تارنمای خبری امرداد
امروز وهمن امشاسپند دوم خوردادماه زرتشتی؛ 31 اردیبهشت‌ماه خورشیدی

سالروز تخت‌نشینی پوراندخت نخستین بانوی پادشاه ایران

امروز وهمن امشاسپند از ماه خورداد سال 3758 زرتشتی، نخستین روز نَبُر، روز پرهیز از خوردن گوشت، چهارشنبه 31 اردیبهشت‌ماه 1399 خورشیدی، 20 می 2020 میلادی

رویدادنگاران کلیسایی قسطنطنیه ماه می سال 630 میلادی را نوشته‌اند که در پی سستی دودمان ساسانیان، پوراندخت دختر خسروپرویز، شاه ایران شد.
دیگر تاریخ‌نگاران نوشته‌اند که پوراندخت در سال 630 و چند هفته پس از قتل سپهبد شهربراز بر تخت شاهی ایران تکیه زده بود. سپهبد شهربراز نهم ژوئن سال 630 میلادی در تیسفون کشته شده بود. دوران سلطنت پوراندخت بیش از 16 ماه به درازا نکشید. پس از برکناری خسروپرویز و سپس کشتن او، در مدت چند سال، ده پادشاه بر ایران حکومت کردند. با کشته شدن یزدگرد سوم دهمین شاه این دوران بحرانی، حکومت دودمان ساسانی و همچنین عمر امپراتوری ایران باستان که در معرض حملات نظامی اعراب مسلمان قرار گرفته بود به پایان رسید. بحرانی که به پایان امپراتوری ایران در سده هفتم میلادی انجامید، نتیجه نابخردی‌های خسروپرویز بود که ژنرال‌ها، سیاستمداران و مردان فکر ایران را کشت، فراری داد و یا رنجانید و خانه‌نشین ساخت و دست به یک رشته جنگ‌ها و کشورگشایی‌های نبایسته و بی‌ثمر زد، و با این کار ارتش را فرسوده و خزانه را خالی کرد و با اشتباهات داخلی باعث زورگویی هرچه بیشتر ارباب به کشاورز شد و شکاف طبقاتی افزایش یافت و بر نارضایی‌های مردم افزود. دوران پادشاهی پوراندخت یکی از سخت‌‌ترین و تاریک‌ترین دوران ساسانیان است. اگرچه امپراتوری ساسانی در ظاهر همان امپراتوری سرسخت و قدرتمند بود ولی در داخل درگیر کشمکش‌های بزرگی بود و هم اینکه در آن زمان تازیان تاخت و تاز های خود را به مرزهای ایران آغاز کرده بودند چرا که خبرچینان خبر نزد ابوبکر برده بودند که ایرانیان دشمنان بزرگ تازیان زنی را به پادشاهی برگزیده‌اند که این امر در نظر ایشان پیروزی پیش از جنگ بود و به آنان امید پیروزی می‌داد.
پوراندخت که بانویی لایق و با تدبیر بود، با اینکه دیگر خیلی دیر شده بود سیاست خارجی و داخلی تازه‌ای در پیش گرفته بود تا امپراتوری ایران را نجات دهد. وی در دسامبر سال 631 میلادی با دولت روم شرقی قرارداد صلح امضاء کرد تا فرصت یابد دست به اصلاحات داخلی بزند. پوراندخت می‌دانست که ایرانیان از جامعه‌ی طبقاتی که به آنان تحمیل شده بود شدیدا ناخرسند هستند، داوران از داد و دادگری دور شده‌اند و سران ایالات برای خود اختیارات تازه‌ای خلق کرده و حتی سکه ضرب کرده‌اند. برای حل این مسائل بود که پوراندخت با روم (بیزانس) قرارداد صلح امضاء کرد و دستور رعایت عدالت، بخشودن مالیات عقب افتاده، لغو برتری‌های طبقاتی و اختیارات اضافی فرمانداران را داده و سکه‌ی ملی واحد ضرب کرده بود. پوراندخت تازش تازیان از عربستان را به قلمرو ایران پیش‌بینی کرده و به فرماندهان ارتش اندرز داده بود که اختلافات خود و جنگ قدرت را کنار بگذارند و آماده‌ی رویارویی باشند. مسلمانان تا آن زمان بر سراسر جزیرة‌العرب چیره شده بودند. با وجود تصمیمات اصلاحی بسیار، حکومت پوراندخت هم، مانند سایر جانشینان خسرو پرویز دولتی مستعجل بود و اختلافات داخلی و نزاع بر سر قدرت در تیسفون ادامه یافت و …. پس از پوراندخت، خواهر آذرمیدخت (آزرمی دخت ـ آزرمین دخت) دختر دیگر خسروپرویز شاه شده بود که عمر پادشاهی او نیز کوتاه بود.

سرش سبز بادا ، منش ارجمند

منش بر گذشته ز چرخ بلند

«من» در ادب پارسی به چم منش و روان و دل به کار مى رود.

وهمن امشاسپند دومین روز از هر ماه سی روزه‌ در گاهشمار زرتشتی است. واژه‌ی وهمن دو بخشی است یعنی «وهو» به چم نیک و خوب و «منه» از بن «من» بمعنای اندیشیدن شناختن و فهمیدن است هر دو بخش یعنی اندیشه نیک است بهمن از فروزه‌های اهورا مزدا است در جهان مینوی نماینده‌ی اندیشه نیک. بهمن در اوستا وهومنه خوانده می‌شود.

*«من» در ادب پارسی به چم منش و روان و دل به کار مى رود.

استاد فرزانه فردوسی بزرگ می‌سراید:

سرش سبز بادا ، منش ارجمند

منش بر گذشته ز چرخ بلند

نخستین آفریده‌ی اهورامزد هست و یکی از مهین ایزدان مزدیسنای هست .

در جهان مینویی نماد پاکى اندیشه و خرد و دانایی خداوندگار هست.

آدمی را به خرد و اندیشه کردن و دانایی بهره مى‌بخشد و آدمی را به پروردگار هستی نزدیک مى‌سازد .

وهمن همان بزرگ امشاسپند و ایزد بزرگ هست که در خواب روان اشو زرتشت سپنتمان را به پیشگاه اهورامزدا رهنمون کرد .

ایزد وهومنه به آدمی سخن نیک و گفتار برتر آموزش  مى‌دهد و آدمی را از ژاژگویی و هرزه‌گویی باز  مى‌دارد.

اندیشه‌ی نیک و منش نیک اهورایی و نخستین امشاسپند و پرستار جانوران هست . نخستین روز نبر در ماه زرتشتی هست و در این روز خوردن گوشت پرهیز مى‌دارند .  با ایزد ماه ، گوش، و رام روز هم کار هستند.

اندیشه‌ی نیک، اندیشه‌ای است که مردمان سراسر جهان را به‌سوی اشا سو می‌دهد و اندیشه بد اندیشه‌ای است که مردمان را به فریب و کژ راهی انداخته و آنها را از اشا دور می‌سازد. در گات‌ها سناریوی آزاد اندیشی و دموکراسی اجتماعی به‌روشنی به‌چشم می‌خورد. وهومن به اندازه‌ای در آیین مزدیسنی مهم است که گفته می‌شود آن زندگی بهترین زندگی به‌شمار می‌آید و تنها از راه اشا می‌توان به آن رسید.  واژه‌ی وهومن در گات‌ها ۱۲۷ بار آمده است.

زرتشت با نیروی خرد و بکارگیری اندیشه‌ی نیک به شناخت خداوند دست یافت‌. اندیشه نیک یا خرد مقدس یا بهمن نمادی از گوهر خرد اهورا مزدا است که خود سرچشمه خرد است.

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

ممکن است شما دوست داشته باشید