تارنمای خبری امرداد
امروز تیر ایزد شادروز جشن تیرگان برابر با دهم تیرماه خورشیدی

زادروز دینشاه منکجی، نیک‌اندیش پارسی پایه‌گذار صنعت هند

امروز تیر  ایزد از ماه تیر سال 3758 زرتشتی، خجسته جشن تیرگان، سومین روز از گهنبار چهره میدیوشهم‌گاه، سه‌شنبه دهم تیرماه 1399 خورشیدی، 30 ژوئن 2020 میلادی

سی‌ام ژوئن 1823 زادروز «دینشاه منکجی Dinshah Manekji» پایه‌گذار صنایع نساجی هند است.

وی که یک پارسی بود در دوران حکومت قاجارها که ایران گرفتار تنگدستی و شوربختی بود صندوقی برای کمک به ایرانیان بنیاد کرده بود. دینشاه که در پنجم ماه می 1901 درگذشت ثروت خود را وقف بنیاد یک دانشگاه برای زنان، انستیتوی تکنولوژی بمبئی ، بیمارستان، درمانگاه برای حیوانات و … کرد که باقی مانده‌اند و انستیتوی تکنولوژی بمبئی (مومبای) شهرت جهانی دارد.
دینشاه که پدر بزرگ همسر محمدعلی جناح پایه‌گذار پاکستان است، این عقیده خود را در جهان گسترش داد که یک ثروتمند باید ثروت خود را پس از مرگ وقف خدمات همگانی کند و انتقال همه این ثروت به فرزندان بی‌بهره کردن جامعه است. فرد وابسته به جامعه خویش است و هرچه را که دارد از جامعه به دست آورده و باید بخشی از آن را برای پیشبرد جامعه هزینه کند. پسر دینشاه برخلاف نپذیرفتن لندن که حاکم بر هندوستان بود در سال 1932 (1311 خورشیدی) به ایران آمد و به دولت وقت پیشنهادهای بسیاری برای صنعتی کردن ایران از سوی پارسیان هند داد ولی تلاش او به جایی نرسید! که به صورت یک راز در تاریخ معاصر ایران باقی مانده است. اگر آن پیشنهادها پذیرفته شده بود ایران از ده‌ها سال پیش از نظر صنعت و تکنولوژی در همان جایگاه صنعتی بود که هند قرار دارد زیرا که «پارسیان» هند را صنعتی کرده‌اند.

تیرگان بر تمامی نیک اندیشان ،نیک گفتاران و نیک کرداران خجسته باد

ای نگار تیر بالا روز تیر

خیز و جام باده ده بر لحن زیر

زرتشتیان در هر ماه، هنگامی که نام روز با ماه برابر می‌شود، آن روز را جشن می‌گیرند. نیاکان ما، روز تیر، سیزدهمین روز از تیرماه زرتشتی که با 10 تیرماه در سالنمای خورشیدی برابر است را جشن می‌گرفتند و به خجستگی جشن تیرگان به ستایش و نیایش پروردگار می‌پرداختند.

سبب پیدایش جشن تیرگان نیز مانند بسیاری از آیین‌های دیگر در فرهنگ ایرانی با رویدادی سرنوشت‌ساز از تاریخ زندگی ایرانیان باستان هماهنگی یا پیوند یافته است. تیرگان؛ یکی از از بزرگ‌ترین جشن‌های ایران باستان در روز تیر از ماه تیر برابر با دهم تیرماه در تقویم شمسی و ۱۳ تیر در گاهشماری ایرانی برگزار می‌شود. این جشن در گرامی داشت تیشتر (ستاره‌ی باران آور در فرهنگ ایرانی) است و بنابر اساطیر ایرانی تیرگان روز کمان کشیدن آرش کمانگیر و پرتاب تیر از فراز البرز و مشخص نمودن مرز ایران و توران است.

گروهی این جشن را یادگار پیروزی ایرانیان بر تورانیان می‌دانند. زمان پادشاهی منوچهر پیشدادی، پس از به دست گرفتن بخش‌های بسیاری از سرزمین ایران از سوی سپاه افراسیاب، قرار بر این گذاشته شد که از سوی سپاه ایران از سرزمین تبرستان، تیری رها شود و در هر جا به زمین فرود آید، مرز ایران و توران شناخته شود. بنابراین آرش، جوان دلیر ایرانی، به بلندای کوه دماوند می‌رود تمام توان خود را در چله کمان می‌نهد و جان بر کف و با تمام توان تیری را از کمان رها می‌کند تیر به پرواز درآمد. این تیر در باور استوره‌ایی از سوی ایزد باد همراهی شد و 10 روز پس از آن در کنار رودخانه‌ی جیحون بر درختی نشست و مرز ایران و توران را آشکار کرد. آنجا را مرز ایران و توران جای دادند و بدین گونه مرزهای ایران گسترش یافته و جنگ پایان می‌پذیرد و آرش جان خود را در راه ایران فدا می‌کند. هر سال به یاد آن نیاکانمان جشن تیرگان را برپا کردند و به شادی و پایکوبی پرداختند.

سیزدهمین روز از هر ماه سی‌روزه‌ در گاهشمار زرتشتی و چهارمین ماه از سال «تیر» نام گرفته است «تیر» یا «تیشتر» ایزد باران است و به یاری او کشتزارها سیراب از باران می‌شوند. این ایزد نگهبان ستوران است. در اوستا، «تیریشت» در نیایش ایزد باران است.

تیر یا تیشتر که در نگاه ایرانیان ستاره باران زایی و ترسالی است. ایرانیان باستان هنگام خشک‌سالی در این روز آیین ویژه‌ای برگزار می‌کردند و برای باریدن باران و پیروزی تیرایزد بر دیو خشکسالی (اپوش) به دشت می‌رفتند و اوستای تیریشت می‌خواندند. بنا به روایت دیگر، در زمان ساسانیان، هفت سال در ایران خشکسالی روی داد. مردم ناگزیر به دشت و بیابان رو آوردند و با نیایش خود از پروردگار درخواست باران کردند پس از چندی، بارش باران آغاز شد و ایران از خشکسالی رهایی یافت. از آن سال به بعد ایرانیان در چنین روزی به یکدیگر آب می‌پاشند و شادی می‌کنند.

جشن تیرگان با آیین‌هایی مانند آب پاشان، فال‌کوزه و بستن دست بندهای تیرو باد همراه بود که این دستبندها بافته‌های هفت رنگی هستند که هم یادآور باد‌های باران‌زا هستند و هم نشان از تیر آرش دارند.

بخشی از یشت‌های اوستا درباره‌ی این ایزد است. تیر نام ستاره‌ایی است که امروزه آن ‌را «‌شعرای یمانی» یا به لاتین «سیریوس» (Silius) می‌نامیم. ستاره «عطارد» تیر نامیده می‌شود و همچنین تیری که در کمان می‌گذارند و پرتاب می‌کنند.

سروده‌ی مسعود سعد سلمان، بر پایه‌ی کتاب بندهش

ای نگار تیر بالا روز تیر

خیز و جام باده ده بر لحن زیر

عاشقی در پرده‌ی عشاق گوی

راه‌های طبع خواه دل‌پذیر

اندرزنامه آذرباد مهراسپندان (موبد موبدان در روزگار شاپور دوم)

کودک به تیراندازی و نبرد و سواری آموختن فرست.

اندرزنامه آذرباد مهر اسپندان در سروده‌ی استاد ملک‌الشعرای بهار:

بفرمای بر کودکان روز (تیر) / نبرد و سواری و پرتاب

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

ممکن است شما دوست داشته باشید