در سال 1298 خورشیدی، موبد فیروز آذرگشسب در شهر یزد زاده شد و پس از زندگیای ثمربخش در 5 تیرماه 1375 خورشیدی به سرای نور و روشنایی پیوست. امروز سیامین سال درگذشت آن موبد دانشمند است.
موبد فیروز آذرگشسب، فرزند دستور نامدار دستور شهریار، دانشهای مدرسهای را در یزد و تهران آموخت. دانشاندوز کالج البرز در تهران بود که به پیشنهاد میرزا سروش لهراسب و به هزینهی کنکاش موبدان، به همراه موبد رستم شهزادی راهی بمبئی شد تا در مدرسهی کاماآتورنان آن شهر که ویژهی موبدزادگان بود، درس بخواند و با دانش دینی موبدی آشنا شود. او هفت سال در آنجا آموزشهای پیشرفته در زمینهی دین زرتشتی را گذراند و زبانهای اوستایی، پهلوی، پازند را بهکمال آموخت.
او در بازگشت به ایران یکسال آموزگار دبیرستان کیخسروی بود. آنگاه رشتهی قضایی را درس خواند و مدرک علمیاش را در سال 1334 خورشیدی بهدست آورد، اما کار وکالت را پی نگرفت و کارمند بانک صنعتومعدن شد. در آنجا او مترجم بود. تا سال 1359 خورشیدی که بازنشسته شد، به کار خود در بانک ادامه داد.
برگردان گاتها؛ کوششی ماندگار و ستایشبرانگیز
سرفصل بزرگ زندگی موبد آذرگشسب برگردان دانشورانهی «گاتها» پس از 15 سال کوشش پیوسته است. کار او بیگمان یکی از ارزندهترین برگردانها از سرودهای مینوی گاتها در جهان است. موشکافی موبد آذرگشسب در آوانبشت اوستایی، آوانویسی پارسی، آوانویسی لاتین، برگردان واژه به واژه، برگردان آزاد، تفسیر هر بند گاتها و در پایان واژهشناسی آن بند، در خور ستایش بسیار است. پوشینه (:جلد) نخست این برگردان در سال 1351 انتشار یافت. 8 سال پس از آن پوشینهی دوم برگردان او از گاتها انتشار یافت. پیش از آن، در سال 1337 کتابی به نام «بخشی از فرهنگ اوستا» از موبد آذرگشسب انتشار یافته بود.
همزمان با برپایی آیین یکصدمین سالگرد درگذشت «مانکجی لیمجی هاتریا» به كوشش کنکاش موبدان آمریکای شمالی، موبد فیروز آذرگشسب گاتهای برگردانده شدهی خود را به انگلیسی بازگرداند و به آن کنکاش پیشكش کرد. پس از آن در سال 1364 خورشیدی به برگردان انگلیسی «خرده اوستا» همت گمارد.
موبد آذرگشسب باور داشت که: «اغلب خاورشناسان غربی سعی کردهاند معانی و مفهوم آیات آسمانی زرتشت را که مشحون از درس اخلاق و فلسفهی زندگی است، به صورتی مبتذل درآورده و از این راه از مقام عالی روحانیت و معنویت گفتارهای حکیمانهی این پیامبر بزرگ آریایی بکاهند» (جستار «سخنی چند راجع به گاتها»- مجلهی ارمغان، دورهی 33، خورداد 1343، رویهی 192). یکی از انگیزههای موبد آذرگشسب از برگردان گاتها، همین آسانگیری خاورشناسان در برگردان آن سرودهای مینوی بوده است.
موبد آذرگشسب در دههی هفتاد خورشیدی به اروپا سفر کرد و در آلمان و انگلیس به سخنرانی پرداخت. سخنرانیهای اودربارهی گاتها و اشوزرتشت بود. او سالها فرنشین انجمن موبدان بود. از آثار دیگر آن موبد دانشمند میتوان به: «آیین سدرهپوشی زرتشتیان» (1345)، «آیین زناشویی زرتشتیان» (1345)، «آیین کفنودفن زرتشتیان» (1349)، «آیین برگزاری جشنهای ایران باستان» (1351)، «آتش در ایران باستان» (1353) و «مراسم مذهبی و آداب زرتشتیان» (1353) اشاره کرد.
یادش جاودان گرامی باد
یارینامه: کتاب «یادبود نخستین همایش سراسری موبدان و موبدیاران ایران»، 1376- رویهی 66.
