روایتی از زندگی و زمانهی فریدون خسرو اهرستانی
روز هفدهم دیماه 1286 خورشیدی، زمانی که کشاکش میان مشروطهخواهان و مستبدان به اوج خود رسیده بود، شماری از اوباشان تهران، شبانه به خانهی فریدونِ خسرو اهرستانی ریختند و او را به گناه آزادیخواهی و مشروطهطلبی، بهشیوهای جانگداز به قتل رساندند و همسر او را که تنها پنج ماه از پیوند زناشوییاش با فریدون میگذشت، […]
مهربان گشتاسبپور پارسی؛ بهکارگیری نخستین تراکتور در کشاورزی یزد
نخستین کسی که در یزد برای گسترش کشاورزی به شیوهی نوین اقدام به خرید تراکتور کرد، شادروان مهربان گشتاسبپور پارسی بود. از این راه و خدمت گرانبها بود که کشاورزی سنتی یزد مکانیزه شد. مهربان فرزند بهرام بود. او انسانی کوشا و خودساخته بود که در نوآوری و یاری به هازمان زرتشتی، پیشرو شناخته میشد. […]
زرتشتیان و پایهگذاری اولین دبستان دخترانه
نخستین آموزشگاه دخترانهی زرتشتی در چه سالی بنیاد گذاشته شد؟ این پرسشی است که بیشوکم همهی پژوهشگران، به پیروی از آنچه روانشاد رشید شهمردان در کتاب «فرزانگان زرتشتی» آورده است، اینگونه پاسخ دادهاند: نخستین آموزشگاه دخترانهی زرتشتیان، دبستان «اردشیری» یزد است که بهکوشش ارباب کیومرس وفادار اردشیر ساخته شد (1282 خورشیدی). اما گمان میرود این […]
کیخسرو تیرانداز؛ بنیادگذار نخستین کارخانهی برق یزد
نخستین کارخانهای که روشنایی برق را به خانههای مردم یزد بُرد، بنیانگذاشته از سوی شادروان کیخسرو تیرانداز بود. او در سال 1306 خورشیدی نخستین کارخانهی برق را در شهر یزد بنیان نهاد و سه سال پس از آن کار نصب تجهیزات فنی این کارخانه را به پایان رساند. بدینگونه با کوشش او در خانهی یزدیها […]
دولت نیکمنش؛ نخستین بانوی دارندهی دکترای تربیتبدنی ایران
نخستین بانویی ایرانی که توانست رشتهی تربیتبدنی را با درجهی علمی دکترا به پایان برساند، شادروان دولت نیکمنش بود. او مدرک دانشگاهی خود را در دانشگاهی آمریکایی به دست آورد و با بازگشت به ایران در دانشگاه تهران سرگرم آموزش دانشجویان شد. دولت نیکمنش در سال 1313 خورشیدی در شهر یزد زاده شد. او یکی […]
شهریار راوری؛ بانی نخستین ورزشگاه سرپوشیده و نخستین هنرستان دخترانه کرمان
روانشاد ارباب شهریار راوری، بازرگان و دهشمندی بود که در زمان زندگی پُرثمرش کارهای نیک بسیاری انجام داد. او نخستین ورزشگاه (استادیوم) سرپوشیدهی کرمان را ساخت و به بهرهبرداری رساند. ارباب شهریار راوری در سال 1266 خورشیدی، در سالهای پایانی پادشاهی قاجاریه، در شهر کرمان زاده شد. از نخستین کارهای نیک او ساخت دبستان دخترانهای […]
فرنگیس شاهرخ؛ آغازگر شناسایی و گردآوری صنایع دستی ایران
نام زندهیاد «فرنگیس شاهرخ» یادآور احیاگری صنایع دستی ایران است. از همینروست که او را به برنام (:لقب) «مادر صنایع دستی ایران» میشناسند تا سهم بیمانندش در زندهسازی و بازاریابی صنایع دستی کشورمان فراموش نشود. فرنگیس شاهرخ، دختر ارباب کیخسرو شاهرخ، در اردیبهشتماه 1295 خورشیدی در تهران زاده شد. دورهی دبستان را در مدرسهی ایرج […]
پریمرز فیروزگر؛ نخستین شهردار زن ایران
یکی از دلانگیزترین رویدادهای اجتماعی ایران در دهههای گذشته، واگذاری سمت شهرداری به بانویی زرتشتی به نام «پریمرز فیروزگر» است. او نخستین بانوی ایرانی است که در جایگاه شهردار خدمت کرد. پریمرز فیروزگر فرزند شادروان گشتاسب فیروزگر، بنیانگذار مرکز آموزشی- پژوهشی و درمانی فیروزگر، بود. پریمرز فیروزگر پس از دانشآموختگی در رشتهی حقوق دانشگاه تهران، […]
برزو شاهپور پارسی؛ ساخت نخستین هتل مدرن ایران
نخستین هتل نوین و نخستین سینمای نو ایران در شهر قزوین و به دست ارباب برزو شاهپور پارسی (مهرشاهی) ساخته شد. او از پیشگامان نوگرای هازمان زرتشتی بود و از نیکوکاران و بازرگانان سختکوش. ارباب برزو شاهپور پارسی (مهرشاهی) در قزوین از نامی نیک و پُرآوازه برخوردار بود. نخستین گراندهتل مدرن ایران را او در […]
سهراب شهریاری و بنیانگذاری نخستین دانشکدهی علوم زمین ایران
نخستین دانشکدهی علوم زمین در ایران را شادروان «دکتر سهراب شهریاری» بنیان نهاد. او دانشمندی تراز اول و پژوهشگری برجسته بود. دکتر سهراب شهریاری (برادر استاد پرویز شهریاری) در روز 17 آبانماه 1313 خورشیدی در کرمان زاده شد. دوران آغازین درسآموزی را در دبستانهای کاویانی و ایرانشهر کرمان سپری کرد و با رفتن به تهران […]