تارنمای خبری امرداد

آبادزردشت کجاست؟

نی­ریز شهری باستانی در خاور استان فارس است که دومین شهر استان از نظر بزرگی بوده و جمعیتی بیش از 120.000  تن دارد. نام این شهر در زمان هخامنشیان (بنابر خشت نبشته­‌های تخت جمشید) «نریه ایتیشیه» بوده که در زمان ساسانیان به «نگریچ» (بر اساس سنگ نبشته­‌های نقش رستم) و پس از اسلام به «نی­ریز» تغییر یافته است.

در بخش جنوبی شهر نی­ریز، محله­‌ای هست به نام آبادزردشت. علت نامگذاری این کوی که یکی از بزرگترین محلات نی­ریز است نامعلوم است. این کوی در گذشته 4 دروازه داشته است: دروازه‌­ی قلعه بالا، دروازه­‌ی قلعه پایین، دروازه‌­ی سرتخت و دروازه‌­ی شیخ بهلول.

افراد بومی و کهن­سال می­‌گویند که این کوی جایگاه حکومت زرتشت شاه بوده است و دلیل خود را وجود محلی به نام «باغ تخت» ذکر می‌­کنند که هم اکنون در انتهای محله واقع شده و در گذشته محل کاخ پادشاهی زردشت شاه بوده است.

البته چون در طول تاریخ پادشاهی به نام زرتشت وجود نداشته است، این احتمال وجود دارد که محله یاد شده را اشو زرتشت پیمابر باستانی ایران ساخته و یا دستور ساخت آن را داده باشد.

در دامنه کوه بلند قبله (برفدان) که در حاشیه جنوبی شهر قرار دارد، یک رشته کاریز وجود دارد که به قنات آب زردشت معروف است و مظهر آن آسیاب آبادزردشت (آب زردشت) نامیده می‌­شود که نام خود را از آسیابی به نام آب زردشت (که اکنون وجود ندارد) وام گرفته است.

در سال­‌های اخیر شهرداری نی­ریز نسبت به بازسازی محوطه پیرامون نهرآب آبادزردشت اقدام نموده و تفرجگاهی به نام آبادزردشت در آن منطقه ساخته است. مسجدی هم در کنار این نهرآب وجود دارد که تا پیش از نامگذاری جدید (مسجد امام علی (ع)) به نام مسجد آب زردشت خوانده می‌­شد. همچنین یک حسینیه به نام شهیدان زردشت در بخش باختری این کوی ساخته شده است.

لازم به یادآوری است که نام بلوار اصلی کوی آبادزردشت، به نام شهید جمشید زردشت است که چهره معروف این شهید همراه با فرزند خردسالش در سراسر ایران مشهور است. در دوران جنگ 8 ساله، 11 شهید از نی­ریز با نام خانوادگی زردشت جان خود را فدای میهن نمودند: (جمشید، فرهنگ، محمد حسن، قاسم، بهرام، حسن و …).

جالب است بدانید که هم­اکنون بیش از 2200 نفر از شهروندان نی­ریزی دارای نام خانوداگی زردشت هستند که به نوعی وابستگی آنها را به این کوی نشان می­‌دهد. البته آنها همگی مسلمان هستند. علاوه بر این حدود 600 نفر در گذشته نام خانوادگی زردشت را داشته­‌اند که اکنون آن را تغییر داده‌­اند.

در ابتدای محله، مسجدی قدیمی (با تاریخ بازسازی 360 هجری) وجود دارد به نام «مسجد جامع جمعه» که طرح ساختمانی آن ساسانی بوده (در ایران تنها دو مسجد با طاق ساسانی وجود دارد: در نی­ریز و دامغان) که بایستی در اصل آتشکده بوده باشند. در این مسجد سروی با قدمت بیش از 1500 سال سر به آسمان کشیده است. در چند سال گذشته هنگام حفاری در جلوی مسجد چند کوزه پر از سکه­‌های زرین باستانی یافت شد که خود تاییدی دیگر بر قدمت این کوی است.

متاسفانه در سال­‌های اخیر نام این محله باستانی را به «کوی سجاد» تغییر داده­‌اند که البته در گویش عمومی هنوز به نام آبادزردشت خوانده می‌­شود و شهرک جدیدی هم که در جنوب آن ساخته شده است را مردم شهرک آب زردشت (با نام جدید شهرک رجایی) می­‌خوانند.

از پژوهشگران گرامی انتظار می­‌رود که در این مورد تحقیقات باستانی، تاریخی و زبان­شناسی بیشتری را انجام دهند تا راز این نام­گذاری آشکار گردد.

 

منابع:

1 –  منابع محلی

2 –  کتاب­‌های شربت خانه فارس (محمد علی پیشاهنگ)

3 –  تذکره سازگار (خلیل سازگار)

4 – روزنامه عصر نی­ریز (به ویژه مقاله­‌های محمد علی پیشاهنگ).

 

این نوشتار در هفته‌نامه امرداد شماره 136 به چاپ رسیده بود

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

ممکن است شما دوست داشته باشید