نخستین کسی که در یزد برای گسترش کشاورزی به شیوهی نوین اقدام به خرید تراکتور کرد، شادروان مهربان گشتاسبپور پارسی بود. از این راه و خدمت گرانبها بود که کشاورزی سنتی یزد مکانیزه شد.
مهربان فرزند بهرام بود. او انسانی کوشا و خودساخته بود که در نوآوری و یاری به هازمان زرتشتی، پیشرو شناخته میشد. هنگامی که در بهمنماه 1367 خورشیدی چشم از جهان فروبست، از درگذشت او با دریغ و افسوس بسیار یاد شد و آن را از دسترفتن انسانی بیجایگزین دانستند.
مهربان گشتاسبپور در سال 1290 خورشیدی در شهر یزد زاده شد و نخستین سالهای درسآموزی را در همان شهر گذراند. سپس راهی تهران شد و در کالج البرز تحصیلاتش را ادامه داد. او که در دانشاندوزی مصمم و استوار بود، مدرک لیسانس را در رشتهی شیمی دریافت کرد. سپس در دبیرستان مارکار شیمی را به دانشآموزان درس گفت و چنان کوشایی در این کار نشان داد که در سال 1314 خورشیدی از سوی وزارت معارف مدال علمی دریافت کرد و شایستگیهای بسیار خود را نشان داد.
سالها گذشت تا آن که شادروان دکتر اسفندیار یگانگی در کاری نوآورانه به دگرگونی و تحولی در کشاورزی ایران دست زد و با حفر چاههای عمیق، نظام آبیاری ایران را دگرگون ساخت. در سال 1326 خورشیدی مهربان گشتاسبپور به او پیوست و با کارهای پُرثمر خود بخشهایی از بیابانهای خشک یزد را سرسبز و خرّم ساخت.
گشتاسبپور در کنار همکاری با دکتر یگانگی، دست به اقدامی مهم زد و با خرید نخستین ماشین تراکتور برای یزد سبب مکانیزه شدن کشاورزی این بخش از ایران شد. تا آن زمان کسی از سودمندی ماشین نواختراعی به نام تراکتور خبر چندانی نداشت. از این زمان ببعد بود که کشاورزی سنتی یزد گام در راهی تازه گذاشت. همین کار بود که گشتاسبپور را برانگیخت تا چندین مزرعه را بنا نهد و 150 حلقه چاه را در یزد حفرکند. سپستر برخی از آن زمینها را به رایگان در اختیار کشاورزان گذاشت.
کارهای نیکخواهانهی مهربان گشتاسبپور تنها به خرید نخستین تراکتور برای کشاورزان یزد و کمک در حفر چاههای عمیق بازنمیگردد. او در سال 1330 خورشیدی دبستانی شش کلاسه در یزد، به نامگانهی پدرِ شادروانش، ساخت و به آموزشوپرورش استان واگذار کرد. نام آموزشگاه «بهرامیه» بود و در حسنآباد میبد ساخته شد.
گشتاسبپور در سال 1342 خورشیدی راهی شیراز شد و ریاست سازمان آبیاری سرتاسری ایران (بنیانگذاشته از سوی دکتر یگانگی) را برعهده گرفت و بیستسال پُرثمر را در این کار کوشید و رنج برد.
از شادروان مهربان گشتاسبپور پارسی کتابی ارزنده به نام «گنجینهی نامهای ایرانی» به یادگار مانده است. این کتاب دربردارندهی نامهای اصیل ایرانی و ریشهشناسی آنهاست و گواه دانش بسیار او از گذشتهی بارور فرهنگی و تاریخی ایرانِ گرامی ما. مهربان گشتاسبپور از سال 1310 تا 1350 خورشیدی (بهمدت چهل سال) سرگرم گردآوری نامهای ایرانی بوده است. او در کتاب خود، نزدیک به 3100 نام مردان و 1800 نام بانوان را با آوانوشت و گزارش چگونگی دگرگونی آوایی و نوشتاری نامها، ثبت کرده و هرجا به نامی شاهنامهای پرداخته، بیتهایی از شاهنامه را هم برای استوارساختن سخن و برهانهای خود، آورده است. این کتاب برای نخستینبار در سال 1350 خورشیدی در انتشارات فروهر چاپوپخش شد.
اکنون 37 سال از درگذشت مهربان گشتاسبپور پارسی سپری شده است. اما نام نیک او و خدمات ارجدارش ماندگار و پابرجاست. روانش شاد و در آرامش جاودان
یارینامه: مجلهی فروهر، سال 24، شمارهی 1و2 (و) «خاطرات رستم شاپورمهر»، جلد سوم، گردآوری شهریار هیربد، انتشارات پاپلی، 1393، رویههای 72 و 73 (و) جستار «آموزشگاههای زرتشتیان در یزد»، بوذرجمهر پرخیده، دوهفتهنامهی امرداد، شمارهی 411، رویهی 7، خورداد 1398.
