فرش بلوچی خراسان، با نقوش ذهنی، هندسه دقیق، رنگهای اصیل و بافتی ریشهدار در زندگی عشایری، اکنون با ثبت نشان جغرافیایی ملی در تربتحیدریه، گامی تازه برای بازشناسی جایگاه تاریخی خود برداشته است.
در تار و پود فرش دستباف عشایری شرق خراسان، تنها رنگ و نقش جریان ندارد؛ بخشی از حافظه فرهنگی این سرزمین تنیده شده است.
فرنشین (:رییس) اداره صنعت، معدن و تجارت تربتحیدریه اعلام کرد این شهرستان توانسته پس از رقابتی فشرده میان چند شهرستان، نشان جغرافیایی ملی فرش دستباف عشایری خود را با عنوان «فرش بلوچی خراسان» به ثبت برساند؛ اقدامی که میتواند نقطه عطفی در احیای صنعت فرش دستباف شرق کشور باشد.
فرش بلوچ در خراسان از اصیلترین فرشهای عشایری ایران به شمار میرود؛ فرشی که ریشه در فرهنگ، سنت و شیوه زندگی عشایر بلوچ ساکن خاور خراسان دارد و سالهاست به دست هنرمندان و بافندگان این خطه جان میگیرد. آنچه این فرش را از بسیاری نمونههای دیگر متمایز میکند، نقشهای ذهنیباف، طرحهای هندسی، ترکیببندیهای سنجیده و رنگهایی است که هویت بومی و دیرپای آن را نگاه داشتهاند.
این فرشها نهتنها یک کالای مصرفی یا صادراتی، بلکه روایتی تصویری از زیستبوم خاور ایران هستند؛ روایتی که در آن، سلیقه بومی، تجربه نسلها و مهارت دست بافنده در کنار هم نشستهاند. کیفیت بالا و اصالت طرح، باعث شده فرش بلوچ هم در بازار داخلی و هم در بازارهای بینالمللی جایگاهی ویژه داشته باشد.
بر اساس اعلام فرنشین اداره صمت تربتحیدریه، سالانه نزدیک به هفت هزار مترمربع فرش در این منطقه تولید میشود و حدود ۹۰ درصد آن به کشورهای اروپایی صادر و ۱۰ درصد آن جذب بازار داخلی میشود.
با وجود این توانمندی، شمار بافندگان منطقه در سه شهرستان تربتحیدریه، زاوه و مهولات از ۲۴ هزار تن در گذشته، به ۱۰ هزار تن کاهش یافته است؛ موضوعی که اهمیت ثبت این نشان جغرافیایی را برای حفظ، صیانت و رونق دوباره این هنر-صنعت دوچندان میکند.
نوبخت ابراز امیدواری کرده است که ثبت ملی این نشان، زمینه بازگشت رونق به فرشبافی و پیشههای وابسته در منطقه تربتحیدریه را فراهم کند.
