در خبر پیشین امرداد آگاهیرسانی شد که ایده پژوهشی ویستا خداپرستی، به همراه همتیمهای خود با جستار «استفاده از سلولهای بنیادی گیاهان آبزی در ساخت نانو فیلترهای زیستی تبدیلکننده آب دریا به آب شرب، بومیسازی شده برای کشور ایران» در نهمین همایش روز ملی زیستفناوری بهعنوان ایده برگزیده، لوح سپاس گرفت.
پس از انتشار آن خبر امرداد با این پژوهشگر جوان گفتوگو کرد و از او درباره چگونگی شکلگیری این ایده پرسید.
ویستا خداپرستی در پاسخ گفت: در آغاز کار وقتی دیدیم در کشورمان چه قدر زیاد بر روی کمبود آب تاکید میشود و همزمان هم متوجه شدیم که این مشکل تنها برای ایران نیست، بلکه کل جهان با این مساله دستوپنجه نرم میکنند و بهویژه ایران به دلیل اینکه اقلیم گرم و خشکی دارد بنابراین بیشتر در معرض آسیب قرارگرفته، همچنین ظرفیت آبهای زیرزمینی ایران بسیار کم است؛ و از طرفی آب دریاها هم خیلی شور است و بهطور مستقیم برای کشاورزی و صنعت عمدتا غیرقابلاستفاده است به فکر حل مشکل و شیرین کردن آب دریا افتادیم. در پژوهشها متوجه شدیم امکاناتی که سایر کشورها مثل دستگاه آبشیرینکن و غیره برای قابلاستفاده کردن آب از آن استفاده میکنند در ایران استفاده نمیشود، این عوامل باعث شد که بررسی انواع روشهایی که بتوان با کمک آنها کیفیت آب دریا را بهتر کرد و نیز به سمت راهکارهایی برویم که تبدیل آبشور به آب قابلخوردن تبدیل شود مانند (اسمز معکوس، روش تقطیر و…) را آغاز کنیم.
در مقایسهای که ازنظر قیمت، امکانات موجود، مراحل، انرژی مصرفشده و غیره بین انواع روشها انجام دادیم، متوجه شدیم هیچکدام از روشها بازدهی مطلوب ما را ندارند.
در ادامه، به بررسی موجوداتی که میتوانند برخلاف ما، از همین آب با املاح موجود داخل آن مثل نمک استفاده کنند پرداختیم و تمرکزمان را روی گیاهان آبزی گذاشتیم. مقایسه کردیم که چه سازوکارهایی باعث سازگاری آنها با محیط شور دریا شده است. متوجه شدیم بعضی از موادی که داخل سلولهای بنیادی این گیاهان وجود دارد باعث این تمایز شده و سپس این سازوکارها را تحلیل کردیم. تا حد امکان توانستیم با وسایل موجود برای ساخت فیلتر تصفیهکننده که بتواند آبشور دریا رو به آب شرب تبدیل کند، شبیهسازی کردیم.
بعدازاینکه مقاله اولیه و سادهشده این پژوهش را ارایه کردیم، این مقاله رتبه نخست منطقه ۱۲ را در «جام مناظره سلولهای بنیادی» کسب کرد و به مرحله استانی راه پیدا کرد، پسازآن تصمیم گرفتیم بیشتر روی آن کارکنیم و آن را گسترش بدهیم که سرانجام به این پژوهش رسیدیم.
زمانی که از ویستا خداپرستی پرسیدم آیا برای ثبت ایده اقدامی کردید؟ در پاسخ گفت: فعلا در مرحله گسترش ایده، به کار گرفتن سازگارترین مواد اولیه ممکن و قابل تهیه و بومیسازی هرچه بیشتر هستیم و بهزودی کوشش میکنیم نمونه اولیه آن را به حالت عملی هم بسازیم و آنگاه آن را ثبت کنیم.
