رازهای به شهریاری رسیدن داریوش بزرگ
در میانهی فلات ایران، بر دامنهی کوه بیستون، داریوش بزرگ داستان خویش را بر سنگ نگاشت. از زبان خود او شنیدیم که چگونه از میان آشوبی بزرگ برخاست، شورشیان را فرو نشاند و تاج شاهی را بازستاند. ولی پژوهشگران تا امروز نتوانستهاند آنچه را در لابهلای سطرهای سرد سنگ ناگفته مانده، بازیابند. شک و دودلی […]
تجارت در دولت ساسانی
تمرکزگرایی دولت ساسانی دگرگونیهای ارزشمندی در تجارت آن روزگار پدید آورد. افزونبر آن استقلال شهرهای کاروانی سوریه و میانرودان نیز از میان رفت. بازرگانی زیر فرمانروایی ساسانیان همراه با سلسله مراتب قانونی به خوبی ساماندهی شده بود در واپسین سالهای سده چهارم میلادی، یورش تازیان به آسیای مرکزی و ایران خاوری به گونهای فزاینده مانع […]
جهان پُرخشونت امروز به میراث شکوهمند کوروش بزرگ نیازمند است
نشست علمی کوروش بزرگ پیامآور صلح و مدارا بهعنوان نخستین نشست سمپوزیوم «کوروش بزرگ: میراث مهربانی و مدارا» با سخنرانی پوپک عظیمپور استاد دانشگاه تهران، طیبه عزتالهینژاد هموند (:عضو) هیات علمی پژوهشکده هنر پژوهشگاه فرهنگ هنر و ارتباطات، احسان هوشمند پژوهشگر در حوزه مطالعات ایرانی، عباس قنبری عدیوی رییس بنیاد ایرانشناسی چهار محال و بختیاری […]
تاریخ سیستان؛ از کهنترینهای نثر فارسی
کتاب پر ارزش تاریخ سیستان از نویسنده یا نویسندگانی نامعلوم، از انواع تاریخ محلی است که در دو مرحله به نگارش درآمده است. هر چند دربارهی نام کتاب، در بخشهایی از کتاب به نوشتههای دیگری یا نامهای فضایل سیستان و اخبار سیستان و تاریخ معنای کتاب اشاره شده است؛ (نوایی، 1375: 13) اما این کتاب […]
حافظهی تاریخی و استورهها در ساخت هویت ملی ایرانی
هویت ملی یک جامعه، فراتر از زبان و مرزهای جغرافیایی، در حافظهی تاریخی و تجارب فرهنگی جمعی ریشه دارد. نگاه هگلی به تاریخ به عنوان فرآیندی خطی و پیشرونده، در تحلیل تاریخ ایران ناکافی است. تجربهی تاریخی ایران، با گسستها و پویاییهای خاص خود، نیازمند رویکردی غیرخطی و گفتمانی است که بتواند نقش حافظهی تاریخی […]
در بیان اهمیت تقدیر و سرنوشت در آیین زرتشت
در بیان باور به نقش سرنوشت (تقدیر) در کتاب «روایات داراب هرمزدیار» نوشته شده است: «موبدان موبدآذربادمهرسفند(اسپند) گفت: اگرشما را به راستی و درستی دین پاک و نیک مزدیسنا شکی است من سوگند یاد کنم کسانی که اندک تردیدی داشتند. گفتند چگونه سوگند میخوری. آذرباد گفت: آنچنان که نُه مَن روی بگذارید؛ و من در […]
قصر ابونصر؛ کتابی برای شناخت بهتر شیراز قدیم
قصر ابونصر، نام محوطهای باستانی و ارزشمند در شهر شیراز است که بقایای آن بر روی تپهای برجای مانده است. این یادمان تاریخی و فرهنگی به انگیزه نابودی در گذر زمان و رسیدگی نکردن از سوی مسئولان امر از دیدگاه معماری ارزش خود را از دست داده، ولی از دیدگاه باستانشناختی و تاریخی دارای ارزش […]
زینالاخبار مشهور به تاریخ گردیزی
کتاب پرارزش ابوسعید گردیزی به نام «زینالاخبار» که نزدیکبه سال ۴۴۲ ه.ق به فارسی نگاشته شده است، از کهنترین منابع تاریخی به زبان فارسی بهشمار میرود. این کتاب حاوی رویدادهای تاریخ صدر اسلام، دوران خلفا، تاریخ خراسان و ماوراءالنهر، بهویژه تا پایان حکومت ساسانیان است (ورهرام، ۱۳۷۱: ۳۲). تاریخ زینالاخبار نوشتهی ابوسعید عبدالحی ضحاک بن […]
اهمیت تاریخ از منظر علوم اجتماعی
تحول جامعهی بشری بهمانند تحول طبیعت، روندی منطقی و عینی را می گذراند اما انسان در روند تحول اجتماعی حالتی خودکار و کورکورانه ندارد، بلکه انگیزههای فعالیت بشراز دید تاریخی مشروط به شالوده متناسب مادی با آن است. انگیزهی نگارش تاریخ از منظر علوم اجتماعی ریشههای متعددی با خود به همراه دارد. نیچه گوید: «تاریخ […]
تاریخ بخارا کهنترین تاریخ محلی به زبان فارسی
تاریخ بخارا به عنوان کهنترین تاریخ محلی به زبان فارسی، نمونهای بیمانند و درخشان از انعکاس، تاریخ، فرهنگ و تمدن این مرز و بوم است. این اثر برجسته جدای از ارزشهای پرشمار جامعهشناختی و جغرافیای تاریخی که در خود بازتاب داده، دارای ابعاد وسیع ملی-میهنی است. دیرینگی و تداوم زبان فارسی در متن، آن را […]