حفاریهای غیرمجاز و دستیازی به حریم آثار تاریخی، زنگ خطر را برای میراث پنج هزار ساله جنوب کرمان به صدا درآورده است.
میراث تاریخی جیرفت، یکی از کهنترین خاستگاههای تمدنی جهان، این روزها بیش از هر زمان دیگری در مورد تهدید قرار گرفته است؛ تهدیدی که نه از سوی بیگانگان، بلکه در سایه کمتوجهی، ضعف نظارت و تعرض به عرصههای تاریخی، نفسهای این گنجینه ۵ هزار ساله را به شماره انداخته است.
به گزارش ایسنا، نگرانیها درباره وضعیت گسترههای باستانی جیرفت بار دیگر اوج گرفته است. یافتهها نشان میدهد این میراث ارزشمند تاریخی، به جای برخورداری از حفاظت و نگهداری، درگیر حفاریهای غیرمجاز، دستیازی به حریم آثار و اجرای برخی طرحهای عمرانی بدون توجه به ضوابط میراث فرهنگی شده است؛ موضوعی که واکنش کنشگران فرهنگی و رسانهای را در پی داشته است.
جیرفت زیر چکمه غارتگران است
محمود مجاز، کنشگر رسانهای، با ابراز نگرانی از شرایط کنونی میراث فرهنگی جیرفت، وضعیت موجود را «تهدیدی جدی» توصیف کرد و گفت: «امروز جیرفت نه در چنگال دشمن خارجی، بلکه زیر چکمههای غارتگران در حال فروپاشی است. عرصههای باستانی این منطقه به حیاطخلوت قاچاقچیان تبدیل شده و هویت ملی ما قطعهقطعه در بازارهای سیاه به حراج گذاشته میشود؛ در حالی که مسئولان هیچ چارهاندیشی مؤثری انجام ندادهاند».
او با اشاره به وضعیت تپههای تاریخی کنارصندل، که بهعنوان نماد تمدن کهن «ارته» شناخته میشوند، هشدار داد: اجرای برخی طرحهای عمرانی بدون استعلام از میراث فرهنگی، این محوطههای ارزشمند را در مسیر نابودی قرار داده است.
به گفته وی، این اقدامات مصداق آشکار اهمال سازمانیافته است؛ جایی که منافع کوتاهمدت بر حفظ میراث ماندگار تاریخی ترجیح داده شده است.
حفظ صندلی مدیریت به بهای از دست رفتن تاریخ؟
مجاز با انتقاد از عملکرد برخی مدیران اظهار کرد: «آیا حفظ میز و صندلی آنقدر اهمیت دارد که به بهای تاراج شناسنامه چند هزار ساله این سرزمین تمام شود؟ هنگامی که محوطههای باستانی در سایه بیعملی روزبهروز تخریب میشوند و غارتگران آشکارا در پی ربودن هویت این سرزمین هستند، نشستن بر صندلی مدیریت نه یک امتیاز، بلکه لکهای سیاه در کارنامه مدیرانی است که تنها نظارهگر ماندهاند».
او تأکید کرد: «جیرفت امروز بیش از وعدههای تکراری و گزارشهای کلیشهای، به اقدامات عملی و میدانی نیاز دارد. باید هرچه سریعتر از ادامه این غارت آشکار جلوگیری شود؛ چرا که تاریخ نه منتظر هیچ مدیری میماند و نه عملکرد آنان را فراموش خواهد کرد».
انتظار برای پاسخ مسئولان
آنچه از این هشدارها برمیآید، تصویری تلخ از جیرفتی است که میراث عظیم آن در کشاکش سهلانگاریها و سودجویی حفاران غیرمجاز، به گروگان گرفته شده است. رسانهها و دوستداران میراث فرهنگی، از مسئولان میخواهند پیش از آنکه بخشی دیگر از تاریخ این سرزمین برای همیشه از میان برود، اقدامات مؤثر و فوری برای حفاظت از این آثار انجام دهند.
اکنون باید دید فرمانداری، اداره میراث فرهنگی جیرفت و مدیرکل میراث فرهنگی استان کرمان چه پاسخی به این هشدارهای جدی خواهند داد و آیا این بار وعدهها جای خود را به اقدام عملی خواهند داد یا نه.
