بیستونهمین دوره پیکارهای جام جانباختگان، شامگاه آدینه دهم امرداد ۱۳۸۸، در حالی به پایان رسید که تلاش شبانهروزی هموندان کانون دانشجویان بسیار چشمگیر بود. برنامهای که میتوان بهحق آن را یکی از بزرگترین گردهماییهای هازمان زرتشتی دانست و بهعنوان جایگاهی برای تازهسازی دیدارها در میان مردم شناخته میشود. رویدادی که دههزار نفرساعت تلاش کانونیان تنها در این پنج روز را نمایان میسازد و چیزی حدود بیستهزار نفرساعت فعالیت در پس برنامهریزیهای پیش از جام نهفته است و بهگونهای به پایان میرسد که حجم عملیات برنامهریزی و اجرایی آن را میتوان بیش از هزار برابر جام دهم ـ که نگارنده هماهنگکننده آن بوده است ـ دانست.
پیکارها با حضور کمرنگ مسئولان و بزرگان هازمان، باشندگی نهچندان مشوقانه همکیشان، امکانات بسیار محدود و حاشیههای گوناگون به انجام رسید، اما گرمای عشق خدمت به جامعه زرتشتی در دل تکتک برگزارکنندگان موج میزد. درود بر این تلاش و دستمریزاد بر همت بلندشان.
پس از این پیشگفتار، بر خود بایسته میبینم که در کنار سپاس از تمامی تلاشگران، از کمیته پزشکی جام نیز تشکر ویژهای بنمایم؛ کمیتهای که سرپرستی آن با خانم ماندانا باستانی بود. دانشجویی که با گذراندن دوره کمکهای اولیه، چون پرستاری واقعی و دلسوز، نقش مهمی در خدمترسانی به مصدومان داشت؛ مصدومانی که علت بیشتر آسیبهای آنان، نامناسب بودن مکان بازیها از دیدگاه شیب زمین، مصالح بهکاررفته و یا خطرناک بودن جایگاه تماشاگران بود.
همچنین همراهی آقای فرنام خسرویانی، کارشناس پرستاری، که در این چند شب و در کنار دیگر هموندان در بخشهای گوناگون به یاری مصدومان میشتافت، و نیز دیگر یارانی که شوربختانه نامشان را نمیدانم، شایسته سپاس است.
این کمیته با همراهی انجمن خیریه پزشکان و با باشندگی سرکار خانم سپیده نیکنام بهعنوان پرستار و خانم دکتر کیانمهر و آقای دکتر فرشید زندیان بهعنوان پزشک، نقش مهمی در برگزاری این جام بر عهده داشت. اینجانب نیز بهعنوان یک همکار، تلاش بیدریغ این گرامیان را ارج نهاده و دستشان را به گرمی میفشارم.
همچنین بر خود بایسته میدانم نکاتی را که به نظرم رسیده است، برای بهبود وضعیت پزشکی و امدادرسانی در سالهای آینده پیشنهاد نمایم تا پس از بررسی کارشناسی، در حد امکان به اجرا درآید.
الف ـ انجمن خیریه پزشکان
همراهی این ارگان نوپای هازمان در این رویداد، امری بسیار شایسته است. پیشنهاد میشود در کمیته برگزاری جام، نمایندهای از این انجمن حضور داشته باشد تا برنامهریزی امور پزشکی و بهداشتی بهصورت دقیق انجام گیرد، نه آنکه تنها چند روز مانده به جام از این انجمن درخواست همکاری شود.
ب ـ بهداشت عمومی
بوفه:
تلاش هموندان کانون برای ارائه خدمات بوفه در گرمایی که طاقت هر فردی را میگیرد، در خور تقدیر است. درباره کیفیت مواد غذایی اظهار نظری نمیکنم، چرا که بیگمان همت این عزیزان بر ارائه بهترین خدمات بوده است؛ اما نبود روپوش، کلاه و دستکش، نکتهای است که اگر برای نمونه بازرس وزارت بهداشت بهصورت سرزده از آنجا بازدید میکرد، بیشک دلایل مستندی برای تعطیلی بوفه در اختیار داشت. افزون بر این، کارکنان مراکز تغذیهای باید دارای کارت بهداشت و گواهی آموزشهای بهداشتی باشند.
وجود تنها یک آبسردکن که به هیچ روی پاسخگوی جمعیت حاضر نیست و نیز کمبود شیرهای آب برای جبران تعریق فراوان در گرمای بیش از ۴۰ درجه تابستان تهران، شایسته بازنگری است.
کمبود سطلهای زباله نیز از دیگر مشکلاتی است که به پراکنده شدن بطریهای آب و تبدیل شدن آنها به وسیله بازی کودکانی که دور از چشم والدین سرگرماند، میانجامد.
تهویه نامطلوب سالنهای برگزاری، بیتردید تأثیری منفی بر باشندگان آن مکانها دارد.
وجود گردوغبار فراوان در محل تماشاگران نیز با راهکاری ساده چون آبپاشی پیش از آغاز مسابقات، تا زمان اجرای راهکارهای بنیادی، تا اندازهای قابل کنترل است.
ج ـ کمیته پزشکی
مکان:
اتاقی در کنار زمین فوتبال، با دو پله و بدون تهویه، برای افرادی که بیشتر دچار آسیبهای اندام تحتانی میشوند، مکان مناسبی نیست. در نظر گرفتن فضایی دیگر که بر تمام زمینها اشراف داشته باشد، یا برپایی چادر در مکانی مناسب در بالای سالن اصلی مارکار، میتواند کمککننده باشد. همچنین استفاده از پاراوان بر کارایی این بخش خواهد افزود.
نیروهای انسانی:
باشندگی تماموقت امدادگر، آن هم به مدت پنج شبانهروز، موجب فرسایش توان جسمی و ذهنی میشود. از اینرو، با همکاری انجمن خیریه پزشکان میتوان از راه فراخوانی که دستکم سه ماه پیش از جام انجام میشود، برای هر روز بازی پزشک، پرستار و امدادگر را در قالب شیفتهای مشخص تعیین کرد. همچنین در نظر گرفتن نیروهای ذخیره میتواند سودمند باشد. هزینههای احتمالی حضور این افراد نیز باید در بودجه جام پیشبینی شود.
آمبولانس:
از اقدامات بسیار شایسته این دوره از بازیها، استقرار آمبولانس انجمن زرتشتیان تهران در پشت زمین فوتبال بود. شرایط بهرهگیری مناسب از آمبولانس به شرح زیر است:
ـ خودرو نباید هیچگونه نقص فنی داشته باشد تا هنگام نیاز مشکلی پدید نیاید. گویا درِ پشتی آمبولانس بهآسانی باز نمیشده است.
ـ محل استقرار باید نزدیکترین نقطه به مکان معاینه و زمینهای بازی باشد. فضای میان سالن بدمینتون و زمین والیبال در این شرایط مناسبترین نقطه به نظر میرسد.
ـ جهت قرارگیری آمبولانس باید بهگونهای باشد که خروج سریع از مجموعه و سوار کردن بیمار بهآسانی انجام شود.
ـ راننده آمبولانس باید فردی باتجربه و آشنا با تجهیزات آن باشد.
ـ تکنسین آمبولانس نیز باید دارای شرایط لازم باشد که بسته به نوع کاربری متفاوت است. در موارد بحرانی، شاید حضور پزشک در آمبولانس ضروری باشد.
تجهیزات آمبولانس:
بر پایه نوع کاربری قابل تغییر است، اما حداقل تجهیزات بر اساس دستورالعمل وزارت بهداشت شامل برانکارد استاندارد، کپسول اکسیژن، آمبوبگ، ماسکهای مربوطه، انواع سرمها، وسایل تزریق، انواع باندها، تجهیزات امدادی و برخی داروهاست. بهبیان دیگر، آمبولانس خود میتواند بهعنوان محل اصلی امدادرسانی در نظر گرفته شود.
تجهیزات مورد نیاز:
شوربختانه این جام با حداقل تجهیزات پزشکی برگزار شد؛ در حالی که حدود ششصد ورزشکار، یکصد برگزارکننده و بهطور میانگین شبی دوهزار تماشاگر در شرایط آبوهوایی گرم و محیطی حادثهخیز حضور داشتند. هرچند به دلیل نبود سامانه ثبت مراجعهکنندگان، آمار دقیق مصدومان در دست نیست، اما به نظر میرسد شمار آنان قابل توجه بوده باشد. این کاستیها با برنامهریزی مناسب قابل جبران است.
تجهیزات پزشکی:
گوشی پزشکی و فشارسنج از ابزارهای اولیه هر مرکز درمانی هستند. همچنین وسایل سادهای مانند چراغقوه نیز میتوانند سودمند باشند. هرچند برای شرایط بحرانی و موارد نیازمند احیا، تجهیزات تخصصیتری نیز باید پیشبینی شود.
سرمهای تزریقی:
سرمهای رینگر و نرمال سالین در موارد خونریزی شدید، گرمازدگی و مسمومیت غذایی از ملزومات اولیه به شمار میآیند.
آنژیوکت:
از ابزارهای ضروری برای وصل سرم و در برخی موارد خاص کمککننده در تهویه ریوی است. ازاینرو، وجود تعداد کافی آن در اندازههای گوناگون از ضروریات هر کیف کمکهای اولیه است.
همچنین وجود گارو، انواع سرنگ، پنبه، الکل و چسبهای گوناگون از ملزومات هر جایگاه پزشکی به شمار میرود.
تجهیزات بخیه:
خوشبختانه یک پگ بخیه موجود بود، اما با توجه به حجم کار، وجود دو پگ ضروری به نظر میرسد تا در زمان استریل شدن یکی، امکان استفاده از دیگری فراهم باشد.
وجود دستکش استریل برای بخیه و دستکشهای لاتکس یا نایلونی برای معاینه نیز امری کاملاً بهداشتی و ضروری است.
وجود ست پانسمان و گازهای استریل نیز در پیشگیری از عفونت نقشی شناختهشده دارد.
وجود آتلهای فلزی یا بادی برای ثابت نگه داشتن عضو آسیبدیده در همه رویدادهای ورزشی امری معمول است. همچنین وجود یخ و کیسه یخ به کاهش تورم ناشی از آسیب کمک میکند.
داروها:
موجود بودن داروهای اولیه متناسب با نوع فعالیت، بهویژه داروهای تزریقی بحران و احیا، انواع مسکنها، شلکنندههای عضلانی، بیحسکنندهها، داروهای بیماریهای گوارشی و دیگر داروهای مورد نیاز در شرایطی چون مصدومیت، مسمومیت، گرمازدگی و حتی بحرانهای قلبی و عروقی، نیازمند بازنگری و تجهیز کمد دارویی یا کیف کمکهای اولیه است.
شایسته است فهرست این داروها توسط پزشکان مسئول تهیه و تأمین شود. این امر از رفتوآمدهای غیرضروری برای تهیه دارو میکاهد و در پایان نیز امکان ارجاع به مراکز درمانی وابسته به هازمان را فراهم میکند.
در نظر گرفتن نقاط حادثهخیز:
شیب حدود یک تا دو درصدی زمینهای بسکتبال و فوتبال، وجود جدول در کنار زمینها، آسفالت بودن زمینها، ستونهای دروازهها و حلقهها، باغچهها و جدولهای پیرامون آنها و نیز زمین خاکی محل استقرار تماشاگران، همگی نیازمند توجه و برنامهریزی از سوی انجمن زرتشتیان تهران است.
اما خطرناکترین نقطه، ساختمان مخروبه بتنی شمال مجموعه است. نمونه آن سقوط یکی از تماشاگران از این محل بود که خوشبختانه تنها به خراشیدگی گردن و کوفتگی کتف انجامید. این آسیب میتوانست بسیار جدیتر باشد و حتی به پارگی عروق حیاتی گردن و فاجعهای جبرانناپذیر بینجامد.
این ساختمان، با وضعیت کنونی خود، بهمنزله بمبی در مجموعه همایشگاه مارکار است و با توجه به تأیید غیرقابل استفاده بودن آن، لازم است هرچه زودتر تخریب و فضای حاصل به شکلی مناسب برای تماشاگران آماده شود.
بیمه ورزشکاران:
استفاده از بیمه برای چنین رویدادی از منطقیترین اقدامات است که گویا در این دوره نیز انجام شده است. همچنین همراه داشتن دفترچه بیمه ورزشکاران میتواند از هزینههای احتمالی برگزارکنندگان بکاهد.
مکان ارجاع مصدومان:
در نظر گرفتن یکی از مراکز درمانی نزدیک به محل مسابقات و هماهنگی با مسئولان آن پیش از آغاز بازیها، امکان بهرهگیری بهتر از امکانات و کاهش هزینهها را فراهم میکند. همچنین میتوان ترتیبی داد که هزینههای درمانی پس از پایان جام دریافت شود تا فشار مالی کمتری بر تنخواه کمیته پزشکی وارد آید.
در پایان، ضمن سپاس و قدردانی دوباره از تمامی برگزارکنندگان و همراهان، امید دارم با برنامهریزی بهتر، شاهد آن باشیم که جام جانباختگان زرتشتی به بهترین، زیباترین و بزرگترین رویداد جامعه ورزشی ایران بدل شود.
ایدون باد
موبد دکتر مهراب وحیدی
گوش و ایزد و امرداد ماه ۳۷۴۷ یکتایی ـ دهم امرداد ۱۳۸۸
رونوشت:
کانون دانشجویان زرتشتی ـ برای آگاهی و اقدام شایسته
انجمن زرتشتیان تهران ـ برای آگاهی و اقدام شایسته
انجمن خیریه پزشکان زرتشتی ـ برای آگاهی و اقدام شایسته
امرداد مشتاق دریافت و انتشار یادهای شما از جام جانباختگان است. ۰۹۱۹۸۰۴۰۵۹۳ (پیامگیر امرداد در شبکههای اجتماعی)
