تارنمای خبری امرداد
در امرداد 438 چاپ شده است

گزارش سنگ­‌نبشته‌ی اورارتویی جوان‌قلعه

سرزمین اورارتو با گستره‌ای نزدیک به سیصد هزار كیلومتر مربع در ابتدای هزاره‌ی اول ق.م دربرگیرنده‌ی آذربایجان، ارمنستان و خاور تركیه می‌شده است. با اینكه در شمال باختری ایران و به‌ویژه در نواحی پیرامون دریاچه‌ی اورمیه در زمان‌هایی یكی از سرزمین‌های فرمانبردار دولت اورارتو بوده و آثار فراوانی از این دوران در این مناطق شناسایی شده است، اما با این همه كوشش برای شناخت، خواندن و شناساندن آثار و به ویژه نگهداری از این میراث در ایران بسیار كمتر از آنی است كه در كشورهای روسیه، ارمنستان، گرجستان و تركیه می‌بینیم.

سنگ‌نبشته‌های سنگی اورارتویی هم، به جز ایران، در این كشورها هست. اما اهمیت و کوشش برای نگهداری از این گونه سنگ‌نبشته‌ها در ایران كمتر از كشورهای یاد شده است. این‌گونه سنگ‌نبشته‌ها با توجه به بار آگاهی‌هایی که درباره جغرافیای تاریخی منطقه و رویدادهای تاریخی آن دارند و همچنین اهمیت این سنگ‌نبشته‌ها در مطالعات زبان‌شناختی كه از ارزشمندترین اسناد به جا مانده‌ی تاریخ به شمار می‌روند، دارای ارزش بسزایی در تاریخ و میراث یك منطقه است. بیشتر سنگ‌نبشته‌های مندرج بر روی صخره‌ها جنبه‌ی آوازه‌گری پادشاهان را داشته و در سنگ‌نبشته‌های نقش شده گاهی گزارش یك سند تعیین مرزی به شمار می‌رفته است. سنگ-نبشته‌های اورارتویی که در آذربایجان هستند بیشتر به گزارش كوتاهی از پیروزی‌های پس از لشكركشی‌ها و گاهی گزارش گسترده‌ای از غنایم جنگی به دست آمده، دارد. بخش فراوانی از سنگ‌نبشته‌ها گزارش‌هایی درباره‌یکارهای ساخت و ساز مانند ساختن استحكامات، كاخ‌ها، معابد، كانال‌های آبرسانی و ساخت باغ‌ها و تاكستان‌ها است. بخش كوچكی از این سنگ‌نبشته‌ها نیز دربردارنده‌ی فرهنگی و مذهبی (پیشکش هدایا به خدایان و سیاهه‌ی قربانی‌ها) است.1 سنگ‌نبشته‌ی جوان‌قلعه‌ی عجب شیر هم یكی از این سنگ‌نبشته‌های مهم اورارتویی است. این سنگ‌نبشته روی صخره‌ای به سوی خاور در بستری نزدیک 60*90 سانتی‌متر و با اندازه‌ی نوشته‌ای برابر با 40*80 سانتی متر بر سینه‌ی كوهی با نام محلی نصیر‌داغی نزدیک یك كیلومتری خاوری شهری به همین نام و در سوی شمال رودخانه قلعه چای در شهر جوان‌قلعه2، در 8 کیلومتری خاور شهرستان عجب‌شیر كنده شده است. شوربختانه بخش‌هایی از سنگ‌نبشته در بخشهای پایانی سطرهای 1 تا 8 به شوند‌هایی ناپیدا به گونه‌ای خرد و ساییده شده كه حتا اثری از داغی سظرها هم به جا نمانده است. بخش‌هایی از سوی چپ صخره را نیز به عمد شكسته‌اند و خرده‌های آن در پای صخره دیده می‌شود. سنگ‌نبشته در ده سطر به خط میخی اورارتویی نوشته شده است.

آنچه در بالا آمده است بخشی از نوشتاری‌ست با عنوان «گزارش سنگ­‌نبشته‌ی اورارتویی جوان‌قلعه» به قلم امیر چهره‌گشا، که در تازه‌ترین شماره‌ی امرداد چاپ شده است.

متن کامل این نوشتار را در رویه‌ی ششم (تاریخ و باستان‌شناسی)  امرداد شماره‌ی 438 بخوانید.

شماره‌ی  438 هفته‌نامه‌ی امرداد از ‌‌دوشنبه 30 فروردین‌ماه 1400  خورشیدی، در روزنامه‌فروشی‌ها و نمایندگی‌های امرداد در دسترس خوانندگان  قرار گرفته است.

خوانندگان می‌توانند برای دسترسی به هفته‌نامه‌ی امرداد افزون‌بر نمایندگی‌ها و روزنامه‌فروشی‌ها از راه‌های زیر نیز بهره ببرند.

فروش اینترنتی هفته‌نامه‌ی امرداد شماره‌ی 438

اشتراک ایمیلی هفته‌نامه امرداد

1 نظر
  1. مهرزاد ، يک ايرانی می گوید

    برخی زبانشناسان می گویند شبیه زبانهای قفقازی شمالشرقی ( لزگی و … ) است. اما بيشتر می شود گفت زبان ارمنی دنباله زبان اورارتویی و یا همانند و یا همخانواده آن است.

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

ممکن است شما دوست داشته باشید