دکتر جواد صفینژاد، استاد بازنشسته گروه انسانشناسی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران و از چهرههای برجسته مردمشناسی ایران که پدر کاریز ایران نام گرفته بود، سهشنبه، دوم دیماه 1404 خورشیدی، در 96 سالگی درگذشت.
خبر درگذشت این پژوهشگر برجسته را علی شهیدی، استاد دانشگاه تهران، اعلام کرد.
صفینژاد از پیشگامان مطالعات اقوام و عشایر ایران بود و پژوهشهای او درباره ایلات لُر و قشقایی جایگاهی ماندگار در مردمشناسی ایران دارد. او همچنین به عنوان «پدر مطالعات قنات» یا «پدر کاریز ایران» شناخته میشود. اثر شاخص او با عنوان «کاریز در ایران و شیوههای سنتی بهرهگیری از آن» برگزیده نخست دهمین دوره جشنواره بینالمللی فارابی و نیز کتاب سال ایران شد.
این استاد دانشگاه زاده نهم شهریور ۱۳۰۸ خورشیدی، در شهر ری بود و نیاکانش از ایل بختیاری بودند. او در سال ۱۳۳۲ وارد رشته تاریخ و جغرافیا در دانشگاه تهران شد و در سال ۱۳۳۶ مدرک کارشناسی خود را دریافت کرد. صفینژاد در سال ۱۳۴۵ با همکاری نادر افشار نادری، بخش مستقل مطالعات و تحقیقات عشایری را پایهگذاری کرد و به عنوان کاشف شیوه سنتی کشاورزی «بُنه» شناخته میشود.
همکاری با پژوهشکدههای متعدد علمی، انجام دهها طرح پژوهشی میدانی در میان عشایر و پژوهشهایی درباره سبزیکاری شهرری و پیشینه جغرافیایی و تاریخی شمال خراسان از جمله فعالیتهای علمی اوست. از آثار او میتوان به کتابهایی چون «جهاننما (جغرافیای ایران و جهان)»، «نظام سنتی آبیاری در نائین»، «مبانی جغرافیای انسانی» و «پیشگامان جغرافیا در قلمرو اسلام» اشاره کرد.
