موزه بزرگ مصر؛ شکوه فرعونان در سایه هرم‌ها

موزه بزرگ مصر(The Grand Egyptian Museum) یا GEM، که پس از سالیان چشم‌به‌راهی، اندک‌اندک درهای خود را می‌گشاید و بخش‌های گوناگون آن رفته‌رفته آغاز به‌کار می‌کند، یکی از سترگ‌ترین و پیشرفته‌ترین گنج‌خانه‌های باستان‌شناسی جهان است.

۱. جایگاه ویژه

این گنج‌خانه (:موزه) در نزدیکی هرم‌های جیزه، در گستره‌ای نزدیک به نیم میلیون مترمربع ساخته شده است. بازدیدکنندگان می‌توانند در یک برنامه، هم از موزه و هم از سه هرم نامدار دیدن کنند.

۲. خانه جاودانه توت‌عنخ‌آمون

برای نخستین‌بار، همه گنجینه‌های یافت‌شده از آرامگاه توت‌عنخ‌آمون، نزدیک به پنج‌هزار اثر، در یک جای گرد آمده است. پیش‌تر تنها بخشی از آنها در موزه قاهره به نمایش درمی‌آمد.

۳. پلکان بزرگ باشکوه

در ورودی موزه بزرگ مصر، پلکانی سترگ و دیدنی برپاست که در دو سوی آن هشتاد‌و‌هفت پیکره از پادشاهان و ایزدان مصر باستان، به ترتیب زمان، چیده شده‌اند. این راه، نماد سفر از گذشته به امروز است.

۴. نمایش مومیایی‌ها و یادگارهای گرانبها

آثار وابسته به دودمان‌های گوناگون مصر باستان، از مومیایی‌های شاهانه تا ابزارهای خاک‌سپاری، با فناوری‌های نوین نگهداری و نمایش داده می‌شوند.

۵. ساخت و معماری شگفت‌انگیز

مهرازی (:معماری) موزه آمیزه‌ای از هنر نوین و بن‌مایه‌های سنتی مصری است. نمای اصلی موزه شفاف و روبه‌روی هرم‌هاست و از بهترین سازمایه‌ها (:مصالح) و فناوری‌های روز در ساخت آن بهره گرفته‌اند.

۶. تالار توت‌عنخ‌آمون با گنجینه کامل

این تالار به‌گونه‌ای ویژه به توت‌عنخ‌آمون بازمی‌گردد و همه نقاب‌ها، گوهرها، ارابه‌ها و تابوت‌های زرین او را در خود جای داده است.

۷. ابزارهای نمایش پیشرفته

از سامانه‌های روشنایی هوشمند، نمایشگرهای تعاملی، واقعیت افزوده و راهنمای شنیداری چندزبانه بهره گرفته‌اند تا دیدارکنندگان را به سفری ژرف در تاریخ ببرند.

۸. بزرگ‌ترین موزه ویژه یک تمدن

موزه بزرگ مصر تنها گنج‌خانه‌ای در جهان است که به‌تمامی به یک تمدن، یعنی تمدن مصر باستان، وابسته است و بیش از یک‌صد‌هزار یادگار تاریخی را در خود جای داده است.

۹. کارگاه‌های نوسازی و نگاهداری پیشرفته

در بخش‌های درونی موزه، آزمایشگاه‌ها و کارگاه‌های نوسازی پیشرفته‌ای برپاست تا آثار در همان‌جا نگهداری، پژوهش و بازسازی شوند.

۱۰. فضاهای آموزشی و فرهنگی

در موزه، کانون‌های آموزش، تالارهای همایش، کتابخانه ویژه و جای‌هایی برای کودکان ساخته شده تا نقش فرهنگی آن به‌درستی انجام گیرد.

۱۱. تالار اصلی پهناور

تالار نمایش همیشگی موزه، نزدیک به بیست‌و‌چهار‌هزار مترمربع گستره دارد و از پهناورترین تالارهای نمایشی جهان به‌شمار می‌آید.

۱۲. نگاهبانی و ایمنی جهانی

سامانه‌های نگهداری و ایمنی، از دما و رطوبت تا نور، بر پایه اندازه‌های جهانی طراحی شده‌اند تا از هر آسیب به یادگارها پیشگیری شود.

۱۳. نمایش شیشه‌ای «خورشید بالدار» در ورودی

در ورودی بزرگ موزه، ویترینی غول‌آسا با پیکره نمادین «خورشید بالدار» (نماد هوروس) چشم را می‌رباید؛ نخستین دیدنیِ هر بیننده.

۱۴. بازسازی آرامگاه توت‌عنخ‌آمون

از دیدنی‌ترین بخش‌ها، بازآفرینی آرامگاه توت‌عنخ‌آمون است، همان‌گونه که باستان‌شناس، هاوارد کارتر در سال ۱۹۲۲ میلادی آن را یافت. دیدار از این بخش، گویی شما نیز راز باستانی را بازیابی می‌کنید.

۱۵. مرکز نگاهداری و نوسازی پیشرفته

موزه دارای یکی از پیشرفته‌ترین آزمایشگاه‌های جهان برای پاسداری از آثار است. از پشت شیشه‌های ویژه می‌توان مرمت‌گران را دید که بر روی مومیایی‌ها و پیکره‌ها کار می‌کنند.

۱۶. تالار نمایه بزرگ و مرکز واقعیت مجازی

در موزه تالاری برای نمایش فیلم‌های سه‌بعدی و مرکز واقعیت مجازی هست که دیدارکنندگان را در نیل باستان یا درون آرامگاه‌ها می‌گرداند.

۱۷. باغ پیکره‌های کهن

در بیرون موزه، باغی گسترده و آراسته با پیکره‌ها، ستون‌سنگ‌ها و نشان‌های معماری روزگار باستان ساخته شده تا جایگاه آسایش دیدارکنندگان باشد.

۱۸. خوردنی‌خانه‌ها و چایخانه‌ها با چشم‌انداز هرم‌ها

در موزه چند خوردنی‌خانه و چایخانه هست که برخی از آنها دیدی راست و بی‌میانجی به هرم‌ها دارند؛ نوشیدن چای در سایه هرم‌ها، خود بخشی از شگفتی دیدار است.

۱۹. نمایش «کشتی خورشید» فرعون خوفو

کشتی آیینی فرعون خوفو که در کنار هرم بزرگ یافته شد، پس از بازسازی به این موزه آورده و در گالری ویژه‌ای با شرایط نگهداری کنترل‌شده نمایش داده شده است.

۲۰. فروشگاه‌های یادگاری یگانه

در فروشگاه‌های موزه می‌توان بازسازی‌های رسمی و باکیفیت از زیورهای کهن یا دست‌ساخته‌های هنرمندان امروزی مصر را یافت.

۲۱. راه‌های دیدار موضوعی

بازدید از موزه تنها یک مسیر ندارد؛ چند راه پیشنهادی هست، چون «سفر فرعون» درباره زندگی و مرگ، یا «خدایان و آیین‌ها» برای دوستداران اسطوره و مذهب.

۲۲. داستان‌سرایی در نمایش

آثار موزه جدا از هم نمایش داده نمی‌شوند، بلکه هر تالار داستانی پیوسته از تمدن مصر را بازمی‌گوید.

فرجام سخن:

موزه بزرگ مصر تنها جای دیدن ابزارهای کهن نیست، بلکه شهری فرهنگی است که با درآمیختن دانش نو، هنر معماری، داستان‌سرایی و مهمان‌نوازی، می‌کوشد تاریخ را زنده و دیدنی کند. این موزه نه‌فقط گنجینه‌ای ملی برای مصر، که دستاوردی فرهنگی برای همه جهان است و دیدارش برای هر دوستدار تاریخ و تمدن، یادمانی فراموش‌ناشدنی خواهد بود.
هر ایرانی با دیدن و خواندن اخبار مصر دریغی بزرگ بر جانش خواهد نشست. ایران ما که روزگاری در موزه‌داری و گردآوری آثار برجسته هنری، تاریخی و تمدنی از سرآمدان جهان بود اینک با همه‌ی داشته‌های بی‌مانندش در سایه مانده است. سایه‌‌ای برساخته از ناکارآمدی و فرصت‌سوزی!