سعید نفیسی، استادی دلباختهی ایران بود که سرمایهی گرانبهای زندگی را هزینهی شناساندن فرهنگ و تمدن دیرینهسال میهنش کرد. او به جان دوستدار فرهنگ والای ایران و شیفتهی زبان فارسی بود. 18 خردادماه، زادروز این دانشمند ایراندوست است.
نفیسی از خاندانی نامور برخاسته بود. پیوند خاندانیاش به یکی از پزشکان ایران در سدهی نهم مهی به نام نفیس پورِ عوض کرمانی میرسید. نفیسی پانزدهساله بود که برای دانشاندوزی راهی اروپا شد. در بازگشت به میهن در دبیرستانهای تهران درس داد و سپس در وزارت «فواید عامه» به کارمندی سرگرم شد. دانش بسیارش او را به دانشکدههای حقوق و ادبیات کشاند. نفیسی در آنجا به آموزش و تربیت دانشجویان پرداخت. در همان زمان نوشتهها و جستارهای ادبی، تاریخی و اجتماعی او در بیشتر نشریههای پایتخت انتشار یافت و نامش را بر سر زبانها انداخت. نثر نفیسی ساده اما استوار و مایهور از دانش ادبی بسیارش بود. از همین رو آنچه مینوشت خوانندگان فراوانی داشت.
از مهمترین مجلههایی که نفیسی به همراه ملکالشعرای بهار و چند تَن دیگر از استادان آن زمان انتشار داد، مجلهای به نام «دانشکده» بود. این مجله که نفیسی جستارهای ادبی و تاریخی خود را در آن انتشار میداد، در بنیاندگذاری پژوهشهای علمی در زمینهی ادبیات کلاسیک و تاریخ ایران، راهگشا بود.
نفیسی بسیار دلبستهی کتاب بود و در این راه مرز و اندازهای نمیشناخت. در امانت دادن کتاب نیز کوتاهی نمیکردو به هر دانشخواهی که خواهان آموختن بود، کتابهای خود را میسپرد. نفیسی باور داشت که باید کتاب را به سادهترین شیوهای به دست مردم رساند. خود نیز در گردآوری کتاب به زبان فارسی و زبانهای بیگانه، کوشا بود. بهترین مجموعه از ادبیات روس را نفیسی گردآورده بود و در کتابخانهاش پیدا میشد.
نفیسی افزون بر تدریس در دانشگاه، نمایندگی ایران را در برخی از نشستها و کنگرههای علمی جهان بردوش داشت. از او کتابهایی مانند «بابک خرمدین»، در گزارش زندگی و کارهای سردار ایرانی بابک؛ «تاریخ اجتماعی ایران از انقراض ساسانیان تا انقراض امویان»، در گزارش برههای آشوبناک از تاریخ ایران؛ ویرایش «تاریخی بیهقی»؛ کتاب پُرآگاهیِ «محیط زندگی و احوال و اشعار رودکی»، در 3 پوشینه؛ کتاب بنیادین «تاریخ نظم و نثر ایران در زبان فارسی»، در 2 پوشینه؛ کتاب «زندگی و کار و اندیشهی پورسینا»؛ کتاب «تاریخ و تمدن ایران ساسانی»؛ کتاب «تاریخ خاندان طاهریان» و بسیاری کتابهای دیگر بهجا مانده است.
نفیسی همچنین انبوهی از متنهای به نثر و به نظمِ کلاسیک ایران را ویرایش و چاپ کرد. بهویژه دیوان شاعران سدههای گذشتهی ایران بهکوشش او رنگوروی ویرایش و چاپ یافت. او در پایان زندگی، 2500 جلد کتاب چاپی و دستنویس را به کتابخانهی مرکزی دانشگاه تهران پیشکش کرد. این کتابها اکنون به نام نفیسی در آنجا نگهداری میشود.
استاد سعید نفیسی زبانشناس، پژوهشگر ادبیات فارسی، تاریخنگار، شاعر و داستاننویس در 23 آبان 1345 درگذشت.
امروز، هشتم خردادماه، صدوسیویکمین زادروز اوست. یادش گرامی و نامش مانا
