خشایار دِسای، مدیر پارسی و نخستین مدیرعامل شرکت ساعتسازی تایتان، وابسته به گروه تاتا، از چهرههای اثرگذار صنعت ساعت هند بهشمار میرود.
انتشار «داستان تایتان» توجه دوبارهای را به یکی از شگفتانگیزترین مسیرهای تجاری در هند مدرن جلب کرده است. شکلگیری تایتان، شرکتی که بازار ساعت این کشور را متحول کرد و به یکی از قابلاعتمادترین برندهای مصرفی هند تبدیل شد.
در قلب این داستان، زاکسیس (خشایار) دِسای، مدیرعامل موسسس تایتان قرار دارد. فردی که چشمانداز او به هند کمک کرد تا از دوران کمبود و فهرستهای انتظار، به عصری از طراحی، انتخاب، دقت و آرزو گذار کند.
این مجموعه ششقسمتی که اکنون در Amazon MX Player در حال پخش است، جیم ساربه را در نقش خشایار دِسای و نصیرالدین شاه را در نقش جِی.آر.دی تاتا به تصویر میکشد. این سریال که بر اساس کتاب «تایتان: درباره موفقترین برند مصرفی هند» نوشته وینای کامات ساخته شده، به بازخوانی ریسکها، مقاومتها و ارادهای میپردازد که پشت تولد تایتان قرار داشت. اما فراتر از داستان یک شرکت، این اثر تصویری از نوعی «نهادسازی هندی» ارائه میدهد که امروز بیش از هر زمان دیگری معنادار به نظر میرسد.
خشایار دِسای در سال ۱۹۳۷ در یک خانواده پارسی متولد شد، در کالج الفینستون بمبئی تحصیل کرد و سپس برای ادامه تحصیل به دانشگاه آکسفورد رفت . جایی که فلسفه، اقتصاد و سیاست خواند. او در سال ۱۹۶۱ از طریق «خدمات اداری تاتا» به گروه تاتا پیوست و در بخشهای مختلف این گروه از جمله مواد شیمیایی، هتلها و فولاد فعالیت کرد.
این گستره تجربه، درک وسیعی از صنعت هند در زمانی به او داد که کشور هنوز تحت نظام «لایسنس راج» شکل میگرفت. سهمیههای تولید، کنترلهای دولتی و کمبودها بخش بزرگی از اقتصاد مصرفی را تعریف میکردند. بازار ساعت نیز از این قاعده مستثنی نبود. شرکت دولتی HMT بر بازار تسلط داشت و خرید یک ساعت میتوانست شامل انتظار طولانی، رزرو و مصالحه باشد. ساعتهای خوب بهسختی پیدا میشدند و بسیاری از نمونههای باکیفیت از مسیرهای غیررسمی یا قاچاق وارد کشور میشدند.
این وضعیت بازتابدهنده نوعی تصور گستردهتر بود : اینکه صنعت، طراحی، محیط و زندگی روزمره همگی به هم مرتبط هستند.
کسانی که با او کار کرده بودند، او را مردی جلوتر از زمان خود به یاد میآورند. بیجو کورین، مدیرعامل پیشین تایتان، شاید مناسبترین ادای احترام را زمانی بیان کرد که دِسای را دقیقاً با همین واژهها توصیف کرد.
برای جامعه پارسی، داستان خشایار دِسای در دل سنتی گستردهتر از نهادسازی قرار میگیرد. پارسیان نقش بزرگی در زندگی صنعتی، مدنی، خیریه و فرهنگی هند داشتهاند و اغلب نهادهایی ساختهاند که فراتر از سود اقتصادی، حامل ارزشها بودهاند. کار دِسای در تایتان ادامه همان سنت است. او به ساخت شرکتی کمک کرد که اعتماد، طراحی، انضباط، برتری در تولید و تخیل اجتماعی را در هم آمیخت.
او در سال ۲۰۰۲ پس از بیش از چهار دهه فعالیت در گروه تاتا بازنشسته شد و بهجای او بَهسکار بات منصوب شد. تا آن زمان، تایتان به الگویی برای کسبوکار مصرفی در هند تبدیل شده بود. در طول زمان، این شرکت به حوزههای ساعت، جواهرات، عینک، اکسسوریهای مد و سایر دستهها گسترش یافت، در حالی که همچنان اعتماد اولیهای را که از روزهای نخستین شکل گرفته بود حفظ کرد.
خشایار دِسای در ۲۷ ژوئن ۲۰۱۶ در سن ۷۹ سالگی درگذشت. بنگلور سالها خانه او بود، اما هوسور بخش مهمی از میراث حرفهای او باقی ماند. این همان جایی بود که تایتان پایگاه تولیدی خود را بنا کرد و هزاران کارمند، ساکنین، پس از درگذشت او برای ادای احترام گرد هم آمدند.
امروز، با پخش «داستان تایتان، ساخته شده در هند» برای نسل جدید، داستان تولد تایتان دوباره زنده میشود؛ و همزمان یادآور قدرت یک کسبوکار ارزشمحور و آیندهنگر است. زندگی دِسای صرفاً داستان مردی نبود که ساعت میساخت؛ بلکه روایت کسی بود که درک کرد خودِ مفهوم «زمان» در هند در حال تغییر است — و صنعت هند نیز باید همراه آن تغییر کند.
خشایار دِسای با خلق نخستین برند بزرگ و مدرن ساعت در هند، چیزی فراتر از ابزارهای سنجش زمان به این کشور داد. او به آن اعتمادبهنفس بخشید.
منبع: پارسی خبر
