شاید برای آرامش درونمان خوب است گاهی از دنیای پُرهیاهوی بزرگسالی فاصله بگیریم و به دوران خوش کودکیمان بازگردیم. با این کار دستِ کم به احساسمان زمان میدهیم تا خود را از فشارهای عصبی، دلهرهها و سختی گذران زندگی رها کند و به دورانی بازگردد که کودک بودیم و از داشتن و دیدن هر چیزی شگفتزده میشدیم؛ حتا اگر آن دلخوشی اسباببازیای چوبی بود یا عروسکی کوچک. «روز جهانی عروسک» زمانی برای این بازگشت است: بازگشت به روزگار شادمانهی کودکی!
امروز 18 خردادماه (برابر با 8 ژوئن در سالنمای میلادی) «روز جهانی عروسک» نامگذاری شده است. امروز فرصت خوبی است تا به صندوقچهی قفلشدهی انبار خانهمان سر بکشیم و به دیدن عروسکهای دوران کودکیمان برویم. بهتر از آن، خرید عروسک و پیشکش دادنش به کودکمان است. با این کار همراه شادیهایشان میشویم. این را هم به یاد بسپاریم که عروسک به کودک ما مسوولیتپذیری را میآموزد و حس عاطفی او را نیرو میبخشد. حتا میتوان پا را از آن هم فراتر بگذاریم و به دوستان بزرگسالمان عروسک پیشکش کنیم و با چنین کار خوشایندی یکی از راههای شادبودن را بیازماییم. دست ما در این کار باز است.
عروسکهای آیینی و بومی ایران، کوچک و بزرگ نمیشناسند و برای همگان ساخته شدهاند. هم عروسکهایی برای بازی کودکان هستند و هم یادآور آیینهایی کهن از سرزمینمان برای بزرگسالان. آن عروسکهای زیبا کولهباری از تاریخ و فرهنگمان را به دوش دارند. برخی از آنها ثبت ملی هم شدهاند. عروسک دوتوکِ خراسان جنوبی که روستاییان تاجمیر میسازند؛ عروسک دهتولوکِ هرمزگان و جزیرهی قشم که همدم تنهایی زنانی بود که همسران صیادشان دل به دریا میزدند؛ لیلیبازبازک عروسک فریبای کهگیلویهوبویراحمدیها با جامههای هفترنگش؛ عروسک بیبیکگ ایرانیان زرتشتی که دروناش پُر از گیاه آویشن است؛ لالبهیگ عروسک هممیهنان لُرزبانمان که پوشش عروسهای گسترهی لرستان را دربر دارد و بسیاری دیگر از عروسکهای بومی ایران، پیشکشهایی درخور برای دل سپردن به روز جهانی عروسک و سهمبَر شدن در شادی این مناسبت است.
عروسک تنها برای بازی نیست. عروسکهای بومی ایران نمادی از باورها، آیینها و ادبیات شفاهی مردمان این سرزمین هستند که آن را باید فراتر از یک بازیچه دید. عروسکهای بومی ایران پُلی برای پیوندهای فرهنگی میان مردم هستند و هماهنگی میان انسان و طبیعت را شدنی میسازند. در بزرگسالی هم میتوانیم راهی به جهان عروسکها بیابیم و فرهنگها و آیینهای تبارهای گوناگون سرزمین پهناورمان را بهتر بشناسیم. سرزمین عروسکها به گستردگی دنیای ماست و از آنها که پیکرهای انسانی دارند، فراوان میتوان آموخت. عروسکها حتا در اشتغالزایی و اقتصاد ما تاثیرگذار هستند.
همهی آنچه برشمردیم در امروز که روز جهانی عروسک نام گرفته است، معنایی گویاتر مییابد. بیاییم از جهان بزرگسالیمان گام در دنیای سرخوشانهی کودکی بگذریم و امروز را از همهمه و هیاهوی زندگی بزرگسالی فاصله بگیرم. یک روز هم یک روز است!
