در دل خاک پربار الیگودرز، جایی که سدهها سکوت فرمان میراند، باستانشناسان به معمایی سنگی دست یافتهاند؛ مجموعهای از دالانها و اتاقهای زیرزمینی که گویی پلی میان تاریخ ساسانی و دوران میانه اسلامی است.
گویی «قدبرا» پس از سالها بیمهری و آسیبهای ناشی از حفاریهای غیرمجاز، سرانجام زبان به سخن گشوده است. دکتر عطا حسنپور، مدیرکل میراثفرهنگی لرستان و سرپرست تیم کاوش این مجموعه، از پایان گام نخست عملیاتی خبر میدهد که پرده از بخشی از این راز دیرین برداشته است.
از آرامگاه تا انبار آذوقه؛ معمای پیچیده قدبرا
اگرچه در نخستین مستندسازیهای سال ۱۳۷۲ توسط ناصر نورزاده چگینی، این محل به عنوان یک گورستان دستهجمعی معرفی شده بود، اما کاوشهای امسال گمانههای تازهای را پیش روی باستانشناسان قرار داده است. کشف خمرههای نگهداری آذوقه در میان این فضای سنگی، احتمال «مسکونی بودن» یا «پناهگاه بودن» مجموعه را در کنار کاربریهای احتمالی تدفینی، تقویت میکند.
یافتههایی که تاریخ را ورق میزنند
تیم کاوش در این عملیات که از آغاز بهار ۱۴۰۵ آغاز شد، به خواناسازی دالان اصلی و شناسایی شش دالان فرعی و چهار اتاق در عمق ۷.۵ متری زمین دست یافت. یافتههای سفالی در این بخشها، شناسنامهای برای این دستکند است که دیرینگی آن را به دوران دوران شکوه ساسانیان و سدههای میانهی اسلامی گره میزند.
دکتر حسنپور با پافشاری بر اینکه بخشهای بسیاری از این مجموعه همچنان دستنخورده و در انتظار کاوشهای آینده باقی مانده است، یادآور شد: دشت بارآور (:حاصلخیز) و کهن الیگودرز، گنجینهای از تاریخ پیشازتاریخ تا دوران اسلامی را در خود جای داده و مجموعه دستکند طلاشور قدبرا تنها گوشهای از دیرینگی این دشت گسترده است.
این عملیات باستانشناسی که با کوشش و پیگیریهای استانی و ملی به سرانجام رسید، بار دیگر اهمیت حفاظت از آثار زیرزمینی را در برابر دستاندازیهای سودجویان یادآوری میکند؛ میراثی که اکنون با کوشش تیم پژوهشی به سرپرستی دکتر حسنپور و یاسر مردانی، در آستانه بازتعریف هویت تاریخی خود قرار دارد.
