افزایش نگرانیها درباره کاوشها و دستدرازیهای پیدرپی به تپهی باستانی «کاووسیه» با بیش از 5 هزار سال دیرینگی، بار دیگر گفتوگوی تعیین پهنه و حریم این گسترهی تاریخی را به یکی از خواستههای کنشگران میراث فرهنگی و ساکنان منطقه تبدیل کرده است؛ گسترهای که در نزدیکی تهران جای دارد و ثبت ملی هم شده است.
به گزارش خبرگزاری ایسنا، «تپهی کاووسیه» از انگشتشمار گسترههای باستانی بهجایمانده در باختر استان تهران به شمار میرود؛ گسترهای که دیرینگی آن برپایهی منابع منتشرشده و بررسیهای انجامشده تا کنون، به هزارهی سوم و چهارم پیش از میلاد و دورهی مفرغ بازمیگردد. این اثر تاریخی در 25 آبان 1387 با شماره ثبت 23 873 در فهرست آثار ملی کشور ثبت شد. باستانشناسان و پژوهشگران، این تپه را بخشی از زنجیرهی استقرارهای انسانی پیش از تاریخ در دشت تهران میدانند؛ گسترهای که میتواند آگاهیهای ارزشمندی دربارهی الگوهای سکونت، گذران (:معیشت) و فرهنگ جوامع نخستین در باختر تهران ارایه دهد.
با این همه، آنچه نام «تپهی کاووسیه» را در سالهای گذشته بیشتر بر سر زبانها انداخت، نه کاوشهای علمی، بلکه بازگفتهای پیوسته به کاوشهای غیرمجاز و جستوجوی اشیای تاریخی بود. گزارشها نشان میدهد در جریان کاوشهای غیرمجاز این تپه، آثاری تاریخی به دست آمد که بخشی از آنها سپستر هنگام بیرون بردن از کشور شناسایی شدند. در میان این بازگفتها، کشف تابوت و بهجا ماندههای یک مومیایی از شمار نمونههایی بود که نگاه همگان را به این گستره کشاند؛ هرچند مستندات باریکبینانهای دربارهی آنها در دسترس نیست. وجود تکههای سفالی و نشانههای تاریخی پراکنده در پیرامون تپه نیز سبب شده بود سالها این گستره در میان کاوشگران غیرمجاز شناخته شود.
فشار گسترش (:توسعهی) شهری نیز در این سالها به یکی دیگر از تهدیدهای اصلی این گستره تبدیل شده است. گسترش شهر قدس، پروژههای عمرانی، گسترش گذرگاهها و ساختوسازهای پراکنده، اندکاندک پهنهی گسترههای تاریخی پیرامون تهران را کوچکتر کرده است؛ وضعیتی که کنشگران میراث فرهنگی میگویند «تپهی کاووسیه» نیز از آن بهدور نبوده است. حتا در سالهای گذشته، گزارشهایی از کشف کاوشهای غیرمجاز در نزدیکی این تپه و انجام کاوشها در پوشش فعالیتهای دیگر، همچون ساختوساز، منتشر شده است.
اکنون خو.اهندگان (:مطالبهکنندگان) میگویند تعیین عرصه و حریم تپهی کاووسیه نه تنها یک خویشکاری اداری، بلکه واپسین زمان برای نگاهبانی از یکی از مهمترین گسترههای پیش از تاریخ باختر تهران است؛ گسترهای که اگرچه هزاران سال پایدار مانده است، اما شتاب پایداری در برابر توسعهی بیرویهی امروز را نداشته باشد.
از همین رو، کارزاری با آرمان درخواست تعیین عرصه و حریم «تپهی باستانی کاووسیه» شکل گرفته؛ خواستهای که امضاکنندگان آن باور دارند ادامهی روند ساختوسازها و نبود رویهها (:ضوابط) نگاهبانی روشن، میتواند آنچه از این گستره بهجای مانده را نیز از میان ببرد.
در بخشی از متن منتشر شده در این کارزار با گفتن اینکه «شوربختانه با ساختوسازهایی که روی تپه تاریخی کاووسیه انجام گرفته است، بخش بسیاری از مساحت این اثر ارزشمند تاریخی در آستانهی نابودی قرار گرفته است.» از رییس میراث فرهنگی شهر قدس در استان تهران خواسته شده است که «برای نگهداری باقیمانده تپه و لایههای تاریخی از ساختوساز جدید در حریم تپه نگاهبانی شود و با اجرای شبکهی فاضلاب شهری در گسترههایی که پیشتر ساختوساز در آنها انجام شده است، میتوان از کاوشهای غیرمجاز و ویرانگر که به بهانهی نصب فاضلاب انجام میگیرد، جلوگیری کرد و از آسیبهای بیشتر به لایههای تاریخی پیشگیری کرد».
