در سیوششمین نشست هیاتمدیره گردش ۴۶ انجمن زرتشتیان تهران که در تاریخ ۱۸ آبان برگزار شد، یکی از هموندان انتقادی به مصوبات کمیسیون املاک و ساختمان داشت.
سالهای زیادی است که املاک و موقوفات انجمن از موضوعات اصلی گفتمان همکیشان است. اگر اکنون ملک اهدایی روانشاد پریچهر فریدونیان، مشهور به هتل اطلس، و زمین اهدایی شادروان جوانمردی در تجریش سوژه بحث و گفتوگو هستند، اما برای مدتزمانی طولانی، زمینهای قصر فیروزه موضوع اصلی گفتمان و تقابل در جامعه بود. گرچه هنوز هم قصر فیروزه از دلنگرانیهای همکیشان است.
کامبیز میزانیان، فرنشین انجمن، در نشست کنکاش یگانگی در تاریخ ۲۹ امرداد ۱۴۰۵ گفت: «زمانی که جنگ ایران و عراق شروع شد، انجمن به خاطر حسن نیت اجازه داد زمینهای قصر فیروزه برای انجام یک مانور نظامی در اختیار سپاه قرار گیرد و این مانور موجب شد که این زمینها تا کنون در اختیار سپاه باشد.»
رستم گوهریزاده، فرنشین گردش ۳۸ انجمن، در نشست کنکاش یگانگی به تاریخ ۳۰ اردیبهشت ۱۳۸۹ گفت: «اوایل جنگ، سپاه خواست در این زمینها یک مانور نظامی برگزار کند. با توجه به شرایط ملی، انجمن در نامهای این اجازه را میدهد، اما آن مانور چندروزه هیچگاه تمام نشد و سپاه در این زمینها ماندگار شد.»
در سخنرانیهای تبلیغاتی نامزدهای دوره چهارم مجلس در حوزه زرتشتیان، یعنی نخستین انتخابات مجلس که پس از پایان جنگ تحمیلی برگزار شد، تقابل اصلی بر سر زمینهای قصر فیروزه بود؛ انتخاباتی که هیچ بهرهای برای جامعه زرتشتی نداشت.
روانشاد افلاتون ضیافت، از نامزدهای انتخاباتی مجلس چهارم که در انتخابات مجلس ششم نیز اعلام نامزدی کرده بود، در یکی از سخنرانیهای تبلیغاتی خود در آستانه انتخابات مجلس ششم به رقابتهای انتخاباتی مجلس چهارم و زمینهای قصر فیروزه اشاره کرد و گفت: «مدتها شانتاژ میکردند که ضیافت زمینهای قصر فیروزه را فروخته است تا اینکه قرارداد اجاره و پذیره آن در گردش ۳۸ امضا شد.»
رستم گوهریزاده، فرنشین گردش ۳۸ انجمن، در نشست کنکاش یگانگی به تاریخ ۳۰ اردیبهشت ۱۳۸۹ گفت: «در سالهای ابتدایی انقلاب، درباره مالکیت انجمن بر زمینهای قصر فیروزه تردید وجود داشت. نامههایی در سال ۱۳۶۶ از نخستوزیر وقت و در سال ۱۳۷۴ از سپاه به انجمن رسید که از انجمن خواسته بودند شواهد مالکیت خود بر این زمینها را ارائه نماید. همچنین در مجمع همگانی فوقالعاده که در آذر ۱۳۷۸ برگزار شد، عقد قرارداد اجاره و دریافت پذیره مورد تصویب قرار گرفت.»
شادروان رستم آبادیان، فرنشین گردش ۳۹ انجمن، در تابستان ۱۳۸۴ در گفتوگو با هفتهنامه امرداد گفت: «انجمن در دوران فترت گردش ۳۸، قراردادی با سپاه منعقد کرد. در این قرارداد میزان زمینهای انجمن مشخص شده بود که کار ارزشمندی صورت گرفت. همچنین مالکیت انجمن در مورد ۴۴ هزار هکتار زمین مشخص شد، ولی در عوض، در قرارداد آمده است که سپاه مبلغی را به عنوان پذیره و بعد یک اجاره ماهیانه حدود هفتصد هزار تومان را تا سال ۱۳۷۹ به انجمن پرداخت کند. کل مبلغ چیزی حدود ۸۰۰ تا ۹۰۰ میلیون تومان میشد، اما از انجمن خواسته بودند که در مقابل، دیگر ساختوسازی در این زمینها انجام ندهد. همچنین انجمن به اوقاف نامهای بنویسد و برای ساختمانهایی که سپاه روی این زمینها ساخته است، سند مالکیت صادر شود. این موارد خلاف وقفنامهای بود که برای این زمینها وجود دارد.»
شادروان آبادیان در مورد اقدامات انجامشده توسط گردش ۳۹ در این خصوص بیان کرد: «ما با سپاه نشستهای متعددی برگزار کردیم، گفتیم که قرارداد خلاف وقفنامه است و پذیره را هم قبول نداریم. وقفنامه حکم میکند که هرچه روی این زمینها ساخته شده است، متعلق به انجمن است. سپاه واقعاً در این مورد همکاری زیادی داشت. آنها گفتند که اگر قرارداد خلاف وقفنامه بود، چرا آن را امضا کردید و ما هم گفتیم که اشتباه کردیم.»
شادروان رستم آبادیان در گفتوگو با فرامرز پوررستمی، گردآورنده کتاب «انجمن زرتشتیان تهران، یک سده تلاش و خدمت»، بیان کرد: «در گردش ۳۹، مجمع عمومی بهطور فوقالعاده تشکیل شد. در مجمع، متن وقفنامه خوانده شد و مجمع به اتفاق آرا بر فسخ قرارداد با سپاه رأی داد.»
الهیار دانشمند و اسفندیار خسروی، فرنشین و خزانهدار گردش ۴۰ انجمن، در اسفند ۱۳۹۶، همزمان با گردش ۴۳ انجمن، در نامهای سرگشاده خطاب به همکیشان توضیحاتی در مورد تمدید قرارداد اجاره در گردش ۴۰ ارائه دادند. در این نامه آمده است: «با عنایت به عدم پذیرش مفاد مصوبه مجمع عمومی و خواسته هیئتمدیره گردش ۳۹ توسط مسئولین سپاه، اصل اجارهنامه به قوت خود باقی ماند.»
الهیار دانشمند، فرنشین گردش ۴۰ انجمن، در نشست کنکاش یگانگی به تاریخ ۳۰ اردیبهشت ۱۳۸۹ گفت: «ما در مذاکرات خود با سپاه عنوان کردیم که پذیره اولیه بابت ساختمانهای پیشین است و سپاه باید بابت ساختوسازهای جدیدش مبلغ دیگری بپردازد، اما سپاه این موضوع را نپذیرفت. ما توانستیم اجاره را تعدیل کنیم.»
رستم خسرویانی، فرنشین گردشهای ۴۱ تا ۴۳ انجمن، در اسفند ۱۳۹۶ در واکنش به نامه الهیار دانشمند و اسفندیار خسروی بیان کرد: «امضای قرارداد اجاره با دریافت پذیره در گردش ۳۸ انجمن برخلاف وقفنامه بوده است. انجمن با مصوبه هیئتمدیره و در راستای تحقق وقفنامه و نظر مجمع عمومی در گردش ۳۹، تمدید قرارداد قصر فیروزه در گردش ۴۰ را به رسمیت نمیشناسد.»
در نشست دوم خبری امرداد با کامبیز میزانیان، فرنشین انجمن، وقتی از ایشان پرسیده شد که آیا آخرین نسخه قرارداد قصر فیروزه همان است که در اواخر گردش ۳۸ به امضا رسیده است، ایشان گفت: «بله و بعد از آن دیگر قراردادی بسته نشده است.»
شاید تا اواخر دهه ۴۰ خورشیدی این امکان برای انجمن وجود داشت که زمینهای ۴۴ میلیون مترمربعی قصر فیروزه را که از سه طرف با کوه هممرز است، به شهرکی صنعتی، اقتصادی و مسکونی تبدیل کند، ولی اکنون سالهاست که شاهد بدهبستان بر سر گور نیاکانمان هستیم. البته نباید فراموش کرد که هرکدام از فرنشینها و هموندان پیشین انجمن در زمان خود و با توجه به شرایط موجود، بهترین تصمیمها را گرفتند و خدمات شایانی به جامعه کردند. به هر حال، سرنوشت زمینهای قصر فیروزه در هالهای از ابهام قرار دارد. انتظار میرود گردش ۴۶ انجمن، که امیدهای زیادی به آن بسته شده است، در این زمینه اقدامات مؤثری انجام دهد.
روانشاد افلاتون ضیافت، فرنشین گردش ۳۶ انجمن، در بهمن ۱۳۸۲ در گفتوگو با هفتهنامه امرداد گفت: «ما باید این فکر را بکنیم که اگر روزی قصر فیروزه به عنوان یک گورستان متروکه شناسایی شود و دیگر اجازه ندهند که درگذشتگان را در آنجا دفن کنیم، باید چه کار کنیم؟»
مشکلات بهوجودآمده برای زمینهای موقوفه قصر فیروزه نشاندهنده این حقیقت است که زرتشتیان همواره از پیشگامان مدافع ایران بودهاند و هر جا لازم بوده، برای حفاظت از این سرزمین اهورایی، جان و مال خود را فدا کردهاند.
ادامه دارد
