیکه مغازهها و زندگیشان را از نو میسازند. او گفت: «این بار برنامه داریم که یک گذرگاه پنجفوتی دور معبد باقی بگذاریم و دیگر به دیوارها یا طاقهای آن دستاندازی نکنیم. خورشیدجی مانکجی رستمجی، آخرین امین که بهطور منظم از معبد بازدید میکرد، نسبت به ما مهربان بود و این کار راهی است برای جبران مهربانی او.»
پروچی نُمی مهتا، که دربارهی این معبد در کتاب خود «پارسیان پیشگام کلکته» نوشته است، گفت خبر زندهماندن معبد فوقالعاده است. او گفت: «بهنظر میرسد که معبد محافظت الهی داشته است.» مهتا مراسم سرده پوشی خود را در سال ۱۹۶۱، زمانی که کودک بود، در همین معبد برگزار کرده بود.
یکی از کارکنان بخش میراث شهرداری کلکته که پس از آتشسوزی از معبد بازدید کرده بود، گفت ساختمان محکم باقی مانده، اما افزود که باید استحکام سازه توسط مهندسان بررسی شود و در صورت لزوم، تقویتهایی برای استحکام بیشتر انجام گیرد.
منبع خبر: پارسی خبر
