تارنمای خبری امرداد

روزی روزگاری؛ تهران

شهرها نیز مانند انسان‌ها سرگذشت و پیشینه‌ای دارند. گاه آباد و زیبا بوده‌اند و گاه گَرد پیری و سالخوردگی بر سر و رویشان نشسته و تازگی و جوانی را از آن‌ها گرفته است. این حالِ بد، زمانی بیشتر به چشم می‌آید و تاسف‌بار می‌شود که شهرها از دست‌درازی و ویرانگری ساکنان و سرپرستانش آسیب دیده باشند. تهران، با دیرینگی چندین سده‌ای‌اش به عنوان پایتخت، چنین حال و روزی دارد. بسیاری از سازه‌های تاریخی‌اش را از دست داده و یا در میان ازدحام سرسام‌آوری از سازه‌های بدشکل و بی در و پیکر امروزی، به مرز خفگی رسیده است. تهران قصه‌ی پُرغصه‌ای دارد!

نوگرایی و دگرگونی‌های ناگزیر شهر تهران
در سال‌های پادشاهی ناصرالدین شاه قاجار، تهران آرام آرام رو به نو شدن گذاشت و تجربه و آزمون‌های تازه، رخسار آن را دگرگون ساخت. در سال‌های پایانی پادشاهی قاجاریه و آغاز دوره‌ای دیگر از تاریخ ایران، تهران شتاب بیشتری برای پوست‌انداختن و تازه شدن پیدا کرد. سرگرمی‌ها و تفریح‌های مردم دگرگون شد و گذران زمان‌های فراغتشان را تغییر داد. دیری نگذشت که سینماها، تالارهای نمایش، کانون‌های آموزشی، پارک‌های نوساز، کافه‌ها، رستوران‌ها و بسیاری سازه‌ها پدید آمد و زندگی اجتماعی پایتخت‌نشینان را شکلی داد که با گذشته‌ی آن تفاوت بسیار داشت.
اما تهران به همان‌گونه نماند و سازه‌های دیگری ساخته شدند و ساخت خیابان‌های پهناور و بزرگراه‌های پُرشمار، چهره‌اش را باز هم رنگ دیگری داد. بیشتر آن دگرگونی‌ها بر اثر رویدادهای سیاسی رُخ می‌داد. با این‌همه، رویداد ناخوشایندی که هویت تهران را دستخوش نابسامانی‌ها کرد، از میان رفتن بسیاری از سازه‌های تاریخی آن بود. یک نمونه‌ی آشکارش ویران کردن دروازه‌های تاریخی و زیبای این شهر در سال‌های آغازین سده‌ی چهاردهم خورشیدی بود. محله‌ها نیز از آن دگرگونی‌ها در امان نماندند و خیابان‌های نوساز فضای شهری را دگرگون کردند.
تهران با پیشینه‌ای دویست ساله در پایتختی ایران، چند دوره‌ی تاریخی و دگرگونی‌های کالبدی را از سر گذرانده است. سازه‌هایی از دست رفته‌اند و سازه‌هایی نو جای آن‌ها را گرفته‌اند. در رشته نوشتارهای «روزی، روزگاری، تهران» از مکان‌ها و سرگرمی‌هایی یاد می‌کنیم که در تهرانِ روزگاران پیش بوده‌اند و اکنون یا نیستند یا کاربری‌شان دگرگون شده است؛ از سینماها، تیاترها، کافه‌ها، هتل‌ها، آموزشگاه‌های دیرینه گرفته تا بسیاری چیزهای دیگر که با هویت تاریخی شهر تهران پیوند دارند. یک نمونه از آن یادکردها به سینماها بازمی‌گردد. سینماها مکان‌های فرهنگی‌ای بودند که ساخت آن‌ها تفریح‌گاه‌های نوینی را برای تهرانی‌ها پدید آورد. هر چه بر شمار جمعیت پایتخت افزوده می‌شد، سالن‌های سینمایی بیش‌تری نیز ساخته می‌شد. برخی از آن سینماها سرگذشتی خواندنی دارند. به همین‌گونه باید از کافه‌ها یادکرد که پاتوق روشنفکران بودند و جریان‌های ادبی و فرهنگی چندی را شکل دادند. آموزشگاه‌ها و مراکز تفریحی نیز تاریخچه‌ای شنیدنی دارند و پیوندی ناگسستنی با سرگذشت تهران پیدا کرده‌اند. به برخی از آن‌ها نیز اشاره خواهیم کرد. از «نخستین»‌های تهران نیز یاد می‌کنیم.
یادآوری این نکته بایسته است که آن یادکردها به معنای حسرت خوردن بر گذشته نیست. شهرها نیز مانند آدمیان روبه دگرگونی دارند و نباید انتظار داشت که به همان شکل و چهره‌ی پیشین‌شان بمانند، چنین آرزویی شدنی نیست. پس آنچه در این رشته نوشته‌ها بدان خواهیم پرداخت، تنها اشاره‌ای و یادآوری‌ای است برای گفتن این سخن که: ارزش میراث فرهنگی شهرهایمان را بیش از پیش بدانیم. آن‌ها هویت و شناسه‌ی ما هستند.‌

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

ممکن است شما دوست داشته باشید